İstanbul'da 1921 yılında dünyaya gelen ve ömrünü Anadolu topraklarının saklı geçmişini gün yüzüne çıkarmaya adayan Nezih Fıratlı, Türk arkeolojisinin ve müzeciliğinin en üretken simalarından biridir. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü'ndeki eğitimini 1944'te tamamlayan araştırmacı, meslek hayatı boyunca pek çok kritik arkeolojik kazıda etkin roller üstlenmiştir. İstanbul'da 21 Mart 1979'da hayatını kaybeden Fıratlı, arkasında Anadolu'nun tarih öncesi ve klasik dönemlerine ışık tutan zengin bir miras bırakmıştır.
Anadolu Topraklarında Yürütülen İlk Kazılar ve Keşifler
Mezuniyetinin hemen ardından höyük ve tümülüs araştırmalarına yoğunlaşan araştırmacı, kariyerinin ilk yıllarında şu önemli kazıları gerçekleştirmiştir:
- 1945 yılında Ankara'daki Anıtkabir tümülüsü çalışmaları,
- 1954 senesinde tamamlanan İstanbul - Ömerli tümülüsü kazısı,
- 1963 yılında yürütülen Kırklareli - Karakoç tümülüsü araştırması.
Geçmiş kültürlerin izlerini süren Fıratlı, 1964 ile 1969 yılları arasında İstanbul Saraçhanebaşı Kilisesi kazısına da katılarak kentin tarihsel katmanlarının çözümlenmesine katkı sunmuştur.
Sebaste Antik Kenti ve Selçikler Kazısı
Fıratlı'nın mesleki kariyerindeki en büyük dönüm noktalarından biri Ege Bölgesi'nde gerçekleşmiştir. Uşak sınırları içerisinde yer alan Selçikler bölgesinde 1966 yılında kapsamlı bir kazı faaliyeti başlatan ünlü arkeolog, bu çalışmayı 1978 yılına kadar aralıksız yönetmiştir. Sebaste antik kenti bu sayede gün yüzüne çıkarılmıştır.
Müzecilik Kariyeri ve Kurtarma Çalışmaları
Saha araştırmacılığının yanı sıra müzecilik alanında da aktif olan Nezih Fıratlı, İstanbul'un kentsel mirasının korunması yönünde büyük çaba sarf etmiştir. Nitekim 1968 ile 1973 yılları arasında İstanbul Arkeoloji Müzeleri ek bina inşaatı sırasında yürütülen temel kazılarında tarihi bir hamam ve çeşitli antik kalıntılara rastlanmıştır. Fıratlı, bu kalıntıların zarar görmeden kurtarılması ve belgelenmesi süreçlerini bizzat üstlenmiştir. Başarılı saha çalışmalarının yanı sıra kendisi, 1978 ve 1979 yıllarında yürüttüğü İstanbul Arkeoloji Müzeleri Müdürlüğü göreviyle de tanınan bir idareci olmuştur.