İsmail Habip Sevük, 1892 yılında Balıkesir'in şirin ilçesi Edremit'te dünyaya gözlerini açtı. Cumhuriyet devrinin ilk edebiyat ders kitabına imza atarak kültür tarihimize adını altın harflerle yazdıran bu değerli kalem, Millî Mücadele'nin de en hararetli savunucularından biri oldu. Asıl adı İsmail Hakkı olan yazar, askerlik mesleğine adım atmadan evvel Sındırgılı Habib Efe lakabıyla ünlenen Kafkas kökenli jandarma binbaşısı Mustafa Habib Bey ile Şeyh Mehmed Efendi'nin kızı Âbide Hanım'ın evladıdır. İlk tahsilini 1904 yılında Edremit Rüşdiyesinde tamamlayan Sevük, ardından Bursa'ya giderek Müstear İdadisinden 1909 senesinde mezun oldu. Yükseköğrenimini ise İstanbul'da sürdürerek 1913 yılında Dârülfünûn-ı Osmânî Hukuk Mektebi'ni başarıyla bitirdi. Üniversite yıllarında Türkocağı'ndaki konferansları yakından takip etmesi, onun dönemin en saygın yazar ve fikir insanlarıyla güçlü bağlar kurmasını sağladı.
Millî Mücadele'nin Kalemindeki Edebiyat Muallimi
Mezuniyetinin ardından öğretmenliği seçen Sevük, 1914 yılında Maarif Nezareti sınavını geçerek Kastamonu Sultânîsi'nde felsefe ve edebiyat öğretmenliğine başladı. Kastamonu'da bulunduğu dönemde İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kulüp müdürlüğünü yaptı ve cemiyetin yayın organı olan Köroğlu gazetesinde başyazarlık görevini yürüttü. Ardından Yeşil Ilgaz adıyla yayımlanan gazetede, Birinci Dünya Savaşı'na dair çarpıcı yazılar kaleme aldı. Burada "Mâzide Kastamonu" ve "Köylü Ruhu" serilerini yayımlarken, "Kadınlık-Erkeklik" adı iki perdelik tiyatro oyununu da sahneye taşıdı. 1919 yılında İzmir Sultânîsi'ne atandı fakat kentin işgaliyle başlayan zorlu süreç onu önce Balıkesir'e yönlendirdi. Burada Mustafa Necati ve Vasıf Bey'in çıkardığı "İzmir'e Doğru" dergisini yöneterek işgale karşı sesi yükseltti. Balıkesir'in de elden gitmesi üzerine yeniden Kastamonu'ya sığınan yazar, Millî Mücadele'nin gür sesi olan Açıksöz gazetesinde başyazar olarak mücadeleyi sürdürdü. Burada 109 başyazı ile 68 fıkra yayımladı.
Atatürk'ün Yanında Bir Gazeteci ve Ankara Yılları
Büyük zaferin ardından rotasını Ankara'ya çeviren tecrübeli eğitimci, Ankara Erkek Lisesi'nde öğretmenlik yaparken Yunus Nadi'nin Yeni Gün gazetesinde yazmaya başladı. Bu dönemde hem gazetenin hem de Anadolu Ajansı'nın muhabiri sıfatıyla Mustafa Kemal Atatürk'ün 1923 yılı Mart ayındaki Adana, Mersin ve Konya seyahatlerine eşlik etti. Buradaki değerli gözlemlerini Hâkimiyet-i Milliye gazetesinde tefrika ederek kamuoyuyla paylaştı. Edirne'de Maarif Müdürü ve Türk Ocağı Başkanı oldu. Genç Cumhuriyetin eğitim sistemine büyük katkı sunan "Türk Teceddüt Edebiyatı Tarihi" isimli başyapıtını da 1925 yılında bu süreçte yayımladı. Maarif teşkilatının yeniden yapılanmasıyla 1926'da Antalya, 1927'de ise Adana bölgesi Maarif Eminliği görevlerine getirildi. Bu süreçte çıkardığı ve 40 sayı boyunca yayımlanan Maarif ve Memleket dergisine çok sayıda makaleyle hayat verdi.
Galatasaray Lisesinden Meclis Kürsüsüne
Eminlik makamlarının kaldırılmasının ardından 1931 yılında efsanevi Galatasaray Lisesi'nde edebiyat öğretmenliğine atanan Sevük, akademik gücünü ve edebi birikimini genç zihinlere aktarmayı son nefesine kadar en önemli vazifesi olarak gördü. 1939'da Mustafa Nihat Özön'ün eseri üzerine yazdığı eleştirilerle entelektüel çevrelerde geniş yankı uyandıran tartışmaların fitilini ateşledi. Eğitimciliğinin yanı sıra siyasete de adım atan Sevük, 1943 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne VII. dönem Sinop Milletvekili olarak girmeyi başardı. Meclis sıralarındaki görevinin ardından aktif siyasetten çekildi ve kendini tamamen edebiyata adayarak ömrünün son yıllarını üretimle geçirdi. Yazar hayatı boyunca hiç evlenmedi. Gırtlak kanseri nedeniyle 17 Ocak 1954'te İstanbul'da öldü. Cenazesi Merkez Efendi Mezarlığı'na defnedildi.
İsmail Habip Sevük'ün Türk Kültürüne Kazandırdığı Başlıca Eserleri
Kültür hayatımıza yön veren yazarın kaleme aldığı önemli eserler şunlardır:
- Türk Teceddüt Edebiyatı Tarihi (1925) - Cumhuriyet döneminin ilk edebiyat tarihi ders kitabı olup edebiyatımızı Fransız edebiyatıyla karşılaştırmalı olarak ele alır.
- Tuna'dan Batı'ya (1935) - Yazarın Avrupa seyahatindeki canlı intibalarını aktardığı, basın dünyasında büyük ilgi gören gezi kitabıdır.
- O Zamanlar (1936) - İstiklal Mücadelesi yıllarına ışık tutan gazete yazılarının ve anılarının yer aldığı değerli bir kaynaktır.
- Avrupa Edebiyatı ve Biz (1940) - Batı edebiyatı ile Doğu-İslam medeniyeti edebiyatını mukayeseli olarak inceleyen kapsamlı bir çalışmadır.
- Dil Davası (1949) - Türkçenin gelişimi ve sadeleşmesi üzerine yürüttüğü fikir ve yazılarını içeren önemli eseridir.