Türk sanat müziğinin en seçkin seslerinden biri olan, koro şefi ve devlet sanatçısı Hatice İnci Çayırlı, 12 Nisan 1935 tarihinde İstanbul'da dünyaya geldi. Türk musikisinin gelişimine ömür boyu hizmet eden usta sanatçı, 31 Ağustos 2021 günü İstanbul'daki evinde hayata gözlerini yumdu. Kendine has yorumu, güçlü tekniği ve yetiştirdiği öğrencilerle geleneksel müziğimizin yarınlara taşınmasında köprü vazifesi gördü. Küçük yaşlarda başlayan müzik yolculuğuna sığdırdığı sayısız başarıyla öne çıkan Çayırlı, yarım asrı aşan kariyeri boyunca sergilediği vakur duruşla geleneksel Türk müziği tarihinin en saygın isimleri arasına adını altın harflerle yazdırdı.
Müziğe İlk Adım ve Konservatuvar Yılları
Sanatçının müziğe yeteneği küçük yaşlarda fark edilmişti. Gençlik yıllarında Çamlıca Kız Lisesi'nden mezun olan Çayırlı, eğitim hayatını tamamladıktan sonra müzik çalışmalarına ağırlık verdi. Onun bu yoldaki en büyük destekçisi ve yönlendiricisi, ünlü bestekâr dayısı Fahri Kopuz oldu. Dayısının teşvikiyle yönünü tamamen müziğe çevirdi. Bu doğrultuda 1953 yılında İstanbul Belediye Konservatuvarı sınavlarını kazanarak eğitimine başladı. Buradaki eğitimi, onun profesyonel müzik kariyerinin temel taşlarını oluşturdu. Konservatuvarda sergilediği başarılarla dikkat çeken sanatçı, Folklor Tatbikat Topluluğu çatısı altında kıymetli müzik insanı Sâdi Yâver Ataman'ın yardımcılığını üstlendi. Bu asistanlık görevi, onun halk müziği ve folklor alanındaki birikimini artırmasına büyük katkı sağladı.
Radyo Günleri ve Korolardaki Şeflik Dönemi
Radyo yayıncılığının altın çağını yaşadığı dönemde, 1954 yılında TRT İstanbul Radyosu bünyesine katılan Çayırlı, mikrofon başındaki performansıyla geniş kitlelere ulaştı. Radyodaki resmi vazifesini layıkıyla yerine getiren Çayırlı, aynı dönemde musiki dünyasının efsanevi ismi Münir Nurettin Selçuk'un yönetimindeki koroda da uzun seneler boyunca aktif olarak görev alarak şeflik yolundaki tecrübelerini derinleştirdi. Yalnızca ses icrasıyla yetinmeyip idari roller de üstlendi. Bu doğrultuda İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Türk Müziği İcra Heyeti bünyesinde şef yardımcılığı görevini yürütürken, aynı zamanda hem yurt içinde hem de yurt dışında çok sayıda konser verdi. Sanatını geniş kitlelerle paylaşmayı ilke edindi. Sanat müziği eserlerinin yanı sıra popüler müzik türünde de plaklar dolduran sanatçı, müzikseverlerin yoğun ilgisiyle karşılaştı. Bu çalışmaları sonucunda bir de altın plak ödülünün sahibi olarak başarısını taçlandırdı.
Akademik Kariyeri ve Son Yılları
Sanatçı, çalışmalarının yanı sıra akademik alanda iz bıraktı. 1977 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı kadrosuna dahil olarak öğretim üyeliği yapmaya başladı. Aynı yıl üstlendiği İTÜ Türk Müziği Korosu yöneticiliğini 1985 yılına dek başarıyla sürdürdü. Eğitmenlik faaliyetleri devam ederken, 1988 yılından itibaren İTÜ Mezunları Türk Müziği Topluluğu bünyesinde genel sanat yönetmenliği görevini üstlendi. Ülke genelinde sanatın yaygınlaşması adına 1990'da Kültür Bakanlığı Bursa Devlet Türk Sanat Müziği Korosu kurucu şefi oldu. Buradaki şeflik görevinden 1995 senesinde istifa edene kadar çalışmalarını ara vermeden sürdürdü. Televizyon ekranlarında da izleyiciyle buluşan duayen sanatçı, gazeteci ve araştırmacı-yazar Murat Bardakçı'nın hazırlayıp sunduğu Tarihin Arka Odası isimli popüler tarih programında uzun süre sunuculuk üstlenerek kültürel birikimini geniş kitlelere aktardı.
Devlet Sanatçılığı Unvanı ve Vefatı
Sanat hayatı boyunca gerçekleştirdiği üstün hizmetlerin bir nişanesi olarak, 1998 yılında Kültür Bakanlığı tarafından kendisine Devlet Sanatçısı unvanı takdim edildi. Bu unvan, onun Türk kültürüne sunduğu katkıların resmi düzeyde tescillenmesi anlamına geliyordu. Yıllarca musiki dünyasına yön veren usta sanatçı, 31 Ağustos 2021 tarihinde İstanbul'daki evinde 86 yaşında hayata gözlerini yumdu. Çayırlı için ilk tören 3 Eylül 2021'de Cemal Reşit Rey Konser Salonu'nda düzenlendi. Buradaki anma etkinliğinde ailesi, öğrencileri ve sevenleri bir araya gelerek son görevlerini yerine getirdi. Ardından Teşvikiye Camii'nde kılınan cenaze namazı sonrasında merhumenin naaşı, Üsküdar'da yer alan Nakkaştepe Mezarlığı'na defnedildi.
Duayen sanatçının uzun soluklu müzik yolculuğunda önemli roller üstlendiği başlıca kurumlar şunlardır:
- İstanbul Belediye Konservatuvarı ve İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı bünyesindeki eğitici ve yönlendirici görevleri
- TRT İstanbul Radyosu çatısı altında gerçekleştirdiği uzun vadeli radyo ses icracılığı
- İstanbul Teknik Üniversitesi Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı öğretim üyeliği ve koro yönetim çalışmaları
- Kültür Bakanlığı Bursa Devlet Türk Sanat Müziği Korosu kurucu şefliği