Türkiye'de kadın hakları ve toplumsal cinsiyet eşitliği mücadelesinin öncü isimlerinden olan Prof. Dr. Ayşe Feride Acar, 14 Ocak 1948 tarihinde Bursa'da dünyaya gelmiştir. Başarılı akademisyen, özellikle Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) bünyesinde gerçekleştirdiği akademik çalışmalarla ve uluslararası arenada üstlendiği üst düzey görevlerle adından söz ettirmiştir. Acar, Türkiye'yi uzun yıllar boyunca Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi gibi önemli uluslararası platformlarda temsil ederek kadın haklarının küresel ölçekte gþcence altına alınması ve ayrımcılıkla mücadele edilmesi yönünde kritik roller oynamıştir. Yürüttüğü nitelikli çalışmalar ve uluslararası sözleşmelerin hazırlanmasındaki etkin rolüyle tanınan Acar, akademi ile hak savunuculuğunu başarıyla birleştirmiştir. Kendisi, İstanbul Sözleşmesi'nin denetim mekanizması olan GREVIO'nun başkanlığını yürütmüş ve CEDAW Komitesi üyeliği yapmıştır.
Akademik Kariyeri ve Kurucu Rolü
Ayşe Feride Acar'ın bilimsel yolculuğu, sosyoloji alanında aldığı eğitimle başlamıştır. Lisans derecesini 1970 senesinde ODTÜ Sosyoloji Bölümü'nden alan Acar, eğitimini sürdürmek amacıyla Amerika Birleşmiş Devletleri'ne gitmiştir. Pensilvanya eyaletinde yer alan Bryn Mawr College bünyesinde siyaset sosyolojisi alanında akademik çalışmalar yapmıştır. Burada 1973 yılında yüksek lisans, 1976 yılında ise doktora derecelerini tamamlayarak yetkin bir sosyolog olarak ülkesine dönmüştür. Akademik kadroya katılımı 1975 yılında ODTÜ Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü'nde gerçekleşmiştir. Üniversitedeki başarılı çalışmaları neticesinde 1988 yılında doçentlik unvanını almıştır. 1994 yılına gelindiğinde ise profesörlük kadrosuna atanması gerçekleşmiştir. Aynı yıl, Türkiye'de toplumsal cinsiyet çalışmalarının kurumsallaşması adına dönüm noktası niteliğinde bir adım atmıştır. ODTÜ bünyesinde Kadın Çalışmaları Anabilim Dalı ile bu alandaki Yüksek Lisans Programı'nın kurulmasına öncülük etmiştir. 1994'ten 2003 yılına dek uzanan süreçte bu öncü programın başkanlığını üstlenerek, Türkiye'de toplumsal cinsiyet eşitliği alanında akademik ve pratik çalışmalar yapacak çok sayıda uzmanın yetişmesine doğrudan katkı sunmuştur.
Uluslararası Arenada Hak Savunuculuğu ve CEDAW
Prof. Dr. Feride Acar'ın kariyeri sadece ulusal sınırlarla sınırlı kalmamıştır. 1990'lı yıllardan itibaren dünya genelinde kadın-erkek eşitliğinin sağlanması için yoğun çaba sarf etmiştir. Bu doğrultuda Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve Avrupa Birliği gibi saygın kuruluşlar bünyesinde uluslararası danışman sıfatıyla görevler üstlenmiştir. Uluslararası alandaki en önemli faaliyetlerinden biri, BM Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Komitesi (CEDAW Komitesi) bünyesindeki çalışmalarıdır. Acar, 1993 ve 1997 yıllarında yapılan seçimlerde CEDAW Komitesi üyeliğine getirilmiştir. Komite içerisindeki etkin çalışmaları sayesinde, 2003 ile 2005 yılları arasında CEDAW Komitesi'nin başkanlığı görevini yürütmüştür. Daha sonraki yıllarda da komiteden kopmayan Acar, 2015-2018 yılları arasında yeniden bu kurulun üyesi olarak küresel politikalara yön vermiştir. Ayrıca 2005 yılından itibaren Avrupa Konseyi bünyesinde faaliyet gösteren Kadınlara Karşı Şiddetle Mücadele Görev Gücü'nde uluslararası bağımsız uzman statüsünde görev alarak politika geliştirme süreçlerine katkı sunmaya başlamıştır.
İstanbul Sözleşmesi, GREVIO ve Dünya Çapında Başarılar
Feride Acar, kadına yönelik şiddetle mücadelede tarihi bir belge olan İstanbul Sözleşmesi'nin mimarları arasında yer almaktadır. 2011 yılında imzaya açılan bu uluslararası antlaşmanın hazırlanmasında büyük emeği geçen akademisyen, sözleşmenin denetim organı olan Uzmanlar Grubu'na (GREVIO) üye olmuştur. 2015 yılında ise bu önemli kurulun başkanlığına seçilmiştir. Cinsiyet eşitliği alanındaki kararlı mücadelesi, kendisine küresel düzeyde prestijli ödüller ve takdirler kazandırmıştır. 2018 yılında sivil toplum örgütü Apolitical tarafından hazırlanan ve dünya çapında cinsiyet ayrımcılığına karşı duran en nüfuzlu kişileri listeleyen çalışmada ilk 100 isim arasında yer almıştır. Acar'ın insan hakları alanındaki bu uzun soluklu ve kararlı çalışmaları, 2019 yılında Avrupa Konseyi Liyakat Madalyası ile taçlandırılmıştır.
Akademik üretkenliğini her dönemde sürdüren Prof. Dr. Feride Acar, Türkiye'de ve dünyada sosyal değişimin yönünü anlamaya yönelik önemli eserler kaleme almıştır. Yayınları ve makaleleri geniş bir konu yelpazesini kapsamaktadır. Acar'ın başlıca akademik çalışma ve yayın alanları şunlardır:
- Türkiye'deki siyasal yaşam, siyasal kurumlar ve siyasi partilerin yapısı
- Toplumsal değişim süreçleri ve bu süreçlerin kadın üzerindeki etkileri
- Kadınların uluslararası düzeydeki insan hakları ve hukuki kazanımları
- Akademik yaşam içerisinde kadının konumu ve karşılaştığı engeller
- Türkiye'deki kadın hakları hareketinin tarihsel gelişimi
- İslamcı hareketler içerisinde kadının rolü ve kimlik inşası