Mehmet Fahrettin Kırzıoğlu, Türk tarih yazıcılığında gerçekleştirdiği bölgesel çalışmalarla adından söz ettiren genel bir Türk tarihçisi ve yazarıdır. Kendisi önemli araştırmalara imza atmıştır. Yazar, mesleki yaşamı boyunca daha çok doğu sınırlarına ve yakın coğrafyalara odaklanan eserler üretmiştir. Bu doğrultuda yürüttüğü tarih araştırmaları, ilgili bölgelerin geçmişteki durumunu anlamak açısından önem taşımaktadır. Kırzıoğlu'nun araştırma yelpazesi, özellikle Türkiye'nin doğusu ile bu bölgelerin komşularını kapsayan bir alanı içine almaktadır. Çalşmalar belirli bölgelerde yoğunlaşmaktadır.
Kafkasya, Kars ve Doğu Anadolu İncelemeleri
Tarihçi, çalşmalarında öncelikli olarak Kafkasya, Kars ve Doğu Anadolu bölgelerinin tarihsel süreçlerini mercek altına almıştır. Kafkasya, Kars ve Doğu Anadolu odaklı araştırmalarıyla öne çıkan yazar, bu yörelerin geçmişine dair çeşitli çalşmalar hazırlayarak bölgenin tarihsel süreçlerini kendi bakış açısıyla yorumlamıştır. Yazarın bu bölgelere dair yazdığı eserler, bölge tarihine ilgi duyan araştırmacılar için kaynak niteliği taşımaktadır. Bu kapsamda hazırlanan dokümanlar, ilgili coğrafyalardaki toplumsal durumları ve tarihi hareketleri açıklamaktadır. Eserleri geniş bir etki yaratmıştır.
Köken Tezleri ve İddiaları
Kırzıoğlu, bölgesel tarih çalşmalarının yanı sıra bölgede yaşayan toplulukların kökenlerine dair sunduğu tezlerle de bilinmektedir. Yazar, tarihi verileri yorumlayarak bazı etnik grupların tarihsel köklerine yönelik iddialar ileri sürmüştür. Bu bağlamda tarihçi, bölgedeki çeşitli toplulukların aslında Türk soyundan geldiğini savunan görüşler ortaya koymuştur. Yazarın bu kapsamda ele aldığı ve Türk kökenli olduğunu iddia ettiği topluluklar şu şekilde sıralanabilir:
- Kürtler
- Lazlar
- Hemşinliler
- Gürcüler
Bu görüşler büyük tartışmalara yol açmıştır. Yazar, bu toplulukların geçmişine yönelik araştırmalar gerçekleştirmiş ve iddialarını bu çerçevede şekillendirmiştir. Bu doğrultuda geliştirdiği teoriler, dönemin tarih yazımında ve etnik köken araştırmalarında konuşulmuştur. Kırzıoğlu, ortaya koyduğu bu tezlerle Türk tarih tezinin bölgesel düzeydeki yansımalarını şekillendirmeye çalşmaştır. Yazarın özellikle Kafkasya ve Doğu Anadolu'daki topluluklara dair ileri sürdüğü bu köken iddiaları, onun akademik mirasının en çok konuşulan ve tartışılan yönünü oluşturmaya devam etmektedir.