Hem tıp dünyasında hem de ülke yönetiminde derin izler bırakan İzmir doğumlu bilim insanı Kaya Kılıçturgay, 16 Aralık 2020'de Bursa'da yaşamını yitirene dek Türkiye'nin sağlık politikalarına ve tıp eğitimine yön verdi. Kendisi, Ankara ve Bursa başta olmak üzere farklı şehirlerde sürdürdüğü akademik çalışmaların yanı sıra Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı olarak kritik dönemlerde sorumluluk üstlendi.
Akademik Yükselişi ve Bilimsel Çalışmaları
Eğitim hayatına başkentte devam eden hekim, 1953 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesini başarıyla tamamladı. Ardından Gülhane Askeri Tıp Akademisinde (GATA) uzmanlık eğitimine başlayarak askeri tıp dünyasına adım attı. Buradaki çalışmaları sonucunda 1961 senesinde Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları alanında uzmanlığını aldı. Akademik basamakları hızla tırmanan araştırmacı, 1966 yılında mezun olduğu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesindeki Enfeksiyon Hastalıkları Anabilim Dalında doçentlik unvanını kazanarak tıp literatürüne katkıda bulunmaya devam etti. Bilimsel ufku geniş olan Kılıçturgay, 1969 yılında Almanya'nın Oberkochen kentinde bulunan Zeiss firmasında elektron fiziği eğitimi aldı. Orada elektron mikroskobisi üzerine yaptığı çalışmalarla vizyonunu geliştirdi. Bu önemli yurt dışı tecrübesinin ardından Türkiye'ye dönerek 1973 senesinde profesörlük payesine erişti. Başarılı bilim insanı, 1978 yılına gelindiğinde GATA bünyesindeki görevinden ayrılarak Bursa'daki Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesine geçiş yaptı.
Bakanlık Dönemi ve Sağlık Politikalarındaki Rolü
Türkiye'de 12 Eylül 1980 askeri müdahalesinin ardından gerçekleşen yönetimsel değişim, deneyimli hekimi aktif devlet görevine taşıdı. İlk olarak Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı müsteşarlığı görevine getirilen bürokrat, sistemin işleyişinde önemli roller üstlendi. Hemen akabinde, 1981 yılında Bülend Ulusu başkanlığında oluşturulan 44. Türkiye Hükûmetinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı olarak atandı. Bakanlık makamındaki sorumluluğunu 1983 yılına kadar titizlikle sürdüren Kılıçturgay, bu süreçte pek çok reformun mimarlarından biri oldu. Görev süresinin tamamlanmasının peşinden kendisine iletilen milletvekilliği adaylığı tekliflerini ise nezaketle geri çevirdi. Siyaset defterini tamamen kapatmıştı. Hekimlik mesleğine ve bilime aşıktı. İlk aşkı olan akademiye dönmeyi tercih etmesi, onun bilime verdiği değeri kanıtlar niteliktedir.
Üniversiteye Dönüşü ve Son Yılları
Bakanlık koltuğundan indikten sonra vakit kaybetmeden Bursa'daki eski görev yerine, yani Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesine geri döndü. Üniversitede Temel Tıp Bilimleri Bölüm Başkanlığı görevini üstlendi. Aynı zamanda Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Başkanlığını üstlenerek yeni hekimlerin yetişmesine öncülük etti. Akademik hayatını 1996 yılındaki emekliliğine kadar aralıksız sürdürürken, toplumsal fayda sağlama gayretinden hiç vazgeçmedi. Bu doğrultuda, Sağlık ve Sosyal Yardım Vakfının kurucu üyeleri arasında yer alarak sivil toplum alanında da aktif çalıştı. Hayatı boyunca tıp bilimine ve devletine sadakatle hizmet eden profesör, geride zengin bir akademik miras bıraktı.
Kaya Kılıçturgay'ın Kariyer Dönüm Noktaları
- 1953 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi mezuniyeti,
- 1981-1983 yılları arasında 44. Türkiye Hükûmeti bünyesinde yürüttüğü Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı görevi,
- Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde üstlendiği anabilim dalı başkanlıkları,
- Sağlık alanındaki toplumsal projeleri destekleyen Sağlık ve Sosyal Yardım Vakfı kurucu üyeliği.