Hem hekimlik mesleğindeki cerrahi başarıları hem de edebiyat dünyasına kazandırdığı kıymetli eserleriyle tanınan Mustafa Şerif Onaran, 1927 yılında İzmir'de dünyaya gelmiş ve ömrünü adadığı sanat ile tıp yolculuğunu 22 Mayıs 2013 tarihinde Ankara'da noktalamış çok yönlü bir Türk aydınıdır. Edebiyat eleştirmeni, deneme yazarı ve şair kimlikleriyle tanınan isim, hayatı boyunca kelimelerin gücüyle insan sağlığını iyileştirme çabasını bir arada yürütmüştür. İzmir'in kültürel ikliminde filizlenen bu sanat tutkusu, Ankara'nın akademik ve bürokratik ortamlarında olgunlaşarak Türk kültür tarihine kalıcı izler bırakmıştır. Şiir, eleştiri ve deneme alanlarında büyük emekler vermiş olan aydın, tıp doktorluğu mesleğini edebiyatla besleyerek kendine has bir üslup geliştirmiştir.
Neşterden Kaleme Uzanan Çift Yönlü Bir Kariyer
Mütevazı bir yaşamın içinde büyüyen yazarın babası, halı tamiri işleriyle uğraşan Şerif Usta'dır. İlk gençlik yıllarını Ege'nin incisi İzmir sokaklarında geçiren Onaran, lise eğitimini tarihi İzmir Namık Kemal Lisesi'nde başarıyla bitirdi. Eğitim hayatına askeri bir disiplin altında devam etme kararı alarak 1948 yılında askeri öğrenci kimliğiyle Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne kaydoldu. Buradaki zorlu tıp eğitimini 1954 yılında bitirerek hekimlik diplomasını aldı. Mezuniyetinin ardından mesleki uzmanlığını almak için Gülhane Askeri Tıp Akademisi bünyesinde genel cerrahi alanında ihtisasa başladı. Bu alandaki çalışmalarını derinleştirerek gastroenteroloji cerrahisi üzerine uzman bir cerrah konumuna geldi.
Orduda tıp subayı olarak özveriyle görev yapan Onaran, 1964 yılına gelindiğinde binbaşı rütbesindeyken askerlik mesleğinden kendi isteğiyle ayrıldı. Askeri üniformasını çıkardıktan sonra da hekimlik yapmayı sürdüren deneyimli doktor, başkentte bulunan Ankara Yüksek İhtisas Hastanesi kadrosuna dahil oldu. Burada uzun yıllar boyunca gastroenteroloji cerrahisi uzmanı olarak görev yaptı ve çok sayıda hastanın tedavisini üstlendi. Tıp alanındaki bu yoğun mesaisi, onun entelektüel dünyasını daraltmak yerine genişleten bir etken oldu.
Edebiyat Dünyasındaki İzleri ve Kültürel Mirası
Tıp dünyasındaki yoğun mesaisine rağmen edebiyata olan tutkusundan hiçbir zaman ödün vermedi. Henüz on yedi yaşındayken yazın dünyasına adım atan sanatçının ilk şiirleri, 1944 yılında dönemin önemli yayınlarından biri olan İstanbul dergisinde yayımlandı. Tıp fakültesindeki ağır ders yükü ve sonrasındaki hekimlik sorumlulukları onun yazma heyecanını köreltmedi. Aksine edebiyatı yaşamının vazgeçilmez bir parçası haline getirdi. Yazınsal üretkenliği şiir sınırlarını aşarak deneme ve eleştiri türlerine de yayıldı. Edebiyata olan bu ilgisi, tıp öğrenimi gördüğü yıllarda ve doktorluk mesleğini icra ettiği dönemlerde artarak devam etti.
Onaran'ın şiir ve yazılarının yayımlandığı başlıca süreli yayınlar şunlardır:
- İstanbul Dergisi
- Fikirler
- Varlık
- Yücel
- Türk Dili
- Hece
- Gösteri
- Cumhuriyet Gazetesi Kitap Eki
Kültür hayatına kurumsal düzeyde de yön veren Onaran, 1980 öncesi dönemde Türk Dil Kurumu çatısı altında aktif görevler üstlendi. Bu kurumda Yayın ve Tanıtma Kolu Başkanlığı görevini yürüterek Türkçe dil bilincinin gelişmesine katkı sağladı. Takvimler 1986 yılını gösterdiğinde, yıllar boyu biriktirdiği dizeleri bir araya getiren Unutulmuş şiirler adlı şiir kitabını okurlarla buluşturdu. 1990'lı yıllarda ise edebiyatçıların örgütlü mücadelesine liderlik ederek Edebiyatçılar Derneği genel başkanlığı görevini yürüttü.
Sanatın ve Kültürün Sesi Olarak Son Yılları
Yaşamının son demlerine kadar üretkenliğini kaybetmeyen aydın, çeşitli sanat ve kültür evlerinde edebiyat söyleşileri gerçekleştirdi. Radyo kanallarında ve televizyon ekranlarında şiir izlenceleri hazırlayarak sanatın geniş halk kitlelerine ulaşmasını hedefledi. Genç yazar adaylarına yol göstermek amacıyla yaratıcı yazarlık atölyeleri düzenledi. Hem yazınsal hem de hekimlik tecrübelerini bu etkinliklerde aktarmayı sürdürdü. 22 Mayıs 2013 tarihinde, mide kanaması teşhisiyle acilen kaldırıldığı Ankara'daki bir hastanede seksen altı yaşında hayata gözlerini yumdu.