Türkiye'de klasik batı dansının öncüleri arasında yer alan, ülkenin ilk bale koreografı ve en önemli başbaletlerinden biri olan Sait Sökmen, 13 Eylül 1942 tarihinde Gine'nin başkenti Conakry'de dünyaya gözlerini açtı. Kendisi sekiz çocuklu çok kültürlü bir ailede büyüdü. Türk bir baba ile Gineli bir annenin evladı olan Sökmen, çocukluk serüvenini Ankara ve İstanbul sahnelerine taşıyarak sanat tarihine adını altın harflerle yazdırdı. Çok yönlü sanatçı, dansın evrensel dilini geniş kitlelere ulaştırdı.
Sökmen ailesinin geçmişi macera romanlarını aratmayacak cinstendir. İskenderunlu Mehmet Cemil Bey, 1919 yılında dünya turuna çıkıp uzun yolculukların ardından Gine topraklarına ulaşır. Burada değerli taş ticareti yaparken yerel kabile şefinin kızı Fatumata Mamady ile evlenerek yeni bir hayat kurar. İkinci Dünya Savaşı sonrasında Gine'de patlak veren iç karışıklıklar nedeniyle aile, 1953 yılında Türkiye'ye göç etmeye karar verir. Büyükbaba Reis Morlaye'in sunduğu beslenme şartları ise hafızalarda yer edinmiştir. İskenderun'a ayak bastıktan kısa süre sonra babalarını kaybetmeleriyle sarsılan aile, iki yıl sonra İstanbul'a taşınarak sanat dolu bir döneme adım atar.
Ankara Devlet Konservatuvarı ve Sanatla Tanışma
İstanbul'daki ilk ve orta öğreniminin ardından genç Sait Sökmen, Ankara'da opera eğitimi alan abisinin yönlendirmesiyle konservatuvar sınavlarına girmeye karar verdi. Girdiği yetenek sınavlarını üstün başarıyla geçerek Ankara Devlet Konservatuvarı Bale Bölümü'ne kabul edildi. Burada efsanevi İngiliz Kraliyet Balesi lideri Dame Ninette de Valois ile çalışma fırsatı buldu. Okulunu büyük bir başarıyla tamamladı. Sıra dışı yeteneği sayesinde dokuz yıllık eğitim müfredatını sadece beş yılda bitirdi. İngiltere'de Kraliyet Balesi bünyesinde çalışmalar yürüten genç balet, edindiği evrensel vizyonu Türkiye'deki sahnelere taşımak için sabırsızlanıyordu. Dame Ninette de Valois'nın özel olarak seçtiği sanatçı, Maurice Ravel imzalı yaylı çalgılar dörtlüsü üzerine Çark adlı eseri koreografik olarak tasarladı. Bu muhteşem bale eseri, 6 Kasım 1968 tarihinde başkent sahnelerinde seyirciyle buluşarak büyük bir alkış tufanı kopardı. Böylece Sait Sökmen, Devlet Balesi bünyesinde başdansçı ünvanını alırken, tarihe geçen İlk Türk Bale Koreografı sıfatını da elde etti.
Kurucu Girişimler ve Türk Dansına Katkıları
Sanat dünyasındaki yerini sağlamlaştıran Sait Sökmen, edindiği tecrübeleri genç nesillere aktarmak amacıyla kurumsallaşma adımları atmaya başladı. İlk olarak 1971 yılında Ankara'da Kuğu Bale ve Dans Stüdyosu'nu açarak eğitimcilik kariyerine resmi bir boyut kazandırdı. Aynı yıl içinde Devlet Tiyatroları bünyesinde Çağdaş Dans Grubu'nu kurarak bu ekibin başkoreograflığını üstlendi. Konservatuvarlarda sahne hareketi dersleri verdi. İstanbul ve Ankara Devlet Balelerinde başkoreograf ve misafir koreograf olarak sayısız özgün esere imza attı. Sanatını daha geniş kitlelere ulaştırma gayesiyle 1980'li yıllarda Bale Sanat Merkezi ve Sait Sökmen Sanat Merkezi gibi prestijli kurumları hayata geçirdi. Girişimci ruhunu hayat arkadaşı Gaye Sökmen ile birleştiren ünlü sanatçı, 1989 yılında ülkemizin en prestijli mankenlik ve yetenek ajanslarından birini kurarak sektöre tamamen yön vermeyi başardı. Televizyonun altın çağında TRT ekranları için yüzlerce dizide, eğlence programında ve müzikalde koreograf olarak görev aldı. Ayrıca ulusal ve uluslararası bale yarışmalarında jüri üyeliği yaparak Türk sanatını küresel platformlarda başarıyla temsil etti.
Özel Hayatı ve Sahne Eserleri
Sait Sökmen'in aile yaşantısı da en az kariyeri kadar renkli ve derin bağlarla örülüdür. İlk evliliğini 1966 yılında ünlü şair Turgut Uyar'ın kızı Semiramis Uyar ile gerçekleştiren sanatçının bu birliktelikten iki oğlu dünyaya geldi. 1986 yılında kurduğu mutlu evliliğiyle hayatını Gaye Sökmen ile birleştiren sanatçı, hem özel yaşantısında hem de profesyonel iş kariyerinde gıpta edilecek düzeyde büyük bir uyum yakaladı. Sanatçının yeğenleri Cenk Sökmen ve Melis Sökmen de aileden gelen güçlü sanatsal genleri müzik dünyasında başarıyla sergilemeye devam etmektedir. Yıllar boyunca hem başdansçı hem de koreograf olarak sahne tozunu yutan büyük usta, dünya klasiklerinin en seçkin yapıtlarında başrol oynadı. Sökmen'in büyüleyici performanslarıyla hayat verdiği klasik eserlerden bazıları şunlardır:
- Giselle, Kuğu Gölü, Uyuyan Güzel, Fındıkkıran
- Pagodalar Prensi, Satranç, Don Kişot, Silvia
- Coppelia, Kanlı Düğün, Faust, Bizet Gençlik Balosu
Türkiye'nin sanat yolculuğunda silinmez izler bırakan usta sanatçı, hem televizyon yapımlarında jüri üyeliği yaparak geniş halk kitlelerince sevilmiş hem de yetiştirdiği öğrencilerle klasik dansın geleceğini şekillendirmiştir. Halen aktif olarak öğretmenlik ve yönetmenlik yapmaktadır.