Hasan el-Benna Kimdir?

İlk yılları ve eğitimi

Hasan Ahmed Abdurrahman el-Benna, 14 Ekim 1906'da Mısır'ın Buheyre vilayetine bağlı Mahmûdiye kasabasında doğdu. Babası Ahmed b. Abdurrahman el-Benna saatçilikle geçiniyor, hadisle de ilgileniyordu ve Sââtî lakabıyla tanınıyordu. Baba, Ahmed bin Hanbel'in Müsned'ini konularına göre düzenleyen el-Fethu'r-rabbânî adlı eserin müellifiydi. Hasan ilk dinî eğitimini babasından aldı, sonra klasik ve modern eğitim veren okullara devam etti; Demenhûr'daki ilköğretmen okulunda öğrenim gördü. Öğrencilik yıllarında ahlakî ve toplumsal amaçlı öğrenci kuruluşlarında faaliyet gösterdi ve Hassâfiyye tarikatına intisap etti. Kahire'de Dârülulûm'da öğrenim gördü, cami ve kahvehanelerde toplantılar düzenledi. Fikirlerinden etkilendiği isimlerden biri Reşîd Rıza'ydı. 1927'de Dârülulûm'dan mezun olunca İsmailiye'de öğretmenlik yapmaya başladı.

Müslüman Kardeşler'in kuruluşu

İsmailiye, Süveyş Kanalı çevresindeki İngiliz ekonomik ve askerî varlığının belirgin biçimde hissedildiği bir kentti. El-Benna burada öğretmenliğin yanı sıra camilerde ve kahvehanelerde konuşmalar yaparak dinî ve toplumsal ıslah düşüncelerini yaymaya başladı. İsmailiye'deki bu çalışma yılları, hareketin doğuş sürecini belirledi. Mart 1928'de çevresinde toplanan küçük bir grupla Müslüman Kardeşler'in (İhvân-ı Müslimîn) temellerini attı. Hareketin ilk dönem faaliyetleri yalnız dinî tebliğle sınırlı kalmadı; eğitim, sosyal yardım, ekonomik girişimler, kültürel faaliyetler ve gençlik çalışmaları da teşkilatlanmanın parçası oldu. 1932'de genel merkez Kahire'ye taşındı ve el-Benna da ailesiyle birlikte buraya yerleşti. Hareket bünyesinde erkek ve kız çocuklarına yönelik okullar, mescitler, eğitim kurumları, iş yerleri ve sosyal kurumlar oluşturuldu.

Düşüncesi

El-Benna, İslam'ı yalnızca bireysel inanç ve ibadet alanıyla sınırlamayan; toplumsal, siyasal, ekonomik ve ahlaki hayatı kapsayan bir sistem olarak değerlendirdi. Toplumsal değişimin bireyin eğitimiyle başlayıp aile, toplum ve siyasal düzene doğru ilerlemesini öngören tedricî bir ıslah anlayışını savundu. Müslüman Kardeşler'i dinî, toplumsal, eğitsel, ekonomik ve siyasal alanların birbirinden ayrı düşünülemeyeceği kapsamlı bir hareket olarak tasarladı. İngiliz hâkimiyetine ve sömürgeciliğe karşı çıktı, Filistin meselesiyle yakından ilgilendi.

Ölümü

Müslüman Kardeşler'in 1940'larda artan siyasal etkinliği, Mısır yönetimiyle çatışmaların derinleşmesine yol açtı. El-Benna, 12 Şubat 1949'da Kahire'de uğradığı silahlı saldırı sonucu öldü. Hareket, kurucusunun ölümünden sonra da Mısır siyasetinde ve Arap dünyasında etkili bir toplumsal ve siyasal yapı olarak anılmaya devam etti.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Hasan el-Benna maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.