Hem Türk akademi dünyasında hem de basın tarihinde derin izler bırakan Hüseyin Şükrü Baban, 1890 yılında Bağdat'ta dünyaya gelmiş; uzun yıllar süren iktisat profesörlüğü ve gazetecilik faaliyetleriyle ülkenin entelektüel birikimine büyük katkı sağlamış önemli bir şahsiyettir. Eğitimine Osmanlı'nın seçkin kurumu Galatasaray Lisesi'nde başlayan Baban, ardından Fransa'ya giderek Paris Üniversitesi Hukuk Fakültesi ile Siyasi İlimler Okulu'nda yüksegörenimini tamamlamıştır. Yurda döndükten sonra hem bürokrasi basamaklarında görev almış hem de gazete sayfalarında kalemiyle toplumsal bilince katkıda bulunmuştur. Akademik kariyerinde ordinaryüslük mertebesine kadar yükselme başarısı gösteren değerli bilim insanı, uzun süredir mücadele ettiği amansız rahatsızlık neticesinde 2 Şubat 1980 tarihinde İstanbul'da hayata gözlerini yummuştur.
Diplomasi ve Basın Hayatındaki İlk Adımlar
Bürokratik meslek hayatına ilk olarak Osmanlı İmparatorluğu'nun devlet kademesinde adım atan Hüseyin Şükrü Baban, Matbuat Genel Müdürlüğü bünyesinde önemli sorumluluklar üstlenerek memuriyet hayatına bu kurumda başlamıştır. Buradaki görevinin ardından diplomatik bir vazifeyle Kahire'ye gönderilen Baban, Mülkiye Mektebi'ne bağlı Mñsır Fevkalade Komiserliği bünyesinde sekreterlik yapmıştır. Kahire'de bulunduğu dönemde, esasen boş olan komiserlik makamına vekalet etmiş ve bir süre misyon şefi olarak diplomatik sorumlulukları yerine getirmiştir. Kamu görevlerinin yanı sıra yazı hayatına da büyük bir tutkuyla bağlı olan Hüseyin Şükrü Baban, aynı zamanda gazetecilik serüvenine İkdam gazetesinde tiyatro tenkitçiliğine dair makaleler ve çeşitli eleştiriler yazarak adım atmıştır. Sanat dünyasına dair kaleme aldığı bu nitelikli tenkit yazılarıyla kısa sürede adını duyurmayı başarmıştır.
Genç yazarın yeteneği, dönemin önemli fikir insanlarının da dikkatinden kaçmamıştır. Baban; Tevfik Fikret, Hüseyin Cahit Yalçın ve Hüseyin Kazım Bey tarafından ortaklaşa kurulan Tanin gazetesinin kadrosuna katılmıştır. 1909-1913 yılları arasında Paris'te eğitimini sürdürürken, bu önemli gazetenin Fransa muhabirliği görevini de yürütmüştür. Paris sokaklarından ve Avrupa kültür dünyasından esintiler sunduğu seri yazıları, gazete sayfalarında Paris Mektupları başlığı altında okurlarla buluşmuştur. Kendisi Paris'teki yükseköğrenimine o dönemde de kararlılıkla devam etmiştir. Bu özel mektuplar okurlar tarafından büyük ilgiyle karşılanmıştır. Böylece genç kalemin basın dünyasındaki yerleşik konumu daha da sağlamlaşmıştır.
Bürokrasiden Başyazarlığa Uzanan Yol
Birinci Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle başlayan mütareke döneminde Hüseyin Şükrü Baban, Dahiliye Nezareti Özel Kalem Müdürlüğü görevine getirilmiştir. Bu kritik bürokratik vazifeyi kısa bir süre yürütmüştür. Ardından yönünü tamamen basın dünyasına çevirmiştir. İstanbul merkezli yayınlanan köklü yayınlardan biri olan Tercüman-ı Hakikat gazetesinin kadrosuna katılmıştır. Bu köklü gazetede uzun yıllar boyunca hem müdürlük hem de başyazarlık görevlerini birlikte yürütmüştür. Gazetedeki bu yoğun ve etkili mesaisi 1944 yılına kadar aralıksız devam etmiştir. Baban, bu dönemde kaleme aldığı başyazılarla toplumsal ve iktisadi meselelere ışık tutmuştur.
Akademik Başarıları ve Kürsü Yılları
Gazetecilikte gösterdiği başarıyı akademik alana da taşıyan Hüseyin Şükrü Baban, iktisat biliminin gelişimine öncülük etmiştir. 1926 yılında yapılan seçimler neticesinde Mülkiye Mektebi'nin İktisat Doktrinleri ile Sosyal Ekonomi kürsülerine öğretim üyesi olarak seçilmiştir. İktisat alanındaki çalışmalarıyla tanınan Baban, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde de görev almıştır. Burada İktisat Doktrinleri ve İktisat kürsülerine Ordinaryüs Profesörlük unvanını elde etmiştir. Ayrıca Yüksek İktisat ve Ticaret Mektebi çatısı altında doktrin profesörü olarak dersler vermiştir. Aynı okulda yaklaşık bir buçuk yıl boyunca müdürlük görevini de üstlenerek idari sorumluluk almıştır.
Değerli iktisatçı ve gazetecinin ömrü boyunca hizmet ettiği ve eğitim gördüğü başlıca kurumlar şunlardır:
- Galatasaray Lisesi: Burası kendisinin ilk eğitim aldığı önemli kurumdur.
- Paris Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve Siyasi İlimler Okulu: Bu okullar yüksegörenimini tamamladığı merkezlerdir.
- Mülkiye Mektebi: İktisat Doktrinleri ve Sosyal Ekonomi kürsülerinde seçilerek görev yaptığı mekteptir.
- İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi: Ordinaryüs profesörlük unvanına sahip olduğu üniversitedir.
- Yüksek İktisat ve Ticaret Mektebi: Doktrin profesörlüğü ile müdürlük yaptığı son kurumdur.
Hüseyin Şükrü Baban, uzun süre mücadele ettiği hastalığından kurtulamayarak 2 Şubat 1980 tarihinde vefat etmiştir. Naaşı, İstanbul'da bulunan Edirnekapı Şehitliği Sakızağacı bölümündeki ebedi istirahatgahına defnedilmiştir. Geride bıraktığı akademik çalışmalar ve basın dünyasındaki değerli yazılarıyla her zaman saygıyla anılmaktadır.