Melahat Senger Ruacan, Cumhuriyet'in ilk yıllarında İstanbul'da doğup Ankara'da yüksek yargıçlığa yükselen, Türkiye'nin ilk kadın Yargıtay üyesi unvanına sahip öncü bir hukukçudur. Nuri ve Güzide'nin ilk çocuğu olan Ruacan, Erenköy Kız Lisesi'ni bitirdikten sonra eğitimine İstanbul Üniversitesi'nde felsefe öğrencisi olarak adım attı. İstanbul'daki felsefe öğrenimini geride bırakarak Cumhuriyet'in yeni başkentinde açılan hukuk fakültesine girmek amacıyla Ankara'ya taşınan genç Cumhuriyet kadını, buradaki eğitimini 1925 ile 1929 yılları arasında başarıyla tamamladı. Böylece Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nin ilk kadın mezunu oldu.
Hukuk Mücadelesi ve Yargıtay Yılları
Meslek hayatına hakimlik yaparak başlayan Melahat Ruacan, üstlendiği zorlu görevlerin ardından 1945 yılında Yargıtay üyeliğine seçilerek bu makama gelen ilk kadın oldu. Kariyeri boyunca çok sayıda kritik davada görev alan Ruacan, hukuki değerlendirmelerinde cesur ve radikal kararlara imza atarak adından söz ettirmeyi başardı. Yargıtay bünyesindeki bu üst düzey görevi esnasında hukukun üstünlüğü ilkesini kararlılıkla korumayı sürdürdü. Ancak hukuk mücadelesi sadece mahkeme salonlarıyla sınırlı kalmadı. Hukukun üstünlüğünü savunan Yargıtay yöneticileri ve üyeleri, 'görülen lüzum üzerine' aniden re'sen emekliliğe sevk edildiler. Bu süreçte onunla aynı kaderi paylaşan isimler şunlardır:
- Yargıtay Başkanı Bedrettin Köker
- Yargıtay Başsavcısı Ali Rifat Alabay
- Yargıtay 2. Başkanlarından Haydar Yücekök
- Yargıtay Üyesi Kamil Coşkunoğlu
- Yargıtay Üyesi Faik Uras
- Yargıtay Üyesi İlhan Dizdaroğlu
Haksız yere görevinden uzaklaştırılan başarılı hakim, bu tasfiye kararına karşı 1963 yılında büyük bir hukuk mücadelesi başlatarak dava açtı. Bu zorlu hukuk mücadelesini kazandı. Mahkeme kararının ardından tam onur ve hak ettiği tazminatla birlikte Yargıtay'daki görevine iade edilerek itibarı iade edilmiş oldu.
Özel Yaşamı ve Mirası
Yoğun mesleki temposunun yanında aile hayatını da sürdüren öncü hukukçu, 1938 yılında kendisi gibi hakim olan Asım Ruacan ile dünya evine girdi. Evliliğinin ardından eşinin soyadını taşıyan Melahat Ruacan, Şevket Ruacan adını verdikleri bir erkek çocuk dünyaya getirerek annelik heyecanını yaşadı. Kendisi Şevket Ruacan'ın öz annesidir. Türk adalet tarihine adını altın harflerle yazdıran ve kadınların yargıdaki temsilinde bir simge haline gelen bu efsanevi hukukçu, 1974 yılında Ankara'da geçirdiği ani bir kalp krizi neticesinde hayata gözlerini yumdu.