Cumhuriyet döneminin en önemli mimarlarından biri olan Nezih Eldem, 1921 yılında İstanbul'un tarihi Eyüpsultan semtinde hayata gözlerini açtı. Henüz 1944 yılında Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık Bölümü'nden mezun olarak mesleki yolculuğuna başlayan başarılı tasarımcı, hem üniversite kürsülerinde hem de şehir planlamasında son derece derin izler bıraktı. Hayatı boyunca üretken bir akademisyen ve uygulamacı olarak faaliyet gösteren değerli mimar, arkasında silinmez izler bıraktı. Büyük usta 2005 yılında İstanbul'da vefat etti. Kendisi, geride bıraktığı anıtsal eserler ve yetiştirdiği öğrencilerle Türk mimarlık tarihinin altın sayfalarında yer almaktadır.
Akademik Yolculuk ve İTÜ Yılları
Akademi dünyasına olan tutkusu mezuniyetinin hemen ardından filizlendi. Nezih Eldem, diplomasını aldığı yıl Yüksek Mühendis Mektebi Mimarlık Bölümü bünyesinde dersler vermeye başladı. Bu kurumun İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) çatısı altına girmesiyle birlikte, genç mimar da üniversitede asistanlık görevini üstlendi. Eğitim alanındaki çalşmalarına ara vermeden devam eden Eldem, 1954 yılında doçentlik unvanını elde ederken, 1962 senesinde ise profesörlük payesine yükseldi. Üniversitedeki dersleri ve teorik çalşmaları, yetiştirdiği yüzlerce mimarla ülke mimarisine yön verdi.
İmza Eserleri ve Tasarım Felsefesi
Mimarın pratik hayattaki ilk önemli başarısı, 1949 yılında hayata geçen Ankara Büyükşehir Belediyesi Binası tasarımıdır. Bu adım, onun tasarım gücünü kanıtladı. İlerleyen dönemlerde ülkenin estetik ve tarihi dokusuna katkıda bulunacak çok sayıda tasarıma imza attı. Bunlar arasında 1964 ile 1974 yılları arasında Sultanahmet'te üzerinde titizlikle çalştığı Eski Şark Eserleri Müzesi düzenlemesi öne çıkar. Ayrıca 1964 yılında Maçka'da inşa edilen İTÜ Maden Fakültesi G Amfisi de onun mimari dehasının somut bir örneğidir. İTÜ Taşkışa Binası'nın içerisinde yer alan 109 numaralı Konferans Salonu da yine onun modern yaklaşımıyla hayat bulmuştur.
Kültürel Miras ve Ulusal Düzeydeki Başarılar
Hem mimari çalşmalarıyla öne çıkan hem de toplumsal sorumluluk üstlenen Nezih Eldem, meslek hayatı boyunca Mimarlar Birliği ve Mimarlar Odası bünyesinde etkin bir üye olarak çalştı. Kültürel mirasın gelecek nesillere aktırılmasına adadığı meslek yaşamı boyunca, UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Yönetim Kurulu'nda aktif görevler üstlenerek uluslararası mecralarda da ülkesini layıkıyla temsil etmeyi başardı. Avrupa Ortak Miras Kampanyası kapsamında yürüttüğü faal çalşmalar neticesinde, tarihi İstanbul şehrinin “korunması gereken dünya kenti” olarak seçilmesine devasa bir katkı sağladı. Saygıdeğer mimarın tüm bu mesleki çabaları ve sektöre katkıları, 1998 yılında prestijli Ulusal Mimarlık Ödülü ile taçlandı. Bu ödül, onun üstün başarılarının tesciliydi.
Önemli Projeleri ve Tasarımları
Nezih Eldem'in Türkiye mimarlık tarihine yön veren başlıca eserleri şunlardır:
- Ankara Büyükşehir Belediyesi Binası (1949)
- Eski Şark Eserleri Müzesi düzenlemesi (1964-1974, Sultanahmet)
- İTÜ Maden Fakültesi G Amfisi (1964, Maçka)
- İTÜ Taşkışa Binası 109 No'lu Konferans Salonu