Anadolu topraklarının Türk yurdu haline gelmesinde büyük rol oynayan tarihi şahsiyetlerden biri olan Dev Ali, 1071 yılındaki Malazgirt Savaşı sonrasında obasıyla birlikte Kayseri yöresine yerleşen ünlü bir Türkmen lideridir. Büyük Selçuklu Devleti hükümdarı Sultan Alparslan'ın yeğeni olan bu karizmatik komutan, fetihten hemen sonra batıya doğru ilerleyen göç dalgasıyla bugükü Develi bölgesini vatan kurmak amacıyla yurt edinmiştir. Yönettiği obanın büyüklüğü ve askeri gücü sayesinde çevrede saygınlık kazanan şahsiyet, yerleştiği bu topraklara kendi adını miras bırakarak bölgenin Türkleşme sürecini hızlandırmıştir. Günümüde Kayseri'nin tarihi dokusuyla öne çıkan Develi ilçesi, adını doğrudan bu önemli Türkmen reisinin şanlı unvanından almaktadır.
Malazgirt'ten Anadolu'ya Uzanan Göç Yolu
Büyük Selçuklu ordularının kazandığı tarihi zaferin ardından, Doğu Anadolu kapıları Türk boylarına sonuna kadar açılmıştı. Bu tarihi süreçte Horasan ve Maveraünnehir üzerinden gelen kalabalık Türkmen kitleleri yeni yerleşim alanları arıyordu. Sultan Alparslan'ın yakın akrabası olması sebebiyle yönetimde ve askeri teşkilatta önemli bir konuma sahip olan Dev Ali, maiyetindeki kalabalık Türkmen obasını batıya yönlendirdi. Stratejik önemi yüksek olan Kayseri civarındaki verimli topraklara ulaşan oba reisi, burayı güvenli bir yerleşim yeri olarak belirledi. Yerel halkla kurulan ilişkiler ve bölgedeki askeri hâkimiyet, yeni bir dönemin başlangıcını müjdeledi. Onun liderliğinde kurulan bu yerleşim birimi, zamanla gelişerek bölgedeki Türk idaresinin en önemli kalelerinden biri haline geldi.
Develioğlu Soyunun Kökeni ve İsim Mirası
Tarihi kaynaklar, ünlü liderin soyundan gelenlerin yüyıllar boyunca bu coğrafyadaki varlığını koruduğunu gösterir. Onun soyundan gelen asil aileler, atalarının anısını yaşatmak amacıyla Develioğlu unvanını gururla taşımışlardır. Günümüde de bu bölgede ve Anadolu'nun çeşitli yerlerinde yaşayan Develioğlu sülalesi, köklerini bu şanlı Türkmen reisine dayandırır. Onun bölgeye getirdiği idari yapı ve kültürel miras, yer isimlerinde de derin izler bırakmıştır.
Obanın yerleşim süreci ve sonrasındaki kültürel miras şu şekilde özetlenebilir:
- Türkmen İskânı: Malazgirt sonrasında Kayseri ve çevresinin kalıcı olarak Türk yurdu yapılması amacıyla sistemli yerleşimlerin gerçekleştirilmesi.
- Develi İlçesinin Kurulması: Dev Ali'nin obasının yerleştiği bu özel coğrafi bölgenin, kurucusunun adıyla anılarak kurumsallaşması.
- Develioğlu Sülalesi: Kurucu liderin kanından gelen soylu Türk ailelerinin bu ismi nesilden nesile aktararak yaşatması.
Bu yapısal unsurlar, bölgedeki Türk varlığının temellerini oluşturmuştur.
Gala Dağı Efsanesi ve Yukarı Develi'deki Türbe
Tarihin efsaneyle birleştiği anlar, kahramanların halkın hafızasındaki yerini daha da sağlamlaştırır. Bölgede dilden dile aktarılan kadim bir söylenceye göre, Dev Ali bir Hıdırellez günü Gala Dağı yönüne doğru atıyla birlikte harekete geçmiştir. Bu yolculuk sırasında atının bastığı kayalarda derin izler kaldığı anlatılır. Bahsi geçen meşhur at izi, günümüde de Gala Dağı eteklerinde varlığını koruyarak ziyaretçilerin ilgisini çekmektedir.
Halkın gönlünde taht kuran bu kurucu liderin ebedi istirahatgâhı ise ilçenin en eski yerleşim yerlerinden biri olan Yukarı Develi Mahallesi sınırları içinde yer alır. Burada inşa edilen tarihi türbe, hem mimari yapısıyla hem de manevi atmosferiyle bölge halkı için büyük değer taşımaktadır. Yüyıllardır korunan bu anıt mezar, geçmiş ile gelecek arasında sarsılmaz bir kültür köprüsü vazifesi görmektedir.
Anadolu Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de önemini yitirmeyen bu bölge, Dev Ali'nin attığı sağlam temeller sayesinde kültürel kimliğini muhafaza etmeyi başarmıştır. Günümüde araştırmacılar ve tarih meraklıları, Kayseri'nin bu gizemli köşesini ziyaret ederek hem türbeyi ziyaret etmekte hem de Gala Dağı'ndaki efsanevi izleri yerinde görmektedir. Develi halkı ise kurucu atalarının mirasına sahip çıkarak onun adını her platformda yaşatmaya devam etmektedir.