Cumhuriyet'in ilk dönem milletvekilleri arasında yer alan ve Fizan'a sürgüne gönderilen ittihatçılardan Sami Bey'in oğlu olan Feridun Çölgeçen, 10 Mayıs 1911 tarihinde İstanbul sınırlarında hayata gözlerini açmıştır. Usta aktör, Türk tiyatrosunun ve beyaz perdesinin en karakteristik yardımcı rollerine hayat vererek geniş kitlelerin sevgisini kazanmayı başarmıştır. Babası sürgündeki bir ittihatçıydı. Atatürk, Sami Bey'e çölü geçen ilk Türk olması münasebetiyle Çölgeçen soyadını bizzat vermiştir. Sanatçının çocukluğu ve gençliği, ülkenin yeniden inşa edildiği bu tarihi dönüşüm döneminde, kültürel zenginliğin merkezinde şekillenmiştir.
Sürgünden Yeşilçam'a Uzanan Sıra Dışı Bir Yaşam
Eğitim hayatına Ankara'da yön veren genç Feridun, Ankara Gazi Lisesi'ni başarıyla tamamlayarak mezun olmuştur. Daha sonra konservatuvar eğitimi almaya başlasa da eğitimini tamamlamadan okuldan ayrılmıştır. Bu okulda eğitim yarım kaldı. Sahne sanatlarına duyduğu derin tutkunun peşinden giderek 1935 ile 1937 yılları arasında Almanya, Belçika ve Fransa gibi ülkelerde tiyatro kurslarına katılan Çölgeçen, oyunculuk alanındaki altyapısını bu süreçte sağlamlaştırmıştır. Ülkeye döndüğünde geçimini sağlamak adına bir süre Merkez Bankası ve Devlet Demiryolları bünyesinde memuriyet yapmıştır. Aynı zamanda lise düzeyinde Fransızca öğretmenliği görevini üstlenmiş ve Konya Halkevi bünyesinde yönetmenlik yapmıştır. Farklı meslek gruplarında edindiği bu zengin hayat tecrübesi, canlandıracağı yüzlerce farklı karakter için benzersiz bir gözlem kaynağı oluşturmuştur. Yıldızı Boğa burcu olan sanatçı oldukça kararlıydı. Bu kararlılıkla memuriyetin getirdiği düzenli yaşamı geride bırakarak tiyatro sahnelerinin büyüleyici ve zorlu dünyasını seçmiştir.
Türk Sinemasında ve Tiyatro Sahnelerinde Bir Duayen
Sanat yolculuğunun ilk yıllarında tiyatro sahnesine adım atan oyuncu, profesyonel kariyerini 1935 yılında Raşit Rıza Topluluğu çatısı altında sahnelenen Hedefsiz Buseler oyunuyla başlatmıştır. İlk adım 1933 yılında atıldı. Dönemin öncü yönetmeni Muhsin Ertuğrul imzalı Cici Berber filminde üstlendiği yan rolle ilk kez kamera karşısına geçmiştir. Disiplinli oyunculuğu ve kendine has mimikleri sayesinde yönetmenlerin aranan isimleri arasına girmeyi başarmıştır. İlerleyen yıllarda Nejat Uygur Tiyatrosu gibi önemli topluluklarda da sahne alarak tiyatro izleyicisinin beğenisini toplamıştır. Yıllar boyunca hem tiyatro sahnelerinde hem de sinema filmlerinde gösterdiği üstün disiplin ve canlandırdığı karakterlere kattığı eşsiz ruh sayesinde Yeşilçam'ın en çok bilinen yardımcı oyuncularından biri olmayı başarmıştır. Toplamda dörtyüzü aşkın filmde oynadı.
Usta aktörün geniş filmografisinden öne çıkan bazı yapımlar şunlardır:
- Kapıcılar Kralı (1976)
- Süt Kardeşler (1976)
- Hababam Git Hababam Gel (1975)
- Mavi Boncuk (1974)
- Salako (1974)
- Yıkılmayan Adam (1977)
Hollywood ve Avrupa Semalarında Parlayan Bir Yıldız
Feridun Çölgeçen'i çağdaşlarından ayıran en büyük özelliklerden biri, sınırları aşan uluslararası başarılarıdır. Henüz 1937 yılında Berlin'de çekilen Vatansız İnsanlar (Maenchen Ohne Vaterland) filminde önemli bir rol üstlenerek yurt dışındaki ilk ciddi sınavını vermiştir. Takvimler 1957 yılını gösterdiğinde ise önce Avrupa'ya, ardından dünya sinemasının kalbi olan Amerika Birleşik Devletleri'ne gitmiştir. Hollywood'da kendine yer açmayı başaran az sayıdaki Türk aktörden biri olarak United Artists yapımı Timbuktu (Çöller Şahini) filminde rol almıştır. Büyük bir beğeni topladı. Amerika macerası boyunca yirmiye yakın yabancı filmde boy göstererek Amerikan izleyicisinin de takdirini kazanmıştır. Bu süreçte ünlü oyuncular Joan Fontaine, Rossana Brazzi ve Peter Lorre gibi isimlerle aynı setleri paylaşmıştır. Sanatçının adı dünyaya yayıldı. Acı Tebessüm (A Certain Smile), Mister Limpet ve Balonla Beş Hafta gibi yabancı filmlerdeki performansları, isminin tüm dünyada duyulmasını sağlamıştır. Ayrıca, FBI İstanbul'u Arıyor isimli uluslararası yapımda teknik müşavirlik görevini de başarıyla üstlenmiştir. Amerika serüveninde iki kez dünya evine girse de bu birliktelikleri boşanmayla sonuçlanmıştır. Hem yurt içinde hem de yurt dışındaki üstün performanslarıyla Türk sinemasının tanıtımına büyük katkı sunmuştur. Ömrünün son yıllarına kadar durmaksızın üretmeye devam eden usta sanatçı, 19 Ocak 1978 tarihinde geçirdiği ani kalp krizi neticesinde 67 yaşında aramızdan ayrılmıştır. Arkasında, sinemayla yoğrulmuş koca bir ömür ve yüzlerce unutulmaz karakter bırakmıştır.