Türkiye'de kadın tarihi ve feminist hareketin geçmişine yönelik araştırmalarıyla tanınan Prof. Dr. Serpil Çakır, İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi bünyesinde akademik ve bilimsel çalışmalarını sürdüren öncü bir siyaset bilimcidir. Başarılı akademisyen, uzun yıllardır yürüttüğü titiz arşiv taramaları ve sözlü tarih çalışmalarıyla ülkemizdeki feminist tarih yazımının kurumsal sınırlarını genişletmektedir. Çakır, özellikle Osmanlı dönemindeki kadın örgütlenmelerini gün yüzüne çıkararak Türkiye'deki kadın mücadelesinin başlangıç noktasını çok daha geriye taşımayı başarmıştır. Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü'nde öğretim üyeliği yapan yazar, akademik çalışmalarıyla toplumsal cinsiyet eşitliği mücadelesine de omuz vermektedir. Bu araştırmalar, geçmişin karanlıkta kalmış kadın aktörlerini görünür kılarak geleceğe ışık tutmaktadır.
Akademik Eğitim ve Doktora Yılları
Serpil Çakır, yükseköğrenim hayatına Marmara Üniversitesi Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Bölümü'nde ilk adımını atmıştır. Lisans derecesini 1983 yılında başarıyla tamamlamıştır. Çakır, akademik birikimini artırmak amacıyla aynı üniversite bünyesinde yüksek lisans eğitimine devam etmiştir. Lisansüstü derecesini ise 1985 senesinde elde etmiştir. Başarılı araştırmacı, doktora eğitimi için İstanbul Üniversitesi Siyaset Bilimi Anabilim Dalı'nı tercih etmiştir. 1985 ile 1991 yılları arasında devam eden yoğun doktora sürecini başarıyla taçlandırmıştır. Yazmış olduğu doktora tezi, Türkiye'de kadın tarihi araştırmaları açısından dönüm noktalarından biri olmuştur. "Osmanlı Kadın Hareketi ve Kadınlar Dünyası" başlığını taşıyan bu çalışma, Osmanlı dönemindeki kadın dergilerini ve derneklerini detaylı biçimde ele almıştır. Araştırmada, Ulviye Mevlan Civelek öncülüğünde kurulan Osmanlı Müdafaa-i Hukuk-ı Nisvan Cemiyeti kapsamlı bir biçimde mercek altına alınmıştır. Aynı zamanda cemiyetin yayın organı olan ve tamamen kadın yazar kadrosuyla çıkan Kadınlar Dünyası Dergisi derinlemesine incelenmiştir. Çakır, bu kıymetli tez çalışmasıyla 20. yüzyıl başındaki Osmanlı feminist hareketinin varlığını ve hak arayışlarını açıkça ortaya koymuştur.
Kitaplaşan Tez ve Akademik Yolculuk
Söz konusu doktora tezi, 1994 senesinde Metis Yayınları tarafından kitap haline getirilerek okuyucuyla buluşmuştur. "Osmanlı Kadın Hareketi" ismiyle basılan eser, kısa sürede bu alandaki araştırmaların temel başvuru kaynağı haline gelmiştir. Kitap, feminist çalışmaların tarihsel derinliğini zenginleştirmiştir. Büyük ilgi gören bu değerli eserin altıncı baskısı Nisan 2021 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Profesyonel meslek yaşantısı, 1991 yılında İstanbul Üniversitesi Kadın Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi bünyesinde fiilen başlamıştır. Çakır, 1993 yılında "Eski Harfli Kadın Dergileri Bibliyografyası" isimli ortak derleme çalışmasının editörlüğünü yürütmüştür. Ayrıca 1996 yılında Necla Akgökçe ile birlikte hazırladığı "Kadın Araştırmalarında Yöntem" kitabı Sel Yayıncılık tarafından basılmıştır. Yazar, yazılı eserlerinin yanı sıra görsel alandaki belgesel projelerine de önemli katkılar sunmuştur. Bu kapsamda 1995 yapımı "Kapılar Açılınca" ve "Kadınlar Vardır..." isimli belgesellerde danışmanlık görevini üstlenmiştir.
Sözlü Tarih Çalışmaları ve Yeni Bir Tarih Perspektifi
Çakır, 1996 yılında araştırmalarını Londra'da sürdürmüştür. Londra Müzesi tarafından organize edilen kapsamlı "Peopling London" adı Sözlü Tarih Projesi'nde görev almıştır. Projenin Türk göçmenlerle ilgili kısmını "Londra'daki Türklerin Göçmenlik Halleri" başlığı altında başarıyla tamamlamıştır. Yaptığı çalışmalar, modern feminist dalganın gelişmesine katkı sunmuştur. Tarihe sadece tek bir cinsiyetin penceresinden tek yönlü bakmak yerine, hem kadınların hem de erkeklerin toplumsal deneyimlerini kapsayan çift gözlü ve dengeli bir bakış açısı geliştirmeyi başarmıştır. Geliştirdiği bu özgün ve yenilikçi perspektif, dünyada Rönesans'a ya da Fransız Devrimi'ne farklı açılardan bakılmasını sağlayan bilimsel çalışmalar gibi, Türkiye'de de kadın hakları tarihine yönelik yepyeni bir bakış açısı kazandırmıştır. Kendisinden sonra gelen birçok tarihçi ve sosyal bilimci de bu yeni yolu takip etmiştir. Araştırmacılar, geçmiş kuşakların mücadelelerini gün ışığına çıkarmak için yoğun çaba sarf etmişlerdir. Bühece kadınların geçmişteki deneyimleri hem tarih yazımına hem de günümüz toplumuna yeniden kazandırılmıştır.
Akademik Unvanlar ve Eğitim Faaliyetleri
Akademik basamakları kararlılıkla tırmanan Serpil Çakır, 2000 senesinde İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi bünyesinde yardımcı doçentlik kadrosuna atanarak araştırmalarını ve eğitim faaliyetlerini bu çatı altında sürdürmüştür. Deneyimli akademisyen, çalışmalarının olgunlaşmasıyla birlikte 2014 yılında profesörlük kadrosuna atanmıştır. Başarılı öğretim üyesi günümüzde de halen aynı akademik çatı altında görev yapmaktadır. Çakır, lisans ve lisansüstü düzeyde dersler vermektedir. Siyaset bilimi kürsüsünde zengin bir ders yelpazesi mevcuttur. Öğretim üyesi, makale ve araştırmalarıyla kadın çalışmalarının teorik gelişimine katkıda bulunmaya devam etmektedir.
Profesör Dr. Serpil Çakır'ın lisans ve lisansüstü düzeyde yürüttüğü başlıca dersler şunlardır:
- Karşılaştırmalı Siyaset
- Toplumsal Cinsiyet ve Politika
- Karşılaştırmalı Siyasal Sistemler
- Beden, Tarih, Siyaset
- Feminizm ve Siyaset Teorisi
- Tarihsel Sosyoloji
- Feminist Teori
- Feminist Yöntem
- Kadın Tarihi