Türk sanat müziğinin unutulmaz seslerinden Perihan Altındağ Sözeri, 1930'lu yılların sonundan itibaren Türkiye'nin müzik ve sinema dünyasına damga vurmuş müstesna bir sanatçıdır. 5 Mayıs 1925 tarihinde köklü geçmişiyle bilinen Amasya'da dünyaya gelen Sözeri, gür sesi, büyüleyici sahne hâkimiyeti ve düzgün Türkçesi sayesinde kısa sürede ülkenin en sevilen yorumcularından biri haline geldi. Henüz 14 yaşındayken özel izinle adım attığı profesyonel sanat yaşamını, İstanbul'un parıltılı gazinolarından radyo stüdyolarına ve oradan da Yeşilçam beyazperdesine kadar geniş bir yelpazede başarıyla sürdürdü. Seçkin eserleri eşsiz bir zarafetle icra eden sanatçı, ardında zengin bir kültürel miras bırakarak 7 Nisan 2008'de İstanbul'da seksen üç yaşında hayata gözlerini yumdu.
Amasya'dan Ankara Radyosu'na: Müziğin Dehası Keşfediliyor
Perihan Altındağ Sözeri'nin kökleri Amasya'ya uzanmaktadır. Babası Amasyalı Nurettin Behiç Bey, annesi ise Erzurum kökenli Hayriye Hanım'dır. Ailesinde kendisiyle birlikte müzikle yoğrulan Nurhan Altındağ adında bir ağabeyi ve Türk halk müziğinin efsane isimlerinden olan kız kardeşi Neriman Altındağ Tüfekçi bulunmaktaydı. Sözeri, müzik hayatındaki en kritik eşiği 1939 senesinde Ankara Radyosu tarafından düzenlenen yetenek sınavını kazanarak aştı. Henüz çocuk yaşta sayılan bu genç yetenek, mevzuat gereği yaşının küçüklüğünden ötürü özel bir izin çıkartılarak kuruma kabul edildi. Ankara Radyosu çatısı altında müzikal gelişimini hızlandıran sanatçı, dönemin efsanevi hocaları Mesut Cemil, Nuri Halil Poyraz ve Refik Fersan gibi isimlerden dersler alarak sesini adeta bir enstrüman gibi işlemeyi öğrendi.
İstanbul Gazinolarında Bir Yıldız Yükseliyor
Sanatçı, 1945 yılında Emin Sözeri ile hayatını birleştirdi ve bu evlilikten bir kız, bir oğlan çocuk sahibi oldu. Evliliğinin ardından, sahne çalışmalarını daha geniş kitlelere ulaştırmak amacıyla 1947 yılında İstanbul'a taşındı. İstanbul eğlence hayatına hızlı bir giriş yapan sanatçı, kendi adını taşıyan 'Perihan Gazinosu'nda sahne almaya başladı. Bu popüler mekân daha sonraki yıllarda 'Casablanca' adını alarak eğlence dünyasındaki yerini korudu. Perihan Altındağ Sözeri, adeta dönemin gazino kültürünün sembolü haline gelerek Tepebaşı, Turkuaz, Kristal, Belvü ve Küçük Çiftlik gibi İstanbul'un en meşhur eğlence mekânlarında uzun seneler boyunca dinleyicileriyle buluştu.
Sahne çalışmalarının yanı sıra radyo yayıncılığına da devam eden Sözeri, 1949 yılında yayın hayatına başlayan TRT İstanbul Radyosu bünyesinde görev aldı ve buradaki çalışmalarını 1960'lara kadar başarıyla sürdürdü. Seçkin repertuvarı ve mikrofona yansıyan net diksiyonuyla geniş halk kitlelerinin beğenisini topladı. Uzun yıllar süren yoğun sahne serüvenini ise 1982 yılında kendi isteğiyle nihayete erdirdi. İstanbul'un Erenköy semtindeki evinde uzun yıllar yaşayan Sözeri, 7 Nisan 2008 tarihinde bu evde yaşama veda etti.
Beyazperdeden Taş Plaklara Uzanan Geniş Sanat Mirası
Sadece sesiyle değil, zarif duruşuyla da dikkat çeken sanatçı, Yeşilçam sinemasının altın çağında oyunculuk yeteneğini de sergiledi. Dönemin popüler sinema yapımlarında rol alarak izleyicilerin hafızalarında silinmez izler bıraktı. Sözeri'nin rol aldığı sinema filmleri şunlardır:
- 1950 - Üçüncü Selim'in Gözdesi (Münir Nurettin Selçuk ile birlikte)
- 1950 - Sihirli Define
- 1951 - Allahaısmarladık
- 1951 - Ne Sihirdir Ne Keramet
- 1952 - Yıldızlar Revüsü
- 1952 - İstanbul Yıldızları
- 1952 - Son Buse
- 1953 - Çalsın Sazlar, Oynasın Kızlar
- 1953 - Aziz İstanbul
Perihan Altındağ Sözeri, Türk sanat müziğinin eşsiz tınılarını taş plaklar ve 45'likler aracılığıyla ölümsüzleştirdi. Sanatçının dillerden düşmeyen popüler eserleri arasında Benzemez Kimse Sana, Estergon Kalesi, Aman Avcı Vurma Beni ve Sazlar Çalınır Çamlıca'nın Bahçelerinde gibi klasikleşmiş yapıtlar yer alır. Ayrıca geniş diskografisinde yer alan diğer nadide şarkılar şunlardır:
- Yalnız Bırakıp Gitme Bu Akşam Yine Erken
- Sokulun Turnalar
- Aman Cana Beni
- Bir Gölge Ol Beni Peşinden Koştur
- Gurbetten Gelmişim Yorgunum Hancı
- Ne Çok Çektim Hasretini
- Kapın Her Çalındıkça
- Dargın Ayrılmayalım
- Sevmediklerinle Gönül Avutma
- Vah Me'yus-i Visalindir Gönül
- Uyup Da Eller Sözüne
Büyüleyici ses tonunun yanı sıra son derece akıcı, düzgün Türkçe konuşmasıyla da örnek bir cumhuriyet sanatçısı portresi çizen Perihan Altındağ Sözeri, ebediyete göç etse de Türk müziğinin en nadide arşivlerinde yaşamaya continue etmektedir.