Türk tıp tarihinin en saygın simalarından biri olan Ord. Prof. Dr. Muzaffer Esat Güçhan, kardiyoloji ve endokrinoloji branşlarının Türkiye'deki gelişimine yön vermiş seçkin bir hekimdir. 1902 yılında, bugün Ürdün sınırları içinde kalan Kerek şehrinde dünyaya gelen bu değerli bilim insanı, ömrünü tıp eğitimine ve hastalarına adamıştır. Darülfünun Tıp Fakültesi'nden mezuniyetiyle başlayan mesleki serüveni, ülkenin en çalkantılı dönemlerinde dahi durmaksızın devam etmiştir. Güçhan, özellikle kalp sağlığı ve hormon hastalıkları üzerine yaptığı öncü çalışmalarla tıp camiasında derin izler bırakmıştır. Onun tıp alanındaki bu yenilikçi vizyonu ve bilimsel disiplini, sonraki nesil araştırmacılar ile hekimler için de sönmeyen bir meşale vazifesi görmüştür.
Akademik Yükseliş ve İlk Türkçe Endokrinoloji Eseri
Genç yaşta adım attığı tıp dünyasında adından söz ettiren ve hızla yükselen Muzaffer Esat Bey, 1922 yılında tıp fakültesini başarıyla tamamladı. Darülfünun bünyesinde aldığı bu köklü tıp eğitimi, onun bilimsel kariyerinin en sağlam temelini oluşturdu. Mezuniyetinin ardından akademik kariyer basamaklarını kararlılıkla tırmanmaya başladı. Nitekim 1930 yılında müderris muavini unvanını alarak genç hekimlerin yetişmesine katkı sundu. Bu dönemde yürüttüğü araştırmalar, onu ülkenin ilk endokrinoloji kitabını yazmaya sevk etti. Tıbbi literatüre büyük bir katkı sunan bu çalışma, 1935 yılında yayımlandı. Dr. Mahmut Sadi Anadolu ile birlikte kaleme aldıkları 'İç İfraz Duredleri' isimli bu başyapıt, Türkçe yazılmış ilk endokrinoloji kaynağı olarak tarihe geçti. Kitap, hormon hastalıkları üzerine o güne kadar Türkçe literatürde var olan büyük bir boşluğu başarıyla doldurdu. Akademik başarıları taçlanan Güçhan, 1937 senesinde profesörlük unvanına layık görüldü. çalışmaları ve ülkeye kazandırdığı yenilikler sayesinde 1950 yılında ordinaryüslük makamına yükselerek tıp camiasının en saygın figürlerinden biri haline geldi. Ordinaryüslük dönemi boyunca hem hasta tedavilerinde hem de tıp fakültesindeki kürsüsünde çok sayıda genç hekime ilham kaynağı oldu.
27 Mayıs Darbesi ve Üniversiteden İhraç Edilen 147'ler
1960 yılındaki 27 Mayıs Darbesi, Türkiye'nin sosyal ve siyasal yapısını sarsarken üniversiteleri de derinden etkiledi. Bu süreçte askeri yönetim tarafından üniversitelerden ihraç edilen ve haksız yere kürsülerinden uzaklaştırılan yüz kırk yedi öğretim üyesi arasında Türk tıbbının duayen ismi Muzaffer Esat Güçhan da yer alıyordu. Akademik camiada '147'ler' olarak anılan bu olay, Türkiye'nin bilimsel gelişimine ve üniversite özerkliğine ağır bir darbe indirmiştir. Yaşanan bu haksız uzaklaştırmaya rağmen hekimlik aşkından ve bilime olan bağlılığından asla taviz vermedi. Üniversite çatısından ve öğrencilerinden uzaklaştırılmış olmak, onun topluma, hekimliğe ve bilim dünyasına hizmet etme arzusunu asla engelleyemedi. Aksine, bilimi toplumla buluşturacak yeni yollar aramasına vesile oldu. Akademik hayatın dışına itilse de durmadı.
Kardiyoloji Derneği'nin Kuruluşu ve Ölümsüzleşen Miras
Nitekim 1963 yılına gelindiğinde, Türk tıbbı için dönüm noktası sayılan Türk Kardiyoloji Derneği'nin kurulmasına öncülük etti. Derneğin kurucu başkanlığı görevini üstlenerek kalp sağlığı alanında kurumsallaşmanın temellerini attı. Kurduğu bu güzide dernek, günümüzde de Türkiye'de kardiyoloji ve kalp sağlığı alanındaki en prestijli, en etkin bilimsel kuruluşlardan biri olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. Ne var ki, bu büyük adımı attığı 1963 yılının son günlerinde İstanbul'da yaşama gözlerini yumdu. Değerli hocanın anısı, günümüzde de tıp dünyasını aydınlatmaya devam etmektedir.
Prof. Dr. Muzaffer Esat Güçhan'ın Türk tıp tarihindeki unutulmaz kariyer basamakları şu şekilde özetlenebilir:
- 1922 yılında Darülfünun Tıp Fakültesi'ni bitirerek tıp doktoru unvanını almıştır.
- 1930 yılında müderris muavini, 1937'de profesör ve nihayetinde 1950'de ordinaryüs profesör unvanına layık görülmüştür.
- 1935'te Türkiye'nin ilk Türkçe endokrinoloji eseri olan İç İfraz Duredleri kitabını yayımlamıştır.
- 1963 yılında kalp sağlığı alanında dönüm noktası olan Türk Kardiyoloji Derneği'nin kurucu başkanı olmuştur.
Türk Kardiyoloji Derneği, onun aziz hatırasını daima taze tutmak ve tıp bilimine katkı sunan yeni yetenekleri teşvik etmek amacıyla 2009 yılından bu yana anlamlı bir geleneği gururla sürdürmektedir. Her yıl düzenlenen Genç Araştırmacı Teşvik Ödülleri kapsamında verilen birincilik ödülü, doğrudan Muzaffer Güçhan'ın adını taşımaktadır. Bu sayede onun adı, genç hekimlerin bilimsel başarılarıyla geleceğe taşımaktadır.