Türk entelektüel dünyasının en özgün isimlerinden biri olan akademisyen, yazar ve iklim aktivisti İbrahim Ömer Madra, 11 Temmuz 1945 tarihinde İstanbul’da dünyaya gözlerini açtı. Kurucuları arasında yer aldığı Açık Radyo’nun genel yayın yönetmenliğini üstlenen tecrübeli radyocu, uzun yıllardır çevre bilincinin yaygınlaşması ve küresel iklim krizine karşı toplumsal farkındalık oluşturulması amacıyla özverili bir mücadele yürütmektedir. Şişli Terakki’den Robert Kolej’e uzanan başarılı bir eğitim hayatının ardından Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitiren Madra, uluslararası hukuk alanında derinleşerek insan hakları konusunda akademik bir kariyer inşa etti. Ancak 1982 yılındaki ilkeli duruşuyla üniversiteden ayrılarak rotasını medya ve bağımsız yayıncılık dünyasına çevirdi. Hem kaleme aldığı eserlerle hem de mikrofon başındaki kararlı sesiyle Türkiye’nin çevre ve demokrasi mücadelesinde adeta bir kutup yıldızı haline geldi.
Akademiden İstifa ve Medya Yılları
İstanbul’un köklü ailelerinden birine mensup olan Madra, Fazilet Zehra Hanım ile Cem Bey’in oğlu olarak dünyaya gelmişti. Salih ve Sezai isimli iki erkek kardeşe sahipti. Eğitim basamaklarını birer birer tırmanırken, 1961’de English High School’u bitirdi ve ardından Robert Kolej’den mezun oldu. Başkent günleri ise ona Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nin kapılarını araladı. 1968 yılında lisans eğitimini noktaladıktan sonra akademik kariyerine hız verdi. Doktora derecesini 1977 senesinde "Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Bireysel Başvuru Hakkı" teziyle kazandı. Bu kıymetli tez, 1980’de Ankara Üniversitesi tarafından kitaplaştırıldı. İsveç, İsviçre ve Hollanda gibi ülkelerde uluslararası hukuk, insan hakları ve uluslararası ilişkiler alanlarında nitelikli araştırmalar gerçekleştirdi.
Mülkiye’nin koridorlarında tam 13 yıl boyunca insan hakları hukuku dersleri veren akademisyen, 1982 yılında üniversiteden istifa kararı aldı. Bu karar tamamen ilkesel gerekçelere dayanıyordu. Kürsüsüne veda ettikten sonra yaşamında yepyeni bir sayfa açıldı. 1982 ile 1994 yılları arasında gazetecilik, yazarlık ve çeşitli prestijli dergilerde editörlük görevleri yürüttü. İlk olarak 1983 yılında Milliyet Gazetesi’nin araştırma ve dış haberler servisinde iki yıl boyunca emek verdi. Ardından start alan yayıncılık serüveninde Playboy, Şehir, Gergedan ve Start gibi döneminin ses getiren dergilerinde yazdı, yönetti. Tasarım, sanat ve mimari dünyasına yön veren Arredamento/Dekorasyon dergisini 1989 yılında kurdu ve beş yıl boyunca başyazarlığını yaptı. Bu dönemde Güneş gazetesinin pazar ekinin de sorumluluğunu üstlendi.
Bağımsız Sesin Doğuşu: Açık Radyo Serüveni
Fransa’daki Strazburg Üniversitesi’nde aldığı bursla göçmen işçiler üzerine araştırma yapan Madra, "Migrant Workers and International Law" adlı İngilizce eserini kaleme aldı. 1994 yılı geldiğinde ise aklında tek bir düşünce vardı: Bağımsız radyoculuk. Bu hayal, 13 Kasım 1995 tarihinde gerçeğe dönüştü. Oğlu Cem Madra ile birlikte Açık Radyo’nun kurucu ortakları arasında yer alarak Türkiye medyasında devrim niteliğinde bir adım attı. Radyoda ilk dönemlerde oğluyla birlikte sunduğu "Açık Gazete" programı, dinleyiciler için sabah ritüeline dönüştü. Halen radyonun genel yayın yönetmenliğini ve genel müdürlüğünü yürüten Madra, dinleyicilerine seslenmeyi sürdürüyor. Mikrofon başında "Rock ‘n’ Roll Kalıcıdır", "Cuma Adlı Adamlar", "Açık Yeşil" ve "İklim İçin" gibi özgün yapımlarla toplumsal meseleleri ele almaya devam ediyor.
Radyo stüdyolarının yanı sıra yazarlık tutkusunu da hiçbir zaman kaybetmedi. çeşitli mecralarda yayımlanan elliyi aşkın makale, röportaj ve denemesini "Rüzgâra Karşı" adıyla 1996 yılında kitaplaştırdı. Gazeteciliğe ve edebiyata duyduğu derin sevgi, onu Yeni Binyıl gazetesinde beş gün boyunca köşe yazıları yazmaya yöneltti. Bu yazılardan derlenen seçkiler ise 2001 yılında "Rüzgâra Karşı - 2" başlığıyla bir internet kitabı olarak okurla buluştu.
çevre Bilinci ve İklim Aktivizmi
Ömer Madra’nın yaşamı sadece yayıncılıkla sınırlı kalmadı. O aynı zamanda Türkiye’nin en kararlı çevre savunucularından biri oldu. 1996 ile 2010 yılları arasında İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde küreselleşme, çevre politikaları ve iklim krizi dersleri verdi. İstanbul Üniversitesi’nde ise geleceğin gazetecilerine çevre Haberciliği dersleri aşıladı. Akademik hayattan 2012 yılında emekli olan yazar, Ümit Şahin ile birlikte hazırladığı söyleşi ve ekoloji kitaplarıyla çevre hareketine teorik bir zemin kazandı. "Kıyamet Tacirlerine Karşı Kıyam Et" ve "Açık Yeşil" kitapları, iklim krizine karşı yükselen bu sesin en somut belgeleri arasındadır.
Entelektüel birikiminin yanı sıra renkli bir özel hayata sahip olan yazar, İngilizce ve Fransızca dillerine hakimdir. Üç evlilik gerçekleştiren Madra’nın ilk eşi Tanju Madra 1977 yılında yaşamını yitirmiştir. Bu evlilikten dünyaya gelen Cem Madra 2022 yılında vefat etmiş, diğer oğlu Ege Madra ise 1977 yılında doğmuştur. Karikatürist Piyale Madra ile olan ikinci evliliğinden sinema ve tiyatro oyuncusu olan kızı Esme Madra dünyaya gelmiştir. Yazar, şu anda Meral Mutlu Madra ile evlidir.
Kaleme Aldığı Başlıca Eserler
- Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Bireysel Başvuru Hakkı (1980)
- Migrant Workers and International Law (1986)
- Romanımla Sana Bir Ses (1991)
- Rüzgâra Karşı (1996)
- Franny ve Zoey (J.D. Salinger Çevirisi - 2000)
- Rüzgâra Karşı - 2 (2001)
- Akıntıya Kürek (2002)
- Küresel Isınma ve İklim Krizi: Niçin Daha Fazla Bekleyemeyiz (2007)
- Açık Yeşil - 2: İklim Krizi, Politika ve Aktivizm (2010)
- Açık Yeşil: Teorisi ve Pratiği ile Bir Tür Ekoloji Kitabı (2019)
- Kıyamet Tacirlerine Karşı Kıyam Et (2019)