Lütfi Özkök, portreleriyle edebiyat dünyasının en seçkin simalarını ölümsüzleştiren, 15 Mart 1922 veya 1923 yılında İstanbul'da hayata gözlerini açmış dünyaca ünlü bir fotoğraf sanatçısı, şair ve çevirmendir. Objektifinden yansıyan derinlikle özellikle Nobel Edebiyat Ödülü kazanan yazarları fotoğraflamasıyla adını duyuran usta sanatçı, 31 Ekim 2017 tarihinde Stockholm'de aramızdan ayrılmıştır.
Göç Rüzgarlarından İstanbul Sokaklarına
Kırım'dan göç eden bir ailenin en büyük çocuğu olarak dünyaya gelen Lütfi Özkök'ün yaşam hikayesi, dramatik göç öyküleriyle başlar. Romanya doğumlu annesi Emine Devlet Hanım ile balıkçılık yapan babası Mehmet Muradasıl, evliliklerinin ardından İstanbul'a yerleşmiştir. Emine Hanım'ın büyük dedesinin bir Rus prensini düelloda öldürmesi üzerine intikamdan korkup Romanya'ya sığınan aileden olan Emine Hanım ile Mehmet Muradasıl evlendikten sonra İstanbul'a göç etmişlerdir. Sanatçının eğitim hayatına yön veren temel duraklar ise şu şekilde sıralanmaktadır:
- Vefa Lisesi bünyesinde başladığı ortaöğretim çalışmaları,
- Kumkapı Saint Jean d'Arc Fransız Okulu bünyesinde aldığı keman dersleri,
- Taksim Lisesi çatısı altında tamamladığı lise yılları,
- İstanbul Üniversitesi Fransız Filolojisi bölümünde sürdürdüğü yükseköğrenim süreci.
Lise eğitimini bitirdiğinde Paris'in Nazi işgali altında olmasından dolayı rotasını Viyana'ya çevirmiştir. Ancak Rus ordusu kente yaklaşmaktadır. Bu tehlike nedeniyle bir yıl sonra İstanbul'a geri döner. Dönüşün ardından başladığı üniversite eğitiminden sonra kendisi için yepyeni bir sayfa açılmıştır.
Paris'te Aşk ve Kuzey Rüyası
Lütfi Özkök, 1949 yılında nihayet Paris'e gitmek için resmi izin almayı başarmıştır. Paris Üniversitesi'nde tekstil mühendisliği okurken, hayatının akışını tamamen değiştirecek olan İsveçli Anne-Marie ile yolları kesişmiştir. 1949 yılının eylül ayında büyüleyici Lüksemburg Parkı'nda tanışan çift, 1950 yazında hayatlarını birleştirmiştir. Bu birliktelik, yeni kapılar açar. Bu aşk, Özkök'ü İsveç'e taşıyan köprü olmuş ve çift 24 Aralık 1950 tarihinde Stockholm'e yerleşmiştir. İkilinin ilk çocukları dünyaya geldiğinde, Özkök ona lise yıllarındaki platonik aşkı Nermin ile büyük bir hayranlık beslediği Fin atlet Paavo Nurmi'nin isimlerinin sentezinden oluşan Nermi adını vermiştir. Yarım asırlık mutlu evlilikleri, Anne-Marie Hanım'ın 2001 yılının temmuz ayında vefat etmesiyle hüzünlü bir ayrılıkla noktalanmıştır.
Edebiyat Devlerinin Portre Ustası
Stockholm'e yerleşmesiyle birlikte sanat çalışmalarına hız veren Lütfi Özkök, özellikle dünya edebiyatının dev isimlerini kadrajına alarak benzersiz bir arşiv oluşturmuştur. Fotoğraf dünyasında eşsiz bir iz bırakan sanatçının objektifine yansıyan yüzler, daha sonra "Lütfi Özkök Objektifinden Nobel Ödüllü Edebiyatçılar" başlıklı özel bir eserde bir araya getirilmiştir. Sanatçının zengin arşivinde yaklaşık 1500 civarında şair ve yazarın benzersiz portresi yer almaktadır. Bu, muazzam bir mirastır. Özkök, 1951 ile 2001 yılları arasındaki süreçte Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülen 32 yazarın fotoğraflarını çekerek tarihe adını yazdırmıştır. Ayrıca onun bu etkileyici portreleri, İrlanda ve İsveç ortaklığıyla basılan İrlandalı yazarlar pul serisinde kullanılarak uluslararası alanda büyük takdir toplamıştır. Sanatçı, ardında silinmez izler bıraktı.