Türkiye sahne sanatları tarihine adını altın harflerle yazdıran Gine asıllı Türk balet Sait Sökmen, 13 Eylül 1942 tarihinde Gine'nin başkenti Conakry'de dünyaya gözlerini açtı. Ankara Devlet Konservatuvarı Bale Anasanat Dalı yüksek devresinden başarıyla mezun olan sanatçı, Türkiye'nin ilk bale koreografı ve öncü baletleri arasında yer alarak ülkemizde bu sanat dalının kurumsallaşmasında kritik bir rol üstlendi. Sanatçı, günümüzde de bale öğretmenliği ve yönetmenlik yaparak sanat yaşamını aktif bir şekilde sürdürmektedir.
Bale Eğitiminde Efsanevi İsimlerle Yolculuk
Ankara'da aldığı konservatuvar eğitiminin ardından Türk bale sahnesinin temellerini atan hocaların tedrisatından geçti. Ülkemizde balenin ilk kurucusu kabul edilen Dame Ninette de Valois başta olmak üzere pek çok seçkin isimden dersler aldı. Sökmen'in yetişmesinde payı olan eğitmenler şunlardır:
- Türk bale eğitiminin öncüleri Dame Ninette de Valois, Molly Lake ve Travis Kemp.
- Sahne sanatlarının gelişimine yön veren Andre Howard, Ann Parson ve Todd Bolender.
- Tiyatro ve edebiyatın dev isimleri Cüneyt Gökçer, Turgut Uyar, Tomris Uyar ve Mahir Canova.
- Ses ve sahne eğitiminde Cemil Sökmen ile opera yöneticisi Aydın Gün.
- Dans dünyasının küresel değerleri Messerer Sulamit, Beatrice Appleyard, Alfred Rodriguez, Alvin Ailey, Robert Cohen, Gordon Atkins, Joy Newton, Claude Neqman, Dudley Thomlinson, Richard Glasstone, Irina Hudova ve Luigi.
Devlet Opera ve Balesinde Yükseliş ve Çark Balesi
Konservatuvardan mezun olduktan sonra hızla profesyonel hayata adım atan Sökmen, 1962 ile 1970 yılları arasında Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü bünyesinde baş dansçılık yaptı. Aynı zamanda bu kurumda koreograf, baş koreograf ve yönetici olarak da idari sorumluluklar aldı. Sanatçının ülke bale tarihindeki en büyük başarılarından biri, yerli bir koreografın elinden çıkan ilk yerli yapıt olan Çark balesini sahneye koymasıdır.
Türk balesinin gelişimi açısından dönüm noktası olan bu yapıt, ilk olarak 6 Kasım 1968'de izleyiciyle buluştu. Çark balesi düz bir olay örgüsüne sahip olmayıp, soyut bir kurgu üzerinden savaşı ve karamsarlığı betimleyen Kırmızılar ile iyimserliği ve başarıyı temsil eden Maviler grupları arasındaki gerilimi anlatır. Eserde iki grubun devinimleri de karakterlerine göre yönlendirilir. Kırmızıların sert, yapay adımlarının karşısına Mavilerin yumuşak ve lirik figürleri çıkar. Bu soyut gösteri, sahne süresini iki ayrı dramatik yapıt ile paylaşıp tamamlamıştır.
Kurucu Girişimler ve Ekran Arkası Çalışmaları
Devlet Opera ve Balesi dışında da üretime devam eden Sökmen, 1970 yılında Devlet Tiyatroları koreograflığına getirildi. Bir yıl sonra Devlet Tiyatroları Çağdaş Dans Grubu'nu kurup baş koreograf unvanıyla yönetti. Sahne sanatlarını genişletmek adına 1971'de kendi stüdyosu olan Kuğu Bale ve Dans Stüdyosu'nu kurarak eğitim vermeye başladı. 1972-1975 döneminde Ankara Devlet Konservatuvarı'nda sahne hareketi eğitmenliği yaptı. Girişimci vizyonuyla çalışmalarını sürdüren sanatçı, yıllar içinde şu kurumları sektöre kazandırdı:
- 1981 yılında kurulan İstanbul Bale Sanat Merkezi
- 1984 yılında faaliyete geçen Bale Sanat ve Spor Merkezi
- 1987 yılında kapılarını açan Sait Sökmen Sanat Merkezi
- 1989 yılında kurulan Gaye Sökmen Ajansı
Türkiye'de televizyonculuğun gelişme gösterdiği yıllarda yüzlerce yapıma katkıda bulunan usta sanatçı, birçok popüler televizyon dizisinin koreograflığını üstlendi. Katkı sağladığı önemli yapımlar arasında Bizim Sokak (TV), Ankara Hatırası, Kaleidoscope ve Oyun Gemisi bulunmaktadır. Sait Sökmen, günümüze kadar uzanan sanat yaşamında Devlet Baleleri doğal delegesi olarak hem eğitmenlik hem de yönetmenlik vazifelerini sürdürerek genç kuşaklara yol göstermektedir.