Modern Türk tıbbının inşasında ve uluslararası alanda ülkemizi temsil etmede büyük roller üstlenen tıp doktoru Kamil Rıfkı Urga, 1880 yılında Çankırı'da dünyaya gelmiş ve ömrünü vatan hizmetine adamış abidevi bir hekimdir. Milli Mücadele yıllarında cephe gerisinde hayat kurtaran, Ankara'da sağlık altyapısının temelini atan Urga, Mustafa Kemal Atatürk'ün özel hekimliğini yapmış ve ardından cumhuriyetin vizyonuyla Afganistan'ın ilk modern tıp fakültesini kurarak ismini tarihe kazımıştır.
Eğitim Hayatı ve Cephelerde Geçen İlk Yıllar
Dr. Kamil Rıfkı Urga, Çankırı'nın Çetince Mahallesi'nde dünyaya gözlerini açtı. Babası Çankırı Tuzlası Müdürü Bıyık Müftüzade Kamil Efendi, annesi ise Zeliha Hanım'dır. İlk ve orta öğrenimini memleketindeki Çankırı İdadi Mektebinde tamamladı. Ardından eğitim hayatına Kastamonu Abdurrahman Paşa Lisesinde devam ederek burayı başarıyla bitirdi. Hekimlik mesleğine adım atmak amacıyla İstanbul'a yönelen genç Rıfkı, Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane'ye kaydoldu. Bu köklü kurumdan 31 Temmuz 1906 tarihinde birincilik derecesiyle mezun olarak doktor unvanını kazandı.
Meslek hayatına İstanbul Hamidiye Etfal Hastanesi bünyesinde başlayan Dr. Rıfkı Bey, kısa sürede büyük bir ivme kazandı. Aynı yılın ekim ayında yüzbaşı rütbesine terfi etti. 1908 senesinde ise cerrahi operasyonlar gerçekleştirme yetkisine, yani operatörlük hakkına kavuştu. Bilgilerini pekiştirmek amacıyla girdiği sınavı kazanarak Paris yolunu tuttu. Fransa'da tıp alanındaki çalışmalarını tamamlamak üzereyken Trablusgarp Harbi patlak verdi. Vatan görevi bilinciyle, Kızılay öncülüğünde kurulan sağlık heyetine katılarak Humus bölgesine gitti.
Savaş yıllarında hekim kimliğiyle durmaksızın koşturan Dr. Rıfkı Bey, Beyrut Merkez Hastanesi, Yassı Viran Hastanesi ve Edirne İkinci Menzil Hastanesinde önemli görevler üstlendi. Ardından İzmir'deki 4. Kolorduda askeri hekim olarak hizmet verdi. Birinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde ise kendisini vatan savunmasının en sıcak noktalarında buldu. Hem Kafkas Cephesi'nde hem de Suriye Cephesi'nde yaralı askerlerin tedavisi için canla başla mücadele etti. Cihan Harbi sona erdiğinde tıp eğitimine ara vermeyen hekim, İsviçre'ye giderek göğüs cerrahisi ve röntgen alanlarında uzmanlaştı. Bu tecrübelerini Almanya başta olmak üzere Avrupa'nın farklı tıp merkezlerinde yaptığı çalışmalarla daha da zenginleştirdi.
Milli Mücadele Dönemi ve Ankara Cebeci Hastanesi
Avrupa dönüşünde Gülhane Askeri Tıp Akademisi'nde röntgen öğretmenliği vazifesini yürüten Dr. Kamil Rıfkı Urga, ülkenin içinde bulunduğu zor günlerde sessiz kalamadı. Anadolu'da alevlenen Milli Mücadele'ye katkı sunmak amacıyla tereddüt etmeden Ankara'ya geçti. Kurtuluş mücadelesinin kalbinde, ordunun ve halkın sağlık ihtiyaçlarını karşılamak üzere Ankara Cebeci Askeri Hastanesi'nin kurulmasını sağladı. Kuruculuğunu üstlendiği bu kritik sağlık kurumunda uzun yıllar başhekimlik görevini yürüterek binlerce vatan evladına şifa dağıttı. Ankara'daki bu üstün başarıları ve mesleki dehası, Milli Mücadele'nin lideri Mustafa Kemal Paşa'nın da gözünden kaçmadı. Başarılı hekim, bu süreçte Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün özel doktorluğunu üstlenerek onun sağlığını emanet ettiği en güvenilir isimlerden biri haline geldi.
Atatürk'ün Görevlendirmesiyle Kabil'de Tıp Devrimi
Cumhuriyetin ilanından sonra Dr. Rıfkı Bey için uluslararası alanda yepyeni bir misyon başladı. Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk, dost ve kardeş ülke Afganistan'ın modernleşme çabalarına destek olmak amacıyla onu özel olarak görevlendirdi. Atatürk'ün talimatıyla yola çıkan Dr. Kamil Rıfkı Urga, Kabil'e giderek bu ülkede tıp eğitiminin miladı sayılacak adımları attı. Afganistan'ın ilk yükseköğretim tıp kurumu olan Kabil Tıp Fakültesi'ni sıfırdan inşa ederek kurucu dekanlığını üstlendi. Doğu dünyasında modern tıbbın yaygınlaşmasında tarihi bir köprü vazifesi gören Türk hekimi, arkasında büyük bir bilimsel miras bıraktı.
Kamil Rıfkı Urga'nın tıp alanındaki başlıca başarıları ve dönüm noktaları şu şekilde sıralanabilir:
- Gülhane Askeri Tıp Akademisi'nde röntgen öğretmenliği yaparak hekim adayları yetiştirmiştir.
- Milli Mücadele esnasında Ankara Cebeci Askeri Hastanesi'nin kuruluşuna öncülük ederek başhekimliğin iüstlenmiştir.
- Mustafa Kemal Atatürk'ün özel doktorluğu görevini başarıyla yerine getirmiştir.
- Afganistan hükümetinin daveti ve Atatürk'ün yönlendirmesiyle Kabil Tıp Fakültesi'ni hayata geçirmiştir.
Ömrünün son yıllarını başkentte geçiren bu kıymetli bilim insanı, 11 Şubat 1966 tarihinde Ankara'da vefat etti. Türk tıp tarihinin en parlak sayfalarında yer alan Dr. Kamil Rıfkı Urga, gerek cephelerdeki kahramanlıkları gerekse tıp eğitimine vurduğu mühürle hafızalardaki yerini her zaman koruyacaktır.