Türk milli mücadele tarihinin en önemli kahramanlarından biri olan Şahin Bey, I. Dünya Savaşı'nın ardından Fransız işgaline karşı Antep Savunması'nı başlatan efsanevi bir askerdir. Asıl adı Mehmet Sait olan ve vatan savunması uğruna gösterdiği olağanüstü dirençle Şahin Bey lakabını alan kahraman, Kilis-Antep yolunda Fransız işgal güçlerine karşı başlattığı şanlı mücadeleyle adını tarihe altın harflerle yazdırmıştır. Kendi canını siper ederek yürüttüğü bu amansız savunma, 28 Mart 1920 tarihinde Elmalı köprüsünde şehit düşmesiyle son bulmuştur. O, bağımsızlık inancının ebedi simgesidir.
Mehmet Sait'in Çocukluğu ve Aile Hayatı
Mehmet Sait, 1877 yılında Gaziantep'in Bostancı Mahallesi'nde dünyaya gözlerini açtı. Babasını çok küçük yaşta kaybetti. Küçük yaşta babasını kaybetmesi sebebiyle dayısı tarafından büyütülen kahramanın annesi Ayyuş Hanım, babası ise Abdullah Efendi'dir. Farklı görüşlere göre doğum yeri, bugün Suriye sınırlarında yer alan Zilif köyüdür. Bu rivayete göre ailesi bölgenin köklü Elbeyli Türkmen boyuna mensup durumdaydı. Evliliğini 1902 senesinde Zeynep Hanım ile gerçekleştiren komutanın Mehmet Sait ve Hayri adlarında iki oğlu olmuştur.
Cepheden Cepheye Geçen Bir Ömür
Genç yaşta vatan hizmetine koşan kahraman asker, 1899 yılında Yemen'e giderek orduya katıldı. Yemen cephesindeki üstün gayretleri ve askeri disiplini sayesinde başçavuşluk rütbesine kadar yükselmiştir. Askerlik onun için kutsal bir görevdi. Bu inançla 1911 yılında Trablusgarp Savaşı patlak verdiğinde cepheye gönüllü olarak koştu. Hemen ardından başlayan Balkan Savaşları sırasında Çatalca cephesinde düşmana karşı vatan topraklarını müdafaa etti. Şahin Bey, askerlik kariyeri boyunca imparatorluğun dört bir köşesindeki kritik cephelerde mücadele etmiştir:
- Yemen Cephesi (1899)
- Trablusgarp Savaşı (1911)
- Balkan Savaşları kapsamında Çatalca cephesi
- Galiçya Cephesi
- Sina ve Filistin Cephesi (1917)
Birinci Dünya Savaşı ve Esaret Yılları
Birinci Dünya Savaşı boyunca imparatorluğun en zorlu cephelerinde çarpışan Mehmet Sait, Galiçya'nın ardından 1917 yılında görevlendirildiği Sina ve Filistin cephelerindeki üstün başarıları neticesinde mülâzım-ı sâni yani teğmenlik rütbesine terfi ettirilmiştir. Osmanlı ordularının yenilgisi sonrasında, 1918 yılında İngiliz askeri güçleri tarafından esir alındı. İngiliz güçlerinin elinde yaklaşık bir yıl esir kalan kahraman komutan, Mondros Mütarekesi hükümleri uyarınca serbest kalmıştır.
Antep Savunması ve Kilis Yolu Direnişi
Mondros Mütarekesi sonrasında memleketine dönerek Birecik Askerlik Şubesi Başkanlığı görevine atanan teğmen, bu göreve gitmek yerine Antep Heyet-i Merkeziyesi'ne başvurmuş ve Kilis-Antep yolu Kuvâ-yi Milliye komutanlığını üstlenmiştir. Milis kuvvetlerini hızla harekete geçirdi. Kilis ile Antep arasındaki kritik güzergahın savunmasını üstlenerek işgalcilere geçit vermemek için çalıştı. Fransız kuvvetlerinin Antep'e yönelik sevkiyatlarını Şubat ve Mart aylarında engellemeyi başararak düşmanı geri çekilmeye zorladı.
Elmalı Köprüsü Çarpışması ve Şehadet
Fransız ordusu işgali tamamlamak amacıyla 24 Mart'ta büyük bir güçle Urfa'ya doğru harekete geçti. Vatansever milis kuvvetleri, bu kalabalık Fransız konvoyunun ilerleyişini ilk etapta durdurmayı başardı. Düşman ağır silahlarla saldırıya geçti. Takviye alan Fransız ordusunun yoğun ateş gücü nedeniyle milis güçleri geri çekilmek zorunda kalmıştır. Fransız kuvvetlerinin bölgedeki askeri sevkiyatlarını durdurmak için milis güçlerini organize eden yiğit komutan, 28 Mart 1920 tarihinde Elmalı köprüsünde gerçekleşen şiddetli çarpışmalarda son nefesine kadar mücadele ederek şehadet şerbetini içmiştir. Şahin Bey ile omuz omuza mücadele eden Refik Ülkümen ise Büyük Taarruz'dan sonra İstiklâl Madalyası ve teğmenlik rütbesine layık görülmüştür. Refik Ülkümen sivil yaşamında 1937 yılında Amanoslar'a çıkarak Hatay'ın kurtuluşuna katkıda bulunmuş ve İskenderun'un ilk Türk belediye başkanı olmuştur.
Kahramanın Anısı ve Mirası
Bu fedakarlık asla unutulmadı. Kahraman komutanın hatırasını yaşatmak amacıyla Gaziantep'in merkez ilçelerinden birine Şahinbey adı verilmiştir. Ayrıca şehit düştüğü Elmalı köprüsü civarında, Gaziantep ile Kilis karayolunun 28. kilometresinde anısına görkemli bir anıt mezar inşa edilmiştir. Onun ismi bugün de hürriyet ve vatan sevgisinin en asil örneklerinden biri olarak yaşamaktadır.