Türk edebiyatının özgün ve cesur seslerinden Sevgi Soysal, 30 Eylül 1936’da İstanbul Bakırköy’de dünyaya gözlerini açmış, kısa ömrüne sığdırdığı derinlikli eserleriyle edebi hafızamızda silinmez izler bırakmıştır. Yazar, çok kültürlü aile yapısı ve Ankara’nın kendine has atmosferiyle harmanladığı zengin iç dünyasını, toplumsal gözlemlerle birleştirerek kaleme aldığı roman ve öykülerle şekillendirmiştir. İstanbul'da başlayan ve 22 Kasım 1976'da yine bu şehirde noktalanan hayatı boyunca Soysal, çevresini saran dünyayı sorgulamaktan asla vazgeçmemştir. Yazın hayatına katkı sunan radyo programcılığı, oyunculuk ve çevirmenlik gibi farklı sanat disiplinleri, onun özgün edebiyat dilinin temellerini oluşturan en zengin kaynaklar haline gelmiştir.
Ankara’da Filizlenen Çocukluk ve Yaratıcı Yıllar
Sevgi Soysal’ın babası, Selanik kökenli göçmen bir aileden gelen ve Stuttgart'ta eğitim alan mimar Mithat Yenen’dir. Sanatçının annesi ise evlilik vesilesiyle Aliye adını alan Alman kökenli Anneliesse Rup’tur. Mithat Bey’in Stuttgart Teknik Üniversitesi’nden 1935 yılındaki mezuniyeti sonrasında aile Türkiye'ye dönüş kararı almıştır. Sevgi Soysal, altı çocuklu bu hareketli hanenin üçüncü evladı olarak hayata merhaba demiştir. Onunla birlikte evde Kaya, Gönül, Duygu, İzzet ve Mine adında beş kardeş büyümüştür. İki yaşından itibaren sokaklarını arşınladığı Ankara, onun yaratıcı kimliğinin temelini oluşturmuştur. Ankaralı olmak ve annesinin yabancı kimliği, yazarın edebiyat yolculuğundaki en belirgin iki kılavuzdur. Ortaöğrenimini Ankara Kız Lisesi bünyesinde tamamlayan Soysal, ardından yükseköğrenim için önemli bir adım atmıştır. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü'ne giren yazar, burada hayatını etkileyecek insanlarla tanışmıştır. Fakültedeki öğrencilik döneminde tiyatro dünyasının önemli isimlerinden Özdemir Nutku ile yolları kesişmiştir. Genç çift, Soysal henüz mezuniyet derecesini elde etmeden, 1955 senesinde yaşamlarını birleştirmiştir. Eşinin Göttingen Üniversitesi bünyesinde kazandığı eğitim bursu, ikilinin Almanya yolculuğunu başlatan gelişme olmuştur. 1957 yılında Göttingen Georg-August Üniversitesi’nde tiyatro ve arkeoloji derslerini yakından takip etmiştir. Almanya’daki bu verimli döneminde yurt dışından sanat haberleri derleyerek Dost dergisine göndermiştir.
Edebiyat ve Sahneyle Kesişen Hayat
Beklenen hamileliği nedeniyle memleketine geri dönen Soysal, burada Korkut ismini verdiği oğlunu kucağına almıştır. Otizm teşhisi alan Korkut’un büyüme sürecinde, annesi Aliye Hanım en büyük yardımcısı olmuştur. Türkiye’ye dönüşünün ardından Dost dergisindeki yazı faaliyetlerini sürdüren yazar, kültür dünyasında adından söz ettirmiştir. Edebi üretimini çeşitlendirerek Ataç ve Sinema-Tiyatro dergilerinde dikkat çeken yazılara imza atmıştır. Türk Dili dergisinde "Alman Dergileri" başlıklı özel köşeyi hazırlayarak Batı edebiyatını okura tanıtmıştır. Radyo yayıncılığı alanındaki çalışmaları da kariyerinin önemli bir parçasını teşkil etmiştir. Bu dönemde Ankara Radyosu bünyesinde görev almıştır. Ayrıca konservatuvar derslerine de devam etmiştir. Haldun Dormen’in yönetmen koltuğunda oturduğu ve Ankara Meydan Sahnesi’nde tiyatroseverlerle buluşan Zafer Madalyası adlı oyundaki tek kadın karakteri başarıyla canlandırarak sahne dünyasında da kendisini göstermiştir. Böylece tiyatro sahnesine ilk adımı atmıştır. Değişim dergisinde yayınlanan yazılarıyla edebiyat dünyasında parlayan Soysal, ilk kitabını 1962 yılında neşretmiştir. Yazarın bu ilk kitabına Tutkulu Perçem adı verilmiştir. Meydan Sahnesi çatısı altında tanışarak Zafer Madalyası oyununda birlikte sahne aldığı yazar Fuat Başar Sabuncu, yazarın edebi kariyerinin bu ilk adımında kapak tasarımını üstlenen isim olmuştur.
Kültür Dünyasında Çok Yönlü Bir Kalem
Alman Büyükelçiliği bünyesinde gerçekleştirilen kültürel faaliyetlerin kamuoyuna duyurulmasından sorumlu olarak görev alan yazar, aynı dönemde TRT radyoları için hazırlanan edebiyat uyarlamalarında önemli roller üstlenmiştir. Radyoda güncel sohbet programları gerçekleştirdi. Edebiyatın farklı alanlarında eserler veren Soysal, TRT radyoları için "Arkası Yarın" ve "Çocuk Bahçesi" gibi popüler kuşaklara uyarlamalar hazırlamıştır. Diplomasi ve medya sektöründeki çalışmaları, yazarın entelektüel ufkunu genişleten önemli adımlar olmuştur. Çok yönlü kariyeri boyunca yazmayı hiç bırakmadı. Hayatı boyunca edindiği tüm bu deneyimler, onun özgün yazar kimliğinin yapı taşlarını oluşturmuştur. Genç yaşta gelen kaybı, Türk edebiyatında derin bir boşluk yaratmıştır. Ancak bıraktığı eserler bugün de yaşamaktadır.
Yazarın yazınsal birikimini paylaştığı ve farklı dönemlerde katkı sunduğu yayınlar şunlardır:
- Dost
- Ataç
- Sinema-Tiyatro
- Türk Dili
- Değişim