Genel Bilgiler
Rosa Luxemburg, 5 Mart 1871'de (bazı kaynaklara göre 1870) doğan ve 15 Ocak 1919'da öldürülen Polonyalı Marksist, filozof, ekonomist, savaş karşıtı aktivist ve devrimci sosyalisttir. 28 yaşında Alman vatandaşı oldu.
Gençliği ve Eğitimi
Yahudi bir ailenin çocuğu olarak Polonya'da doğdu. Genç yaşta sosyalizmle tanıştı ve dönemin solcu gruplarında yer aldı. Daha 18 yaşındayken içinde bulunduğu gruplar ve siyasi görüşü yüzünden İsviçre'ye kaçmak zorunda kaldı. 1889'da Zürih Üniversitesi'ne girdi; burada felsefe, tarih, siyaset, ekonomi ve matematik öğrenimi gördü ve hayatında büyük etki bırakacak isimlerle tanıştı. 1898'de doktorasını tamamladı. Özgür bir Polonya için çalışsa da onun düşüncesinde Almanya, Avusturya ve Rusya'da devrim gerçekleştiği takdirde Polonya özgür olabilirdi. Bu görüş milliyetçi çizgideki Polonyalı sosyalist grupları ve Polonya Sosyalist Partisi'ni ondan uzaklaştırdı, sonradan Rus sosyalist çevreleriyle ilişkisinin bozulmasına da yol açtı.
Almanya'da Siyasi Faaliyeti
1898'de Gustav Lübeck ile evlenerek Berlin'e taşındı ve Alman vatandaşlığı kazandı. Almanya Sosyal Demokrat Partisi'nin (SPD) etkin bir üyesi oldu. 1900'e gelindiğinde fikirleri Avrupa'daki sosyalist çevrelerde büyük yankı uyandırıyordu; özellikle Eduard Bernstein'ın düşüncelerine getirdiği eleştirilerle öne çıktı. Alman militarizminin yükselmesi onu rahatsız ediyordu ve bu konuda partiyle ters düştü. 1904 ile 1906 arasında siyasi faaliyetleri ve görüşleri nedeniyle üç kez hapse girdi. Hapis cezaları onu yıldırmadı; SPD'nin eğitim merkezlerinde ekonomi ve Marksizm öğretmeye başladı.
Savaş Yılları ve Spartaküs Birliği
Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasıyla esen milliyetçi rüzgâr SPD'yi milliyetçi bir eğilime yöneltti; bu, Luxemburg'un görüşleriyle tamamen çelişiyordu ve partiyle ilişkisini kesti. 5 Ağustos 1914'te Karl Liebknecht ile birlikte Internationale grubunu kurdu; grubun adı 1 Ocak 1916'da Spartaküs Birliği (Spartakusbund) oldu. Lenin'in savaşa karşı çıkışını destekleyerek tüm halkların kendi emperyalist hükûmetlerine karşı mücadele etmesi gerektiğini savundu. Grubun devlete karşı tutumu yüzünden 28 Haziran 1916'da hapis cezasına çarptırıldı. Hapiste çok sayıda makale yazdı; özellikle Rus devrimi üzerine yazdıkları ve Bolşeviklere getirdiği eleştiriler dikkat çekicidir.
Son Günleri
Kasım 1918'de hapisten çıktı ve Liebknecht ile birlikte Alman Komünist Partisi'ni kurdu. 15 Ocak 1919'da Rosa Luxemburg, Karl Liebknecht ve Wilhelm Pieck, Freikorps tarafından tutuklandı; Pieck kaçmayı başardı. Luxemburg ve Liebknecht darbelerle bilinçlerini kaybetti. Aynı gece Berlin'deki Eden Oteli'nden çıkarılan Luxemburg, er Otto Runge tarafından tüfek dipçiğiyle başına vuruldu, araca taşındı ve yolda vurularak öldürüldü; cesedi Landwehr Kanalı'na atıldı. Liebknecht ise Tiergarten'de vuruldu. Eserleri arasında Gesammelte Werke (Toplu Çalışmaları, 5 cilt), Gesammelte Briefe (Toplu Mektupları, 6 cilt) ve Politische Schriften (Politik Yazıları, 3 cilt) vardır.
Benzer kişiler
- Gülten Savaşçı (Devrimci)
- Che Guevara (Devrimci)
- Grigori Zinoviyev (Devrimci)
- Tülay Hatimoğulları (Ekonomist)
- Achmed Sukarno (Devrimci)
- David Hume (Ekonomist)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Rosa Luxemburg maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.