Ken Kesey Kimdir?

Amerikan edebiyatının en asi kalemlerinden olan Kenneth Elton Kesey, 17 Eylül 1935'te Colorado'nun La Junta kentinde doğdu. Kendine has tarzıyla Hippi kuşağının simgesi hâline gelen Kesey, kaleme aldığı başyapıtı Guguk Kuşu (One Flew Over The Cuckoo's Nest) ile hem edebiyat dünyasında hem de beyaz perdede unutulmaz bir çığır açtı. Stanford Üniversitesi'ndeki yüksek lisans yıllarında katıldığı tıbbi ilaç deneylerinden aldığı ilhamla şekillendirdiği eserleri, onu sıradan bir yazar olmanın ötesine taşıyarak bir dönemin toplumsal başkaldırısının simgelerinden biri yaptı.

Oregon'dan Stanford'a Uzanan Gençlik Yılları

Başak burcunun titizliğini ve detaycılığını taşıyan yazar, henüz küçük yaştayken ailesiyle birlikte 1946 senesinde Oregon'a yerleşti. Babasının bir süt fabrikasında işçi olarak çalışmaya başlamasıyla beraber Kesey'in tüm çocukluk dönemi Eugene kentinde geçti. Gençlik çağlarında sportif faaliyetlere yoğun ilgi duyan Ken Kesey, özellikle güreş ve boksla yakından ilgilendi. Spor sahalarındaki bu mücadeleci ruhunu lise yıllarında da sürdüren genç yazar, 1953 yılında Springfield Lisesi'nden mezuniyet derecesini aldı.

Eğitim hayatı başarılarla doluydu. Eğitim hayatına Stanford Üniversitesi'nde kazandığı özel bir bursla devam eden Kesey, burada Gazetecilik ve İletişim Fakültesi'ne kaydoldu. 1957 yılında bu fakülteden başarıyla mezun olan Ken, akademik kariyerini aynı üniversitede sürdürerek 1960 senesinde yüksek lisans derecesini tamamladı. Okul yıllarındaki birlikteliği hayat boyu sürecek bir aşka dönüşen yazar, 20 Mayıs 1956 tarihinde sınıf arkadaşı Norma Faye Haxby ile dünya evine girdi. Bu mutlu evlilikten 1960 yılında Shannon, 1961 yılında Zane, 1964 yılında Jed ve son olarak 1967 yılında Sunshine adlarında dört çocukları dünyaya geldi. Ancak aile, 1984 yılında oğulları Jed'in erken vefatıyla büyük bir acı yaşadı. Bu kayıp Kesey'i derinden sarstı.

Karşıt Kültürün Doğuşu ve Merry Pranksters Efsanesi

Üniversite yıllarının ardından toplumsal normları sorgulamaya başlayan yazar, dönemin yükselen karşıt kültür hareketine dahil oldu. Bu süreçte kendi zihinsel sınırlarını zorlamak adına çeşitli uyuşturucu maddelerle deneyler gerçekleştirdi. 1959 senesinde Stanford bünyesinde gönüllü olarak yer aldığı bilimsel araştırmalarda LSD ve meskalin gibi psikotik ilaçlarla tanıştı. Yaşadığı bu sıra dışı tıbbi deneyimler, onun edebi dünyasını derinden etkiledi ve 'Guguk Kuşu' başta olmak üzere birçok yapıtının temel ilham kaynağı oldu. Bu çarpıcı deneyim süreci, ünlü yazar Tom Wolfe tarafından kaleme alınan 'The Electric Kool-Aid Acid Test' adı belgesel niteliğindeki romana da ilham verdi.

