Edna O Brien Kimdir?

İrlanda edebiyatının en güçlü ve cesur kalemlerinden biri olan Edna O'Brien, 15 Aralık 1930 tarihinde Tuamgraney'de dünyaya geldi. Yazar, kadınların iç dünyalarını, erkeklerle yaşadıkları çatışmaları ve muhafazakar toplumun baskılarını eserlerine taşıyarak edebiyat dünyasında derin izler bıraktı. Josephine Edna O'Brien adıyla doğan bu usta isim, James Joyce'un eserlerinden aldığı ilhamla yazarlık kariyerine adım attı. Ailesinin tüm engellemelerine rağmen kendi yolunu çizen O'Brien, 27 Temmuz 2024'te Londra'da 94 yaşında hayata gözlerini yumdu. O, yaşamı boyunca toplumsal tabulara meydan okumayı bildi.

Manastır Eğitiminden Eczacılığa İlk Yılları

Genç Edna, Lena O'Brien ve Michael O'Brien çiftinin kızı olarak İrlanda'da büyürken oldukça zorlu bir çocukluk dönemi geçirdi. O'Brien, 1941 yılından 1946'ya kadar Galway Kontluğu sınırlarında yer alan Loughrea'daki Merhamet Manastırı'nda yatılı olarak eğitim gördü. Buradaki rahibelerin katı disiplini, yazarın çocukluk yıllarını adeta boğucu bir atmosferde geçirmesine yol açtı. Baskılara rağmen eğitimine devam eden genç kadın, daha sonra eczacılık okumaya karar verdi. Zorlu derslerin ardından 1950 senesinde diplomasını alarak eczacı oldu. Eczacılık yapsa da aklı edebiyattaydı.

İrlanda'da bulunduğu yıllarda dünya edebiyatının dev yazarlarını büyük bir tutkuyla okudu. O'Brien'ın gençliğinde en çok etkilenip ilham aldığı bu yazarlar şunlardı:

• Lev Tolstoy
• William Makepeace Thackeray
• Scott Fitzgerald

Edebiyata olan bu derin ilgisi, onun hayata bakış açısını tamamen değiştirecekti. Kendi biriktirdiği parayla satın aldığı ilk kitap, modern şiirin öncüsü T.S. Eliot'ın hazırladığı "Introducing James Joyce" adı eser oldu. Fakat genç kız için asıl dönüm noktası James Joyce'un o muazzam eseridir. Yazar, James Joyce'un kaleme aldığı "Bir Genç Adam Olarak Portresi" romanını okuduktan sonra hayatının sonuna kadar edebiyatla uğraşmak istediğini kesin olarak anladı. Bu eser ona adeta ışık tutmuştu.

Genç yazar, ailesinin sert karşı çıkışlarına aldırmadan 1954 yılında Çek ve İrlanda kökenli yazar Ernest Gébler ile evlenme kararı aldı. Bu evlilik onun hayatında yeni bir sayfa açtı. Çift, edebi hedeflerini gerçekleştirmek ve yeni bir başlangıç yapmak amacıyla 1959 yılında İrlanda'dan ayrılarak İngiltere'nin başkenti Londra'ya taşındı. Fakat evlilikleri uzun ömürlü olmadı; 1964 yılında yollarını ayıran çift, 1968 senesinde resmi olarak boşandı. O'Brien'ın bu evlilikten Carlo Gébler ve Sasha Gébler adında iki erkek çocuğu dünyaya geldi. Londra, onun edebi üretim merkezi haline geldi.

Yasaklanan Kitaplar ve Edebi Başarılar

Edna O'Brien, yazarlık dünyasına muhteşem bir giriş yaparak ilk romanı olan "The Country Girls" eserini 1960 yılında yayımladı. Daha sonra edebiyat tarihine "The Country Girls Trilogy" (Ülke Kızları Üçlemesi) olarak geçecek serinin bu ilk kitabını, 1962'de çıkan "The Lonely Girl" ve 1964'te onu takip eden "Girls in Their Married Bliss" izledi. Bu kitaplar, karakterlerin cinsel yaşamlarını ve arzularını sansürsüz ve son derece açık bir dille tasvir etmesi sebebiyle muhafazakar İrlanda'da basılmalarından kısa bir süre sonra hemen yasaklandı. Eserlerin yasaklanması toplumsal bir tartışma başlattı. Bu durum yazarın ününü artırdı.

Yazar, 1970 senesinde baskıcı bir İrlanda kasabasında geçen kendi çocukluk anılarından izler taşıyan "A Pagan Place" isimli eserini okurlarla buluşturdu. Edebi başarıları artarken, ailesiyle olan sancılı ilişkisi ve annesinin onun yazarlık kariyerini hiçbir zaman onaylamaması yazarın hayatındaki en büyük üzüntü kaynaklarından biri oldu. Anne ve babası, kızlarının edebiyatla ilgilenmesine ömür boyu şiddetle karşı çıkmışlardı. Bu büyük direnç, onun yazma azmini kamışladı.

Tiyatro Oyunları, Biyografiler ve Son Yılları

Edna O'Brien, yeteneğini sadece romanlarla sınırlamadı; 1980 yılında ünlü yazar Virginia Woolf'un hayatını konu alan "Virginia" adlı tiyatro oyununu yazdı. Bu başarılı oyun, ilk kez Haziran 1980'de Kanada'nın Ontario eyaletinde düzenlenen Stratford Festivali bünyesinde sahnelendi. Büyük ilgi toplayan yapım, daha sonra Londra'nın meşhur West End bölgesindeki Theatre Royal Haymarket'ta usta oyuncu Maggie Smith'in başrolü üstlendiği ve Robin Phillips'in yönettiği muhteşem bir kadroyla sahneye taşındı. Oyun, 1985 yılına gelindiğinde ise New York'taki ünlü Public Theater sahnesinde Amerikalı tiyatroseverlerle buluştu. Tiyatro dünyası da onun dehasını selamladı.

Yıllar geçse de James Joyce aşkı hiç bitmeyen yazar, 1999 yılında bu büyük hayranlığını taçlandırmak adına İrlandalı usta edebiyatçı James Joyce'un biyografisini kaleme alarak yayımladı. Edebi tecrübesini genç kuşaklara aktarmak isteyen O'Brien, 2006 senesinde University College Dublin'de İngiliz Edebiyatı bölümünde yardımcı profesör olarak görev yapmaya başladı. Hayatının son dönemini Londra'da geçiren İrlandalı efsanevi romancı, 27 Temmuz 2024 tarihinde 94 yaşındayken aramızdan ayrıldı. Geride bıraktığı cesur ve sarsıcı eserler, dünya edebiyatında sonsuza kadar yaşamaya devam edecek. O, İrlanda'nın yetiştirdiği en cesur kadındı.