Türkiye Cumhuriyeti'nin yerel yönetim tarihindeki en büyük dönüm noktalarından biri, 1950 yılının eylül ayında Mersin sokaklarında yazılmıştır. Ülkenin ilk kadın il belediye başkanı sıfatıyla tarihe geçen ve cesaretiyle tanınan Müfide İlhan, sadece bir yönetici değil, aynı zamanda hayatını çağdaş değerlere adamış idealist bir cumhuriyet kadınıdır. Beykoz doğumlu bu cesur öğretmen, Demokrat Parti saflarında girdiği siyaset arenasındaki güçlü hitabeti ve etkileyici duruşuyla kitleleri peşinden sürüklemiş, belediye meclisinin oylarıyla bu tarihi göreve layık görülerek adını altın harflerle yazdırmıştır. Mersin'in kalkınması için gece gündüz demeden çalışan İlhan, baskılara boyun eğmeyen duruşuyla da Türk kadınının gücünü tüm dünyaya göstermiştir.
Şehit Kızından Cumhuriyet İdealistine
Müfide İlhan, 19 Şubat 1912 tarihinde İstanbul'un Beykoz ilçesinde dünyaya gözlerini açtı. Balık burcunun duyarlı ve güçlü sezgilerine sahip olan Müfide'nin çocukluğu, Birinci Dünya Savaşı ve işgal yıllarının karanlık atmosferinde şekillendi. Babası Teğmen Nafiz Çakmak, Mareşal Mustafa Fevzi Çakmak'ın kardeşiydi ve Çanakkale Conkbayırı'nda kahramanca şehit düştü. Genç Müfide, babasını kaybettikten sonra annesi Emine Hanım ve kardeşiyle birlikte işgal altındaki İstanbul'da zorlu yıllar geçirdi. İlkokul eğitimini Ankara'da amcası Fevzi Çakmak'ın şefkatli kanatları altında başarıyla tamamlayan Müfide, orta öğrenimini ise İstanbul'un en seçkin eğitim kurumlarından Kandilli Kđz Lisesi'nde dereceyle bitirerek gelecekteki başarılarının temelini atmıştır.
Eğitime olan tutkusu onu öğretmenlik yoluna sevk etti. 1927-1928 öğretim döneminde Muallim Mektebi'nden mezun olarak kutsal mesleğine ilk adımı attı. İstanbul Moda İlkokulu'nda başlayan bu onurlu yolculuk, Mersinli tıp doktoru Faruk İlhan ile evlenmesinin ardından Türkiye'nin farklı köşelerine taşındı. Eşinin tayinleri sebebiyle Erzurum, Doğubeyazıt ve Kırklareli gibi bölgelerde de çocukların hayatına dokunmaya devam etti. Çiftin bu mutlu birliktelikten yedi çocuğu dünyaya geldi.
Öğretmenlik kariyeri boyunca görev yaptığı bazı şehirler ve kurumlar şunlardır:
- İstanbul Moda İlkokulu
- Erzurum, Doğubeyazıt ve Kırklareli'deki çeşitli devlet okulları
- Türk Eğitim Derneği Ankara Koleji
- Çocuk Esirgeme Kurumu Keçiören Çocuk Yuvası
Sđnırları aşan bir vizyona sahip olan İlhan, eşinin görevi vesilesiyle 1936-1937 yıllarında Berlin'de bulundu. Almanya'da Goethe Lisan Enstitüsü bünyesinde aldığı Almanca eğitimiyle bilinen İlhan, aynı zamanda Alman eğitim sistemini yerinde inceledi. Pedagoji seminerlerine katılarak mesleki donanımını uluslararası düzeye taşıdı. Yurda dönüşünde Ankara'da özel bir anaokulu açsa da maddi imkânsızlıklar nedeniyle bu girişimi sonlandırmak durumunda kaldı. Ardından Çocuk Esirgeme Kurumu Keçiören Çocuk Yuvası bünyesinde öğretmenlik hizmeti veren İlhan, eşinin Kabil Tđp Fakültesi'ne atanması üzerine Afganistan'a giderek oradaki Türk çocuklarının eğitimi için yeni bir okul açılması adına olağanüstü bir çaba göstermiştir.
