Türk eğitim tarihinin ve siyasetinin önemli simalarından biri olan Abdullatif Nevzad Ayasbeyoğlu, 1889 yılında Konya'nın Seydişehir ilçesinde dünyaya geldi. Sabit Bey ile Adviye Hanım'ın oğluydu. Hayatını tamamen milli eğitim hizmetlerine adadı. Darülfünun Edebiyat Şubesi mezuniyetinin ardından, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde ve yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nde kritik görevler üstlendi. Özellikle maarif müdürlükleri, müfettişlikler ve milletvekilliği ile tanınan devlet adamı, 25 Aralık 1966'da İstanbul'da vefat etti.
Eğitim Hayatı ve İlk Öğretmenlik Yılları
Darülfünun sıralarından mezuniyetinin ardından Nevzad Bey, genç nesilleri yetiştirmek amacıyla öğretmenlik mesleğine adım attı. İlk olarak Darüşşafaka'da Lisan-ı Osmani ve Usul-i Tedris muallimi olarak dersler vermeye başladı. Bu süreçte Kocamustafapaşa Rüştiye-i Askeriyesi'nde de Türkçe ve Osmanlıca hocalığı yaptı. Mesleki birikimi arttıkça görev yerleri de sınırları aşarak genişledi. Üsküp Sultanisi'nde edebiyat öğretmen yardımcılığı görevini üstlenen Ayasbeyoğlu, daha sonra İstanbul Sultanisi'nde askeri coğrafya şubesinde edebiyat muallimi olarak çalıştı ve burada genç dimağlara vatan sevgisi aşıladı. Osmanlı coğrafyasının farklı köşelerinde hizmet veren tecrübeli eğitimci, Beyrut İkinci Sultanisi müdür yardımcılığı görevini de başarıyla yürüttü. İstanbul'un köklü eğitim kurumlarından Gelenbevi ve Vefa sultanilerinde ikinci müdürlük yaparak idari deneyim kazandı.
Maarif Teşkilatında Yükselişi ve Bürokrasi Kariyeri
Eğitim yöneticiliğindeki başarısı, onun devlet kademelerinde hızla yükselmesini sağladı. Cebelilübnan Sancağı, Aydın ve Karahisarısahip gibi bölgelerde Maarif Müdürü olarak görevler üstlendi. Bu hizmetlerin ardından İstanbul Vilayeti Maarif Müfettişliği ve Maarif Nezareti bünyesindeki Teftiş Kurulu müfettişliği gibi denetim makamlarına atandı. Bürokrasideki liyakati sayesinde yüksek idari pozisyonlara getirildi. Maarif Nezareti Tedrisat-ı Taliye İkinci Şube Müdürlüğü ve Maarif Vekaleti İlk Tedrisat Müdürlüğü yapan Ayasbeyoğlu, eğitim müfredatının şekillenmesinde önemli roller oynadı. Darü'l-Hilâfetül Aliye Süleymaniye Medresesi'nde Hikmet-i İlahiye müderris vekilliği yaparak akademik alanda da adından söz ettirdi. Ayrıca Maarif Vekaleti bünyesinde Telif ve Tercüme Dairesi üyeliği, Konya Bölgesi Maarif Eminliği ile Yüksek Öğretim Genel Müdürlüğü vazifelerini yerine getirerek yeni nesil müfredatların hazırlanmasında aktif olarak rol oynadı. Sürekli sahada ve idari merkezlerde çalışan Nevzad Bey, Erenköy Kız Lisesi ile Haydarpaşa Lisesi'nde felsefe ve yurt bilgisi öğretmenliği yaparak dersliklerden kopmadı. Son olarak Maarif Vekaleti Milli Talim ve Terbiye Heyeti üyeliği yaparak eğitim politikalarının belirlenmesinde söz sahibi oldu.
Nevzad Ayas'ın kariyeri boyunca idari sorumluluk üstlendiği önemli bölgeler şunlardır:
- Cebelilübnan Sancağı (Maarif Müdürlüğü)
- Aydın (Maarif Müdürlüğü)
- Karahisarısahip (Maarif Müdürlüğü)
- Konya Mıntıkası (Maarif Eminliği)
Milletvekilliği ve Son Yılları
Eğitim alanındaki yarım asırlık birikimini siyaset sahnesine taşımaya karar veren Nevzad Bey, parlamentoya girdi. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin VI. Döneminde Bursa Milletvekili seçilerek yasama çalışmalarına katıldı ve halkın temsilcisi oldu. Siyasi çalışmalarının yanı sıra yazarlık faaliyetlerini de sürdüren tecrübeli devlet adamı, geride önemli fikir eserleri bıraktı. Özel hayatında evli ve iki çocuk babası olan Nevzad Ayas, 25 Aralık 1966 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yumdu.