Hippi hareketinin öncülerinden Timothy Leary ile yolları kesişen Kesey, 1960'lı yılların efsanevi kuşağının baş aktörlerinden biri hâline geldi. Merry Pranksters ismini verdikleri çılgın grubuyla birlikte otobüslerle Amerika'yı boydan boya gezen yazar, 'Psychedelic' adı verilen Amerikan kültürünün en popüler temsilcileri arasına girdi. Bu dönemde Beat kuşağı ile Hippi akımı arasında adeta köprü vazifesi üstlendi. Çevresinde Neal Cassady, Allen Ginsberg, Hunter S. Thompson, Timothy Leary ve Grateful Dead gibi dönemin en marjinal entelektüel figürleri yer alıyordu. Yaşam tarzıyla sürekli dikkat çeken Kesey, 1962 yılında California'nın La Honda bölgesine taşındı. Ancak bu maceralı yaşamın yasal bedelleri de oldu; 1965 yılında esrar bulunduğu gerekçesiyle mahkeme tarafından beş ay hapis cezasına çarptırıldı. Parmaklıklar ardındaki cezasını tamamladıktan sonra tekrar Oregon'a geri döndü.

Beyaz Perdede Ölümsüzleşen Eserleri

Ken Kesey'in edebi dehası, kaleme aldığı romanların sinemaya uyarlanmasıyla dünya çapında kitlelere ulaştı. Yazarın 1962 tarihli ilk başyapıtı 'Guguk Kuşu', 1975 yılında Milos Forman yönetmenliğinde beyaz perdeye aktarıldı. Yapımcılığını Michael Douglas'ın üstlendiği ve efsanevi oyuncu Jack Nicholson'ın başrolünde devleştiği film, sinema tarihinin en prestijli yapıtları arasına girdi. Nitekim bu kült film, 1993 senesinde Amerika Birleşik Devletleri Kongre Kütüphanesi tarafından 'kültürel, tarihi ve estetik açıdan önemli' kabul edilerek ABD Ulusal Film Arşivi'nde koruma altına alındı.

Yazarın bir diğer önemli eseri olan ve 1964 yılında yayımlanan 'Sometimes a Great Notion' da sinemanın ilgisini çekmekte gecikmedi. Bu roman, 1970 senesinde ünlü aktör Paul Newman tarafından aynı isimle sinemaya uyarlandı. Paul Newman'ın hem yönetip hem de Henry Fonda ve Lee Remick ile birlikte başrolünü paylaştığı bu yapım da geniş yankı uyandırdı.

Kesey, yaşam felsefesini şu çarpıcı sözlerle dile getiriyordu: 'Bana öyle geliyor ki, herkes yaşamını, bir başkasının yaşantısını mahvetmek için kullanıyor. İşini zorlaştırmak isteyen insanları sinirlendirmenin en iyi yolu rahatsız olmuyormuş gibi davranmaktır. Denedim. Pes etmeden önce, hiç olmazsa denedim. Bu kadarı da yeter. İşaret ederek ve insanlara gitmeleri gereken yerleri söyleyerek lider olamazsınız. O yere gidip, konuyu ele alırsanız lider olursunuz.'

Bu asil liderlik ve başkaldırı felsefesiyle yaşayan efsanevi yazar, 25 Ekim 2001 tarihinde karaciğerindeki kanserli urların temizlenmesi amacıyla zorlu bir cerrahi operasyon geçirdi. Ne var ki ameliyat sonrası gelişen beklenmedik tıbbi komplikasyonlar nedeniyle, 10 Kasım 2001 tarihinde Oregon'un Eugene kentinde 66 yaşındayken hayata gözlerini yumdu. Geride bıraktığı mirası hâlâ yaşıyor.

Ken Kesey'in Kaleme Aldığı Eserler

Edebiyat dünyasında derin izler bırakan yazarın yayımlanmış kitapları şunlardır:

• 1962 - One Flew Over the Cuckoo's Nest (Guguk Kuşu)
• 1964 - Sometimes a Great Notion
• 1972 - Kesey's Garage Sale
• 1986 - Demon Box
• 1989 - Mağaralar
• 1990 - Caverns
• 1990 - The Further Inquiry (Senaryo)
• 1992 - Sailor Song
• 1994 - Last Go Round (Ken Babbs ile birlikte)
• 1999 - Twister