Türkiye'de sosyal psikoloji ve grup dinamikleri denildiğinde akla ilk gelen bilim insanlarından biri olan Mustafa Hamit Fişek, 1941 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Stanford Üniversitesi'nde sosyoloji doktorasını tamamlayıp ülkesine dönen araştırmacı, Boğaziçi Üniversitesi'nde yetiştirdiği binlerce öğrenciyle ve küçük gruplar sosyolojisine kazandırdığı matematiksel modellerle tanınmaktadır. Özellikle küçük grupların sosyolojisi ile veri analizine dayalı bilimsel çalışmaların ülkemizde öncülüğünü üstlenmiş olan Fişek, 29 Haziran 2020 tarihinde doğduğu şehir olan İstanbul'da vefat etmiştir.
Stanford Yılları ve Temel Kuramlar
Orta öğrenimini 1964 yılında Robert Kolej'de tamamladı. Ardından Fulbright bursu kazanarak Stanford Üniversitesi'ne elektrik alanında lisans öğrenimi görmek için ABD'ye gitti. Yüksek lisans ve doktora eğitimini de aynı üniversitenin sosyoloji bölümünde tamamlamıştır. Joseph Berger onun doktora hocasıydı. İkilinin birlikte geliştirdiği teori, günümüzde sosyoloji ve sosyal psikoloji bilim dallarının en temel kuramlarından biri olarak kabul görmektedir.
Akademik Yolculuk ve Özgün Metotlar
Doktora derecesini aldıktan sonra Türkiye'ye geri dönen başarılı akademisyen, mesleki kariyerine ilk olarak Hacettepe Üniversitesi bünyesinde adım atmıştır. Buradaki çalışmalarının ardından, 1978 senesinde doçent unvanıyla kapısından girdiği Boğaziçi Üniversitesi'nde uzun soluklu akademik hayatına yön vermiştir. Grup süreçleri üzerine derinlemesine araştırmalar yaptı. Sosyal psikolojideki grup süreçleri araştırmalarında formel yapılı teoriler geliştirmeyi, bu teorilerden matematiksel modeller türetmeyi ve geliştirdiği modelleri deneysel olarak değerlendirmeyi esas alan kendine has bir metodoloji izlemiştir. Akademik çalışmaları süresince araştırmalarını belirli temel konular üzerinde yoğunlaştırmıştır:
- İş ortamlarındaki dağıtımsal adalet kavramı,
- Statü işaretlerinin insanlar arası iletişimdeki işlevleri,
- Küçük gruplar sosyolojisindeki matematiksel modellemeler.
Bu konular, onun araştırmalarında kuram ile deneyi birleştiren temel çalışma alanlarını oluşturmuştur.
Yöneticilik Dönemi ve Bilimsel Mirası
Boğaziçi Üniversitesi'nde sadece ders vermekle kalmayan Hamit Fişek, idari roller üstlenerek kurumun gelişimine de katkı sunmuştur. 1992-1996 ile 1998-2000 yılları arasında rektör yardımcılığı görevini yürütmüş, 2004-2007 yılları arasında ise Psikoloji Bölüm Başkanlığı yapmıştır. 2008 yılında resmen emekli oldu. Emekliye ayrılan değerli bilim insanı, okulundan hiçbir zaman uzaklaşmamıştır. Çalışmalarına aynı üniversitede Emeritüs Profesör unvanıyla aralıksız bir şekilde devam etmiştir. Mustafa Hamit Fişek, Türkiye'de sosyal bilimlerde veri analiziyle yapılan çalışmalara ve küçük gruplar sosyolojisi alanına öncülük ederek arkasında silinmez izler bırakmıştır.