Cumhuriyet'in ilk kuşağının öncü ziraat yüksek mühendislerinden Lütfi Ülkümen, 1904 yılında Kahramanmaraş topraklarında dünyaya gelerek ülkesinin tarımsal kalkınma hamlesine yön veren çok yönlü bir devlet adamıdır. Hem bilim kürsülerinde hem de Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin çatısı altında aktif görevler üstlenen Ülkümen, hayatını ziraatin modernleşmesine adamıştır. İstanbul ve Berlin'de tamamladığı akademik yolculuğunu, Anadolu'nun farklı köşelerinde uygulamaya geçirerek Türk tarımının gelişimine eşsiz katkılar sunmuştur.
Almanya'da Akademik İhtisas ve Bilimsel Çalışmalar
Genç Lütfi'nin eğitime olan tutkusu, onu dönemin en prestijli kurumlarından biri olan İstanbul Halkalı Yüksek Ziraat Okulu'na taşımıştır. Buradaki eğitimini başarıyla bitirdikten sonra, hedeflerini daha da büyüterek Avrupa'nın bilim merkezlerine yönelmiştir. Berlin Üniversitesi Yüksek Ziraat Fakültesi Tabiî İlimler Bölümü'nden mezun olarak uluslararası standartlarda bir ziraat uzmanı kimliği kazanmıştır.
Berlin'deki yılları oldukça verimli geçmiştir. Almanya'daki eğitim hayatı sadece diploma almakla sınırlı kalmamış, derinlemesine bilimsel araştırmalarla sürmüştür. Dönemin ünlü araştırma merkezlerinden olan Berlin Veraset Enstitüsü bünyesinde ziraat genetiği üzerine yoğun çalışmalar yürütmüştür. Ayrıca Kaiser Wilhelm Nebat İslahı Araştırma Enstitüsü çatısı altında bitki ıslahı konusunda gerçekleştirdiği ihtisas, onun gelecekteki akademik kariyerinin temel taşlarını oluşturmuştur. Bu kurumlarda edindiği çağdaş tecrübe, Türkiye'nin kendi ziraat devrimini gerçekleştirecek kadroların yetişmesinde anahtar rol oynamıştır.
Anadolu'da Eğitim Aşkı ve Bürokrasi Yılları
Lütfi Ülkümen, yurt dışındaki parlak kariyer imkanlarına rağmen vatanına dönerek hizmet etmeyi seçmiştir. Meslek hayatının ilk basamaklarında genç dimağlara dokunmayı görev bilerek öğretmenlik yapmıştır. Ülkümen'in eğitimcilik kariyerinde önemli rol oynayan bu okullar şunlardır:
- Maraş Şehit Evliya Efendi Mektebi
- Maraş Sultânîsi İptidâî
- Bilecik Şeyh Edebali Okulu
Karşısına çıkan tüm zorlukları azimle aşmıştır. Tarımın pratik sahalarına geçiş yaptığında ise bürokrasinin önemli kademelerinde sorumluluklar üstlenmiştir. Toprakla iç içe geçen yıllarında Niğde ve Malatya illerinde Ziraat Mücadele Müdürü olarak görev almıştır. Niğde ve Malatya'da zararlılarla etkin şekilde mücadele etmiştir. Böylece üreticilere doğrudan rehberlik etmiştir. Anadolu'nun farklı iklim yapılarında edindiği bu pratik deneyimler, onun akademik alandaki tezlerini de güçlendirmiştir.
Ziraat Akademisinde Çığır Açan Adımlar
Saha çalışmalarının ardından rotasını yeniden üniversite kürsülerine çeviren Ülkümen, Yüksek Ziraat Enstitüsü bünyesinde görev almıştır. Enstitünün Bahçıvanlık ve Bağcılık Enstitüsü bölümünde başasistanlık yaparak bitki ıslahı çalışmalarını zenginleştirmiştir. Kısa süre içinde gösterdiği üstün başarılar neticesinde aynı enstitünün şeflik makamına terfi etmiştir. Akademik kariyer basamaklarını hızla tırmanan Ülkümen, liyakatiyle Doçentlik unvanını elde etmiştir.
Bu unvanla birlikte daha geniş yetkilerle donatılarak, Yüksek Ziraat Enstitüsü Bağ Bahçe Tarımı ve İslahı Enstitüsü ile bu birime bağlı Bilimsel ve Ekonomik İşletmeler Müdürü olarak atanmıştır. Bu dönemde Türkiye'de tarım biliminin kurumsallaşması ve bilimsel çiftçiliğin yaygınlaşması amacıyla çok sayıda özgün projeyi hayata geçirmiştir. Araştırma istasyonlarını modern laboratuvarlara dönüştürmüştür. Böylece bilimsel ziraatin öncüsü olmuştur.
Meclis Kürsülerinde İki Farklı Bölge Temsili
Akademik birikimini ve bürokratik tecrübesini ülke yönetimine aktarmak isteyen Lütfi Ülkümen, siyasete adım atarak parlamento sıralarına katılmıştır. Demokratik sürecin önemli bir halkası olarak TBMM VII. Dönem seçimlerinde Mardin Milletvekili olarak seçilmiştir. Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin tarımsal kalkınma sorunlarını ve toprak reformu ihtiyaçlarını meclis gündemine kararlılıkla taşıyarak çok önemli yasama faaliyetlerinde bulunmuştur.
Siyasi hayatına bir süre ara verdikten sonra, bu kez Ege bölgesinin tarım potansiyelini temsil etmek üzere yeniden seçilmiştir. TBMM IX. Dönem parlamento seçimlerinde Aydın Milletvekili olarak TBMM çatısı altında ikinci kez halkın sesi olmuştur. Bu dönemde de özellikle Ege'nin ziraat, bağcılık ve pamuk üretimi gibi stratejik konularında çözüm önerileri geliştirmiştir. Evli ve iki çocuk babası olan değerli siyasetçi ve bilim insanı, ömrünün sonuna kadar ülkesine hizmet etmiştir. Türk tarımına ve siyasetine derin izler bırakan bu kıymetli şahsiyet, 5 Mart 1982 tarihinde aramızdan ayrılmıştır.