Türk askeri ve bürokrasinin saygın simalarından Emin Nihat Sözeri, 1893 yılında Şumnu'da doğmuş, ömrünü vatan savunmasına adamış öncü bir Cumhuriyet aydınıdır. İlk havacı subaylarımızdan biri olarak göklerde görev yapan Sözeri, Harp Okulu'ndan mezun olduğu 1914 yılından itibaren cepheden cepheye koşarak vatanın bağımsızlık mücadelesinde etkin roller üstlenmiştir. Kariyerindeki her vazifeyi vatan sevgisi ve yüksek disiplinle başarıya ulaştırmıştır.
Göklerde Yazılan Kahramanlık Destanı: I. Dünya Savaşı ve İstiklal Mücadelesi
Genç bir subay olarak orduya katılan Emin Nihat Sözeri, 4 Ağustos 1914 ile 17 Mayıs 1915 tarihleri arasında ilk olarak Kara Kuvvetleri bünyesindeki istihkam birliklerinde sorumluluklar üstlendi. Askeri dehası ve göklere olan tutkusu doğrultusunda hava sınıfına geçiş yapan Sözeri, Yeşilköy Hava Okulu'nda aldığı zorlu uçuş eğitimini başarıyla tamamladı. Buradaki eğitiminin hemen ardından Kafkas Cephesi'nde konuşlu 7. Tayyare Bölüğü'ne atanan genç pilot, Merinesina ve Filistin cephelerinde zorlu vazifeler gerçekleştirdi. I. Dünya Savaşı sonrasında 3. Tayyare Bölüğü'nde görev alan Sözeri, Milli Mücadele'de vatan savunmasının en ön saflarında yer aldı.
Kurtuluş Savaşı süresince Türk havacılığının teşkilatlanmasında hayati roller üstlendi. Bu zorlu süreçte Batı Cephesi Komutanlığı, İzmir 5. Tayyare Bölüğü, İstanbul Kuvai Havaiye Müfettişliği ve Konya Tayyare İstasyonu bünyesinde görev aldı. Batı Cephesi Karargahı'nın yanı sıra Eskişehir, Polatlı ve Sivrihisar'da sorumluluklar üstlendi. Otomobil Kolları Komutanlığı ile Konya ve İzmir Hava Komutanlıkları Müfettişliği görevlerini yürüttü. Sözeri, vatan topraklarının müdafaası için şu muharebelerde aktif rol üstlenmiştir:
- İnönü Muharebeleri
- Eskişehir Muharebeleri
- Sakarya Muharebeleri
- Afyon Muharebeleri ve Takip Harekâtları
Bu üstün yararlılıkları neticesinde şu madalyalarla taltif edilmiştir:
- Harp Madalyası
- Gümüş Liyakat Madalyası
- Mafevk Madalyası
Cumhuriyet Dönemi Askeri Kariyeri ve İngiltere Yılları
Cumhuriyet'in ilanından sonra da askeri alandaki hizmetlerini kararlılıkla sürdüren Emin Nihat Sözeri, 1923-1929 yılları arasında Hava Kuvvetlerinin farklı kademelerindeki birliklerinde stratejik roller üstlendi. 1926 yılında Harp Akademisi'nden mezun oldu. Mezuniyetinin ardından Eskişehir Hava Müfettişliği 1. Şubesinde, Diyarbakır Hava Grup Komutanlığında ve Eskişehir 8. Tayyare Bölük Komutanlığı bünyesinde yetkin bir idareci olarak dikkat çekti. Havacılık alanındaki uluslararası gelişmeleri yakından takip etmesi amacıyla 15 Haziran 1929 tarihinde İngiltere'ye havacılık tahsili görmeye gönderildi. 1930 yılında yurda dönen Sözeri, vakit kaybetmeden Eskişehir Hava Okulu'nda görevlendirildi.
19 Mart 1931'de tekrar Kara Kuvvetleri Komutanlığı emrine girerek Genelkurmay Başkanlığı 7. Şubesi bünyesinde çalıştı. Bu görevin ardından Ankara 8. Fırka 189. Piyade Alayı 1. Tabur Komutanlığı bünyesinde vazife yaptı. İlerleyen yıllarda Ankara Jandarma Genel Komutanlığı 1. Şube Müdürlüğü, Millî Savunma Bakanlığı Seferberlik 7. Şube Müdürlüğü gibi idari görevlerde bulundu. Ayrıca Bursa 5. Kolordu bünyesinde yer alan 215. Piyade Alay Komutanlığı ile 6. Tümen Tugay Komutanlığı vazifelerini başarıyla ifa etti. Son olarak İstanbul 1. Ordu Kurmay Yar Başkanlığı görevindeyken, 25 Haziran 1946 tarihinde emekliye ayrıldı.
Sivil Hayatta Üstün Hizmet: Valilikten Şehitler Anıtı İnşaatına
Emeklilik sonrasında sivil bürokrasiye adım atan Sözeri, 19 Ağustos 1950 ile 6 Şubat 1952 tarihleri arasında Diyarbakır Valisi olarak hizmet verdi. Valilik görevinin ardından bürokraside yer almaya devam eden Sözeri, 1 Mart 1952 ile 17 Mayıs 1960 tarihleri arasında İstanbul Millî Emniyet Müdürlüğü'nde görev yaptı. Ayrıca Çanakkale Şehitleri Anıtı İnşa Heyeti Başkanlığı görevinde bulundu.
Vatan sevgisini her daim en üstte tutan Sözeri, ömrünün son yıllarında da yerel yönetimlerde halka hizmet etmeyi sürdürdü. 1 Kasım 1963 ile 2 Haziran 1968 tarihleri arasında Bayrampaşa (Sağmalcılar) Belediye Başkanlığı koltuğunda oturarak ilçenin modernleşmesi için gayret gösterdi. Gerek gökyüzünde sergilediği cesaret dolu uçuşlarla gerekse sivil makamlarda gösterdiği adaletli yönetimle Türk milletinin gönlünde silinmez bir iz bırakan Sözeri, Cumhuriyet tarihimizin en kıymetli şahsiyetlerinden biridir.