Ecmel Kutay, Türkiye Cumhuriyeti'nin yakın dönem askeri ve idari tarihindeki önemli şahsiyetlerdendir. Kendisi, 12 Eylül 1980 darbesinin ardından üstlendiği kritik vazifelerle öne çıkmıştır. Kutay, 1927 senesinde İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Ordu bünyesindeki uzun hizmet yıllarının ardından, İstanbul Belediye Başkanlığı görevini üstlenmiştir. Kendisi, askeri disiplin ile kamu yönetimi anlayışının kesiştiği dönemin simge aktörlerindendir. Görev yaptığı her mevkide devlet otoritesini güçlü şekilde yansıtmıştır. Kutay, görev bilinci yüksek ve disiplinli bir karaktere sahipti. Vefatına dek vatan hizmetini farklı alanlarda sürdürmüştür.
Askeri Eğitimi ve Ordudaki Yükselişi
Kutay'ın yaklaşık kırk yıllık askeri kariyeri, 1947'de Kara Harp Okulu'ndan mezuniyetiyle başladı. Buradan asteğmen rütbesiyle mezun olan genç subay, şerefli kariyerinin ilk adımını bu şekilde atmıştır. Ardından Polatlı'da bulunan Topçu Okulu'ndaki eğitimini 1949 yılında teğmen olarak tamamladı. Yıllar boyunca vatanın farklı bölgelerindeki askeri birliklerde üstün başarılarla görev almıştır. Kutay, mesleki yaşamı süresince yalnızca pratik saha tecrübeleri elde etmekle kalmamıştır. Kendisi, aynı zamanda akademik düzeydeki yüksek askeri eğitime de büyük önem vermiştir. Nitekim 1966 yılında Kara Harp Akademisi'nden mezun olarak kurmaylık unvanını kazandı. Bu önemli akademik başarı, kendisine üst düzey komuta kapılarını araladı.
Kariyer basamaklarını hızla tırmanan Kutay, 1973 yılında tuğgeneral rütbesine terfi etti. Bu rütbede Doğubayazıt Mekanize Tugay Komutanlığı gibi önemli bir görevi üstlenmiştir. NATO bünyesinde yer alan Belçika'daki SHAPE karargahına atanan tecrübeli asker, burada Millî Türk Askerî Temsil Heyeti Başkanlığı vazifesini başarıyla sürdürmüştür. NATO bünyesindeki bu stratejik atama, onun askeri alandaki başarısının uluslararası düzeyde de tescillenmesi anlamına gelmekteydi. SHAPE bünyesinde yürüttüğü bu faaliyetler, kendisinin askeri dehasının yanında güçlü diplomatik ve idari vasıflarının da net şekilde göstermiştir. CENTO bünyesinde üstlendiği stratejik görevler ise Türkiye'nin güvenlik vizyonuna doğrudan katkı sunmuştur. Ayrıca CENTO bünyesinde de İdari Daire Başkanlığı görevini yürüttü.
İstanbul Belediye Başkanlığı Dönemi
12 Eylül 1980 askeri müdahalesi esnasında, Harp Akademileri bünyesinde komutan yardımcılığı yapmaktaydı. Ülkede 1980 sonrasında değişen idari yapılanmanın bir sonucu olarak büyükşehir belediyelerine asker kökenli idareciler tayin edilmiş, bu kapsamda Ecmel Kutay da 30 Ağustos 1981 günü İstanbul Belediye Başkanlığı görevine getirilmiştir. Bu vazifeyi kendisinden önce yürüten isim ise orgeneral İsmail Hakkı Akansel olmuştur.
Kutay'ın göreve başladığı yıllarda metropol, yoğun bir nüfus artışı ile karşı karşıyaydı. Şehirdeki hızlı plansız büyüme, beraberinde ciddi altyapı ve imar sorunlarını getiriyordu. Belediye başkanlığı dönemi, İstanbul'un en yoğun göç aldığı ve şehirleşme baskısının doruğa ulaştığı zor bir döneme rastlamıştır. Kutay, bu dönemde karşılaşılan devasa kentsel sorunlara karşı planlı ve tavizsiz kararlar almıştır. Kendisinin yönetim anlayışı, disiplinli, kurallara bağlı ve son derece görev odaklı bir yapı sergilemiştir. Yaklaşık bir yıl süreden beri devam eden bu zorlu mesai, 24 Eylül 1982 tarihinde sona erdi.
Stratejik Görevler ve Mirası
Belediye başkanlığı görevinin ardından Kutay, ordu bünyesindeki aktif vazifelerine yeniden yönelmiştir. Bu kapsamda Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı gibi stratejik bir göreve getirildi. Kıbrıs'ta üstlendiği bu komutanlık vazifesi, askeri kariyerinin zirve noktalarından biri olarak kabul edilir. Burada adadaki Türk askeri varlığının caydırıcılığını ve barış ortamını korumak için üstün gayret sarf etmiştir. Yavru vatandaki askeri ve güvenlik süreçlerini başarıyla sevk ve idare eden Kutay, 1985 senesinde Korgeneral rütbesi ile Türk Silahlı Kuvvetleri'nden emekliye ayrılarak yaklaşık kırk yıllık aktif hizmetini nihayete erdirmiştir.
Özel yaşamında evli olan Ecmel Kutay'ın bir erkek evladı bulunmaktaydı. Oğlu Prof. Dr. Ömer Kutay, günümüzde tanınmış bir diş hekimi olarak çalışmaktadır. Kutay, ömrünün son döneminde amansız bir kanser hastalığıyla mücadele etmek durumunda kalmıştır. Eski belediye başkanı, 17 Mart 1998 tarihinde İstanbul'da 71 yaşındayken hayatını kaybetti.
Hizmetlerinin anısına, Iğdır Aralık'taki hudut taburu kışlasına bir dönem onun adı verilmiştir. Fakat ilerleyen yıllarda yapılan askeri düzenlemelerle kışlanın adı değiştirilmiştir. Kutay'ın askerlikten belediye başkanlığına uzanan hayatı, Türkiye'nin 1980 sonrasındaki idari dönüşümünün adeta bir aynasıdır. Kendisi, kamu otoritesini her koşulda layıkıyla temsil eden kararlı duruşuyla daima saygıyla hatırlanacaktır. Bütün bu gelişmelere karşın o, hem ordu kademelerinde hem de yerel yönetim kadrolarında sergilediği disiplinli duruşuyla Türkiye'nin yakın siyasi ve idari tarihinde saygın bir yer tutan asker belediye başkanlarından biri olarak anılmaktadır.