Cumhuriyetin kurucu kadroları arasında hem tıp hem de siyaset alanındaki üstün başarılarıyla öne çıkan Fatma Şakir Memik, 1903 yılında Safranbolu'nun Akviran köyünde dünyaya gelmiştir. Türkiye'de kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesinin ardından, 1935 yılında gerçekleştirilen genel seçimlerde Edirne milletvekili olarak meclise adım atan ilk 18 kadın parlamenterden biri olma onuruna erişmiştir. Genç Türkiye Cumhuriyeti'nin hem sağlık sisteminin modernleşmesinde hem de yasama organının gelişiminde son derece kritik roller üstlenen Memik, bütün ömrünü hekimlik mesleğine ve toplumsal kalkınma ideallerine adamıştır. Kendisinin hayat hikayesi, genç bir cumhuriyetin gelişim adımlarıyla adeta paralellik göstermektedir.
Safranbolu'dan Tıbbiyenin Zirvesine Uzanan Eğitim Hayatı
Akviran köyünde Cemile Hanım ile un ticaretiyle uğraşan ekmekçi Şakir Bey'in evladı olarak doğan Memik, temel eğitimine Safranbolu'da adım atmıştır. Sekiz yaşına bastığında babasıyla birlikte Safranbolu'dan ayrılarak İstanbul'a göç etmiştir. İstanbul'da sırasıyla Beyazıt İnas Numune Mektebi ile Bezmiâlem Valide Sultan Mektebi bünyesinde eğitim görmüştür. 1923 senesinde liseden mezun olmuş ve hemen sonrasında Darülfünun Tıp Fakültesi'ne girmeye hak kazanmıştır. 1929 yılında tıp fakültesinden birincilik derecesi ile mezun olarak tıp dünyasına adım atan başarılı doktor, diplomasını gururla almıştır. Bu birincilik, onun meslek hayatındaki titizliğinin ve başarısının ilk büyük göstergesi olmuştur. Ardından Vakıf Gureba Hastanesi'nde dahiliye ihtisasına başladı. 1929 ile 1931 yılları arasındaki bu ihtisas sürecini başarıyla tamamlamış ve 1934 yılında dahiliye uzmanı unvanını resmen elde etmiştir. 1935 yılında ise aynı hastanenin poliklinik şefliği makamına atanmıştır.
Siyaset Sahnesi ve Meclisteki Tarihi Temsil
Hekimlik vazifesini icra ederken ülkenin siyasi dönüşümüne kayıtsız kalmayan Dr. Memik, Cumhuriyet Halk Fırkası Eminönü Kaza Merkezi Heyeti idare asil üyeliğinde görev yapmıştır. Ayrıca vilayet merkezinde yedek üyelik yaptı. Türk kadınlarına meclis yolunu açan anayasal düzenlemelerin ardından, 8 Şubat 1935 genel seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi tarafından Edirne milletvekili adayı gösterilerek sandıktan başarıyla çıkmıştır. Edirne milletvekili olarak meclise girdi. Sıhhat ve İçtimaî Muavenat Encümeni'nde katip üye olarak görev aldı. Ayrıca çalışma hayatını düzenleyen İş Kanunu'na ek kanun layihası ile ülkedeki spor faaliyetlerini yapılandıran Spor Teşkilatı Kanun Layihası'nı ele almak üzere kurulan geçici encümenlerde de aktif biçimde çalışmıştır. Söz konusu kanun tasarıları üzerindeki titiz çalışmaları, onun parlamentodaki etkinliğini gözler önüne sermiştir. Seçmenlerinin güvenini kazanan Memik, mecliste V., VI. ve VII. dönemler boyunca aralıksız olarak Edirne milletvekili sıfatıyla 1935-1947 yılları arasında halka hizmet etmiştir.
Toplumsal Hizmetler ve Hekimliğe Geri Dönüş
Milletvekilliği vazifesinin yanı sıra sosyal hayır işlerine de yoğunlaşan Dr. Memik, Çocuk Esirgeme Kurumu İdare Heyeti içerisinde yer alarak çocukların korunmasına destek vermiştir. Kızılay Genel Merkezi'nde de çalıştı. Halkevleri'nin sosyal kollarında gönüllü olarak haftada bir gün poliklinik muayeneleri gerçekleştirmiş ve toplumun dezavantajlı kesimlerine doğrudan tıbbi yardım ulaştırmıştır. 1947 yılında milletvekilliği süresinin tamamlanması üzerine meclise veda eden başarılı hekim, asıl mesleğine tekrar dönüş yapmış ve şu kurumlarda görev almıştır:
- Ankara Numune Hastanesi dahiliye uzmanlığı (1947-1949)
- İstanbul İşçi Sigortaları Beşiktaş Dispanseri dahiliye uzmanlığı (1950-1951)
- Şişli Çocuk Hastanesi dahiliye poliklinik şefliği (1951-1968)
Bu kurumlardaki özverili çalışmalarının ardından 1968 yılında emekliye ayrılmıştır. Emeklilik yıllarını daha sakin bir yaşam düzeni içinde geçiren Memik, geride tıp ve siyasette öncü bir miras bırakmıştır. Türk tıp ve siyaset tarihinin unutulmaz isimlerinden biri olan Fatma Şakir Memik, 1991 yılında yaşamını yitirmiştir.