Türkiye'nin eğitim ve bilim dünyasında derin izler bırakan Prof. Dr. İsa Eşme, Kastamonu'da ilköğretmen okulu sıralarından başlayıp Yükseköğretim Kurulu başkanvekilliğine kadar uzanan sıra dışı bir başarı öyküsünün başkahramanıdır. Genç yaşta keşfedilen sanatsal yeteneği ve ardından gelen fen bilimlerine olan merakıyla şekillenen bu hayat çizgisi, ülkenin birçok seçkin eğitim kurumunda şekillenmiştir. Eşme, uzun yıllar boyunca hem lise sıralarında fizik öğretmenliği yaparak hem de üniversite kürsülerinde katıhal fiziği alanında akademik araştırmalara öncülük ederek Türk yükseköğretim yapısının şekillenmesinde aktif ve belirleyici roller üstlenmiştir.
Kastamonu'dan Çapa'ya: Yeteneğin Keşfi ve Eğitim Yılları
Genç İsa Eşme'nin eğitim serüveni, Kastamonu Göl İlköğretmen Okulu'nda öğrenim gördüğü dönemde kaderini değiştirecek bir gelişmeyle yeni bir boyut kazandı. Üçüncü sınıfta okurken resim derslerindeki olağanüstü kabiliyeti, okulun öğretmenler kurulunun gözünden kaçmadı. Alınan özel bir kurul kararıyla, resim öğretmeni olarak yetiştirilmek üzere İstanbul Çapa İlköğretmen Okulu Resim Semineri'ne gönderilmesine karar verildi. Çapa'daki bu özel eğitim ortamında gösterdiği üstün başarı ve yüksek akademik performans, onu kısa sürede tekrar öğretmenler kurulunun takdirine mazhar kıldı. Beşinci sınıfın sonunda, henüz altıncı sınıfa adım atarken, kurul kararıyla bu kez İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu Hazırlık Lisesi'ne yönlendirildi.
Lise eğitiminin ardından, Millî Eğitim Bakanlığı adına Çapa'daki İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu'nun bir öğrencisi olarak İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Fizik-Matematik Bölümü'ne kaydoldu. Burada aldığı nitelikli lisans eğitimiyle fen bilimlerinin temellerine hâkim oldu. 1970 senesinde meslekî formasyon eğitimini başarıyla tamamlayarak Çapa'daki İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu'ndan mezun oldu. Bu mezuniyet, onun hem öğretmenlik hem de gelecekteki akademik kariyerinin kapılarını aralayan en büyük anahtar oldu.
Katıhal Fiziğinde Uzmanlaşma ve Üniversite Yılları
Mezuniyetinin ardından İsa Eşme, kazandığı teorik bilgileri genç nesillere aktarmak amacıyla 7 yıl boyunca çeşitli liselerde öğretmenlik yaptı. Sınıflardaki bu pratik deneyim, onun eğitimcilik kimliğini pekiştirdi. Ancak içindeki bilimsel araştırma tutkusu, onu yükseköğrenim dünyasına doğru çekti. 1977 yılında asistan unvanıyla üniversite dünyasına adım atarak akademik kariyerine resmen başladı. Fizik alanında derinleşmeyi seçen Eşme, katıhal fiziği alanına yoğunlaştı.
Bu alanda yaptığı titiz bilimsel araştırmalar ve makaleler neticesinde basamakları hızla tırmandı. 1983 yılında doktora unvanını alarak genç bir bilim insanı olarak rüştünü ispat etti. Akademik çalışmalarını aralıksız sürdüren araştırmacı, 1989 yılında doçentlik derecesini elde etti. Eğitim ve araştırma faaliyetlerindeki yetkinliğini taçlandıran profesörlük unvanına ise 1995 yılında layık görüldü. 1983 senesinden itibaren akademik kadrosunda yer aldığı ve uzun yıllar emek verdiği Marmara Üniversitesi'ndeki görevinden Ağustos 2000'de ayrılarak yeni bir kurumsal sayfaya imza attı.
Kurucu Dekanlıktan YÖK Başkanvekilliğine: İdarı Dönüm Noktaları
Ağustos 2000'de Maltepe Üniversitesi'ne geçiş yapan Prof. Dr. İsa Eşme, burada idarı anlamda çok önemli bir sorumluluk üstlendi. Üniversite bünyesindeki Eğitim Fakültesi Kurucu Dekanı olarak görevlendirildi. Fakültenin kuruluş sürecini, müfredatını ve akademik kadrosunu başarıyla şekillendirdi. Dekanlık görevindeki vizyoner yaklaşımı ve idarı tecrübesi, onu yükseköğretim siyasetinde de öne çıkardı.
Tarihler Mart 2005'i gösterdiğinde, yükseköğretim sisteminin en üst karar organı olan Yükseköğretim Kurulu (YÖK) üyeliğine atandı. Buradaki etkin çalışmalarının hemen ardından, aynı yılın Ağustos ayında YÖK Başkanvekilliği gibi kritik bir göreve getirildi. Türk yükseköğreniminin yapısal sorunlarına çözümler üretmeye çalışan Eşme, 2008 yılında üstlendiği YÖK başkanvekilliği görevinden kendi isteğiyle istifa etti. Kurul bünyesindeki üyeliği ise görev süresinin tamamlanmasıyla 2009 yılında nihayete erdi. İsa Eşme, ömrünü adadığı eğitim ve bilim yolculuğunda yetiştirdiği binlerce öğrenci ve kuruculuşuna öncülük ettiği kurumlarla silinmez bir miras bıraktı.
Prof. Dr. İsa Eşme'nin akademik ve meslekî kariyeri boyunca hizmet verdiği başlıca seçkin kurumlar şunlardır:
- İstanbul Üniversitesi (Fizik-Matematik lisans eğitimi)
- Marmara Üniversitesi (Doktor, doçent ve profesör unvanlarını aldığı uzun dönemli akademik çalşmalar)
- Maltepe Üniversitesi (Eğitim Fakültesi Kurucu Dekanlığı)
- Yükseköğretim Kurulu (YÖK) (YÖK üyeliği ve Başkanvekilliği görevleri)