Cumhuriyet döneminin kıymetli şahsiyetlerinden biri olan öğretmen ve mutasavvıf Abdullah Mahir İz, 28 Ocak 1895 tarihinde İstanbul'da dünyaya gözlerini açtı. Yarım asrı aşan eğitimcilik kariyeri boyunca binlerce öğrenci yetiştiren İz, ömrünü Türk eğitim sistemine ve kültürel mirasa hizmet etmeye adadı. İlk ve ortaöğrenimini Osmanlı coğrafyasının farklı şehirlerinde tamamlayan bu değerli isim, lise yıllarında Vefa Lisesi'nde başladığı eğitim yolculuğunu Ankara'da nihayete erdirdi. Genç yaşlardan itibaren ilme ve öğretime duyduğu derin sevgiyle hareket ederek, tam 59 yıl boyunca muhtelif eğitim kurumlarında öğretmenlik ve idarecilik görevlerini başarıyla yürüttü. O, eğitime adanmış müstesna bir ömürdü.
Osmanlı Coğrafyasından Ankara'ya Eğitim Yolculuğu
Gençlik yıllarında Osmanlı Devleti'nin son dönemlerine tanıklık eden Mahir İz, ilk ve ortaöğrenimini imparatorluğun farklı vilayetlerinde tamamlamak durumunda kaldı. Bu durum, onun çok genç yaşlarda ülkenin farklı bölgelerini ve kültürel yapılarını yakından tanımasına olanak sağladı. İstanbul'a döndükten sonra kentin köklü eğitim kurumlarından Vefa Lisesi bünyesinde iki yıl boyunca eğitim gördü. Ancak dönemin çalkantılı koşulları nedeniyle eğitimini burada tamamlayamadı. Lise diplomasını nihayet Ankara'da almayı başardı. Yaşadığı bu zorlu eğitim serüveni, onun ilerleyen yıllarda öğretmenlik mesleğine duyacağı sarsılmaz bağlılığın temel taşlarını döşedi.
Büyük Millet Meclisi Yılları ve İstanbul Okulları
Eğitimcilik faaliyetlerinin yanı sıra genç cumhuriyetin kuruluş safhalarında da sorumluluk alan Mahir İz, Büyük Millet Meclisi bünyesinde önemli vazifeler icra etti. Meclis bünyesinde zabıt kâtibi, zabıt mümeyyizi ve ikinci grup şefi unvanlarıyla idari sorumluluklar üstlendi. Bu süreçte dönemin saygın entelektüllerinden Ferit Kam ile yakın münasebet kurarak onun fikirlerinden ve birikiminden ciddi şekilde etkilendi. Türkiye Cumhuriyeti'nin resmen ilan edilmesinin ardından ise köklerinin uzandığı şehir olan İstanbul'a geri dönmeye karar verdi. Bu dönüş, onun için yeni bir başlangıçtı.
İstanbul'a gelişinin hemen ardından, 16 Aralık 1924 tarihinde Sultanselim İmam-Hatip Mektebi'ne tarih öğretmeni olarak tayin edildi. Bu atamayla meslek hayatının verimli öğretmenlik dönemi başladı. Kendisi bir yandan Kadıköy Orta Mektebi, Fransız Saint Jean D'Arc Okulu, Halıcıoğlu ve Kuleli Askerî liseleri ile Üsküdar Paşakapı ve Davutpaşa orta mekteplerinde dersler vermeye devam ederken, diğer yandan yükseköğrenimini tamamlamak için yoğun çalışma temposu esnasında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ndeki eğitimini başarıyla nihayete erdirdi. Başarılı çalşmaları neticesinde 1938 yılında Nişantaşı Erkek Orta Mektebi'ne müdür olarak atandı.
Mahir İz'in kariyeri boyunca ders verdiği ve yönettiği eğitim kurumları şu şekildedir:
- Sultanselim İmam-Hatip Mektebi (Tarih öğretmenliği)
- Fransız Saint Jean D'Arc Okulu ve Kadıköy Orta Mektebi
- Halıcıoğlu Askerî Lisesi ile Kuleli Askerî Lisesi
- Üsküdar Paşakapı ve Davutpaşa orta mektepleri
- Müdürlük görevini üstlendiği Nişantaşı Erkek Orta Mektebi
İstanbul Yüksek İslâm Enstitüsü ve Diyanet Danışmanlığı
1960'lı yıllara gelindiğinde tecrübeli eğitimci, İstanbul Yüksek İslâm Enstitüsü bünyesinde İslâmî edebiyat ve tarih öğretmenliği vazifelerini üstlendi. Ülkede yaşanan 27 Mayıs Darbesi sonrasındaki süreçte, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından hayata geçirilen çeşitli projelerde ve alınan kararlarda kendisine danışılan yetkin bir isim haline geldi. Bu kapsamda kurum tarafından hazırlanan birtakım eserlerin son okuma ve redaktörlük işlemlerini yürüttü. Eğitim dünyasındaki kurucu rollerine devam eden İz, 1965 ile 1968 yılları arasında Özel Fatih Koleji'nin kurucu müdürü sıfatıyla idari yapılanmasını şekillendirdi. Bu hizmetleri eğitim camiasında büyük takdir topladı.
Hayatını tamamen eğitime, öğrencilerine ve kültürel değerlerin aktılmasına adayan bu mümtaz şahsiyet, 9 Temmuz 1974 tarihinde hayata gözlerini yumarak geride doldurulması güç büyük bir boşluk bıraktı. Cenazesi, vefatının ardından dualarla Sahrayıcedid Mezarlığı'na defnedildi. Marmara İlahiyat Fakültesi önünden geçen caddeye de onun adı verilmiştir. Bu sayede ismi daima yaşayacaktır.