Türk belgesel sinemacılığı ve araştırmacı gazetecilik alanında derin izler bırakan Servet Somuncuoğlu, Asya bozkırlarından Anadolu topraklarına uzanan kadim Türk kültür mirasını objektifiyle ve kalemiyle geleceğe taşıyan çok yönlü bir aydındır. Bursa'nın Karacabey ilçesinde 14 Mayıs 1964 tarihinde dünyaya gelen araştırmacı yazar, ailesinin Giresun'un Eynesil ilçesinden göç etmesiyle bu topraklarda kök salmıştır. Somuncuoğlu, radyo programcılığından belgesel yönetmenliğine uzanan üretken kariyeri boyunca, Türk dünyasının görsel ve yazılı hafızasını oluşturmak adına kıtalararası yolculuklar gerçekleştirmiştir. Tarihsel süreçteki kaya resimlerini ve göçebe toplulukların yaşamlarını belgeleyen çalışmalarıyla tanınan sanatçı, Türk tarih tezi ve kültür tarihi araştırmalarına önemli katkılar sunmuştur.
Eğitim Hayatı ve Radyo Dalgalarındaki İlk Yıllar
Geleceğin büyük araştırmacısının entelektüel altyapısı, nitelikli bir eğitim süreciyle şekillenmiştir. Somuncuoğlu, Arifiye Öğretmen Lisesi mezunudur. Ardından Atatürk Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü başarıyla tamamlamıştır. Akademik birikimini daha da zenginleştirmek amacıyla İstanbul Üniversitesi Kamu Yönetimi Bölümünde de yükseköğrenim görmüştür. Edebiyat ve kamu yönetimi alanlarında aldığı bu eğitimler, onun ilerleyen yıllarda yürüteceği kapsamlı tarihi araştırmalara ve sosyolojik gözlemlere sağlam bir zemin hazırlamıştır.
Mezuniyetinin ardından profesyonel çalışma hayatına adım atan Somuncuoğlu, 1988 yılından itibaren TRT İstanbul Radyosu bünyesinde prodüktörlük görevini üstlenmiştir. Radyo dalgaları aracılığıyla geniş kitlelere ulaşan üretken isim, burada kültürül bilinci artıran çok sayıda ses getiren program hazırlamıştır. Hazırlayıp sunduğu programlar listesi oldukça zengindir:
- Günle Gelen
- Günün İçinden
- Müzikli Edebiyat
- Türklerle Yaşamak
- Yeni Bakışlar
- Aşkın Has Bahçesinde
- Tarihte Yolculuk
- Tarihin Büyük İhanetleri
Bu yayınlar, radyo dinleyicilerini tarih ve edebiyatla buluştururken, yapımcının gelecekteki saha araştırmalarına da ilham kaynağı olmuştur.
Kaya Resimlerinin İzinde: Sibirya'dan Anadolu'ya
Servet Somuncuoğlu, radyo çalışmalarının ötesine geçerek kendini tamamen Türk tarihinin bilinmeyen sayfalarını aydınlatmaya adamıştır. Bu doğrultuda 2005 yılının Temmuz ayında Kırgızistan sınırları içindeki Tanrı Dağları zirvelerine zorlu bir yolculuk gerçekleştirmiştir. Burada yürüttüğü "Saymalı Taş - Türklerin Bilinçaltı" isimli saha araştırması, Türklerin kökenine dair benzersiz veriler sunmuştur. Büyük yankı uyandıran bu özel çalışma, saygın coğrafya ve keşif dergisi Atlas'ın Aralık 2005 sayısında okuyucularla buluşmuştur.
Araştırmalarına hız kesmeden devam eden yazar, yine Atlas dergisinin Aralık 2007 tarihli sayısında "Taştaki Türkler" konulu derinlikli bir makale kaleme almıştır. Yazısını kendi objektifinden çıkan eşsiz fotoğraflarla destekleyen Somuncuoğlu, bu alandaki uzmanlığını pekiştirmiştir. Bu gayretlerin en somut meyvesi kitaptır. Sanatçı, büyük bir emekle hazırladığı "Sibirya'dan Anadolu'ya Taştaki Türkler" isimli bu şaheseri sayesinde, Sosyal Bilimler kategorisinde prestijli 2008 Sedat Simavi Ödülü'ne layık görülmüştür.
Uluslararası Fotoğrafçılık ve Türkmen Kültürü
Belgesel yönetmenliği alanında da yeteneğini kanıtlayan Somuncuoğlu, Anadolu insanının kültürel mirasına da ayna tutmuştur. Yönetmenliğini üstlendiği "Zamana Karşı - Kazdağı Koşuburnu Türkmenleri" adlı başarılı belgesel filmi, Kazdağı bölgesinde yaşam süren Türkmenlerin günlük hayatlarını, geleneklerini ve var olma mücadelelerini televizyon ekranlarına taşımıştır. Usta bir fotoğrafçı kimliğiyle uluslararası düzeyde kabul gören sanatçı, kamerasıyla adeta dünyayı turlamıştır. Bu kapsamda Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Tuva, Moğolistan ve Kosova gibi pek çok ülkede geniş çaplı fotoğraf çekimleri yürütmüştür. Özellikle Sibirya coğrafyasındaki sarp kayalıklar üzerine kazınmış eski çizimleri yerinde inceleyerek fotoğraflamış, bu sayede Türk kültürünün erken dönem izlerini somutlaştırmıştır.
Ani Ayrılık ve İsmetpaşa'daki Sonsuz İstirahatgah
Türk kültür tarihine ömrünü adayan değerli araştırmacı, henüz yapacak çok işi varken, 6 Ağustos 2013 tarihinde geçirdiği ani bir kalp krizi neticesinde aramızdan ayrılmıştır. Bu beklenmedik vefat, büyük üzüntü yarattı. Değerli yönetmenin naaşı, doğduğu topraklar olan Bursa'nın Karacabey ilçesine bağlı İsmetpaşa Mahallesi mezarlığına defnedilmiştir. Somuncuoğlu, geride bıraktığı onlarca belgesel film, prestijli ödüllere layık görülen kitaplar, unutulmaz radyo programları ve binlerce kareden oluşan devasa fotoğraf arşiviyle Türk dünyasının ortak belleğinde sonsuza dek yaşamaya devam etmektedir.