Mersin'de Tarih Yazan Kadın Başkan
Afganistan dönüşü sonrasında Çocuk Esirgeme Kurumu'nda Gündüz Bakımevi Müdürlüğü yapan İlhan ailesi, 1946 yılında Mersin'e yerleşti. İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki çok partili hayata geçiş sancıları, ülkede büyük bir siyasi heyecan yaratmıştı. Dr. Faruk İlhan'a sunulan siyasete girme teklifini, kendisinin hekimlik ısrarı üzerine eşi Müfide İlhan üstlendi. Demokrat Parti bünyesinde aktif siyasete atılan İlhan, meydanlarda sergilediği muhteşem hitabet yeteneğiyle kısa sürede geniş halk kitlelerinin takdirini kazandı.
Tarihler 14 Mayıs 1950'yi gösterdiğinde genel seçimleri kazanan Demokrat Parti, eylül ayındaki yerel seçimlerde de büyük başarı elde etti. Dönemin mevzuatı gereği belediye başkanları meclis üyeleri arasından seçilmekteydi. Seçim listesinin en başında yer alarak en yüksek oyu alan Müfide İlhan, meclis üyelerinin de adil yaklaşımıyla belediye başkanı seçildi. Bir yıl süren başkanlığı boyunca Mersin'in imarı ve halkın huzuru için adeta uykusuz geceler geçirdi. Ancak dürüstlüğünden ve ilkelerinden taviz vermesini isteyen baskılar artınca, tarihi bir rest çekerek istifa etti. Bir süre sonra da partisinden ayrıldı.
Topluma Adanmış Sınırları Aşan Bir Ömür
İstifasının ardından partisinden de ayrılan başarılı siyasetçi, bağımsız duruşunu korumak amacıyla "Müstakilleri Destekleme Cemiyeti" derneğini kurdu. Bu süreçte "Mücadele" isimli bir dergi çıkararak fikirlerini yaymaya çalıştı. Eşinin İzmit'e ve sonrasında Ankara'ya atanmasıyla o da dernek faaliyetlerini bu şehirlere taşıdı. İzmit'te Türk Kadınları Birliği şubesini faaliyete geçirdi. Ankara'da yeniden bir anaokulu açma girişimi olduysa da bütçe yetersizliğinden dolayı kapatmak zorunda kaldı.
Yorulmak bilmeyen azmiyle 1958 yılında Kızılay bünyesinde ilk yardım sertifikası alarak yurdun dört bir yanında eğitimler verdi. Bu üstün çalışmaları nedeniyle Kızılay Genel Merkezi tarafından 1964 yılında Gümüş Madalya ile ödüllendirildi. Türk Anneler Derneği ise 1966 yılında onu "Yılın Annesi" ilan etti. Hayat arkadaşı Dr. Faruk İlhan'ı 1967 yılında kaybetmesiyle büyük bir sarsıntı yaşayan ve çocuklarının da yuvadan uçmasıyla yalnız kalan Müfide İlhan, Almanya'da yükseköğrenim gören en küçük kızının yanına gitme kararı almıştır.
Almanya'da bulunduğu 1968-1981 yılları arasında vatan hasretiyle dolup taşarken ülke meselelerini de mektuplarla yakından takip etti. İstanbul'a dönüşünün ardından Mersin Liselileri Derneği vasıtasıyla eski şehriyle tekrar köprüler kurdu. 28 Ocak 1996 tarihinde Bodrum'da, 84 yaşındayken çocuklarının yanında vefat eden bu abidevi şahsiyet, geride unutulmaz bir miras bıraktı. Mersin halkı, onun adını bir mahalleye, bir okula vererek ve diktikleri heykelle anısını sonsuza kadar yaşatarak vefa borcunu ödemiştir.