Hüseyin Daniş Tunalıgil, Türkiye Cumhuriyeti'nin Viyana Büyükelçisi olarak görev yaptığı Viyana'da, 22 Ekim 1975 tarihinde Ermeni Soykırımı Adalet Komandoları mensubu üç maskeli militanın düzenlediği silahlı suikast sonucunda hayatını kaybetti. Ankara doğumlu kıdemli diplomat, görev başındayken makamında uğradığı bu hain saldırıda can vererek Türk diplomasi tarihine şehit olarak geçti.
Dışişleri Bakanlığındaki İlk Yılları ve Yükselişi
Ankara'da 1915 yılında dünyaya gözlerini açan Hüseyin Daniş Tunalıgil, eğitim hayatında önemli bir adım atarak 1933 yılında Galatasaray Lisesi bünyesinden mezun oldu. Galatasaray Lisesi'nden 1933 yılında mezun olmasının ardından yükseköğrenimini tamamlayan ve diplomasi mesleğine adım atmaya karar veren Tunalıgil, 1939 senesinde Dışişleri Bakanlığı bünyesinde ilk resmi görevine başlayarak devlet hizmetine adım attı. Genç diplomat meslek hayatı boyunca üstlendiği görevlerde büyük başarılar elde ederek hızla yükseldi. Mesleki kariyerinin erken dönemlerinde farklı ülkelerde kritik tecrübeler kazandı.
Tunalıgil, yurt dışı görevleri kapsamında ilk olarak 1941 yılında Milano Başkonsolosluğu bünyesine atandı. İtalya'daki bu görevinin ardından, 1944 senesinde İsviçre'deki Bern Büyükelçiliği kadrosunda görevlendirildi. Savaş sonrasında da diplomasi basamaklarını tırmanmaya devam eden başarılı bürokrat, 1948 yılında Roma Büyükelçiliği kadrosuna tayin edildi. 1953 senesinde ise Sovyetler Birliği'nin başkenti Moskova'daki Moskova Büyükelçiliği bünyesinde çeşitli görevleri üstlendi. Bu önemli başkentlerde edindiği diplomatik birikim, onun ilerleyen yıllarda büyükelçilik makamına yükselmesinde belirleyici bir rol oynadı.
Deneyimli diplomat Daniş Tunalıgil'in meslek hayatı boyunca görev üstlendiği dış temsilcilikler şunlardır:
- Milano Başkonsolosluğu (1941)
- Bern Büyükelçiliği (1944)
- Roma Büyükelçiliği (1948)
- Moskova Büyükelçiliği (1953)
- Amman Büyükelçiliği (1960)
Büyükelçilik Yılları ve Viyana Temsilciliği
Milano, Bern, Roma ve Moskova gibi kritik Avrupa başkentlerinde farklı diplomatik kademelerde edindiği engin deneyimler sayesinde kariyer basamaklarını kararlılıkla tırmanan Tunalıgil, 1960 senesinde Amman Büyükelçisi olarak atanarak bu alandaki en yüksek unvanına kavuştu. Ürdün'deki bu kritik misyonunun ardından ülkemizi temsil etmek adına Yugoslavya nezdinde de büyükelçi olarak görev yaptı. Tunalıgil, aynı zamanda Hollanda nezdinde büyükelçi olarak atanarak diplomatik kariyerine Avrupa'da devam etti. Hollanda nezdindeki görevini başarıyla tamamladıktan sonra son görev yeri olan Avusturya'ya gönderildi. Türkiye Cumhuriyeti'nin Viyana Büyükelçisi olarak tayin edilen Tunalıgil, Avusturya'daki görevine büyük bir gayretle başladı.
Hain Viyana Suikastı ve Şehadeti
Tarihler 22 Ekim 1975 gününü gösterdiğinde, Viyana Büyükelçiliği binası terörün kanlı yüzüyle karşı karşıya kaldı. Ermeni Soykırımı Adalet Komandoları (ESAK) üyesi maskeli üç militan, elçilik binasına girmek için harekete geçti. Saldırganlar ilk etapta büyükelçilik binası girişinde görev yapan nöbetçi güvenlik personelini acımasızca katletti. Girişteki korumayı etkisiz hale getiren teröristler, hiçbir engel olmadan doğrudan elçilik binasının içine sızdı. Odada karşılarına çıkan Daniş Tunalıgil'e elçinin kim olduğunu sordular.
Tunalıgil, karşısındaki gruba kimliğini korkusuzca açıkladı. Bu yanıtın hemen ardından militanlar, yanlarında taşıdıkları otomatik silahlarla Büyükelçinin üzerine yaylım ateşi açtı. Ağır yaralanan büyükelçi olay yerinde yaşamını yitirdi. Saldırıyı gerçekleştiren eylemciler kapıda hazır bekleyen bir araca binerek olay mahallinden hızla uzaklaştı. Saldırının failleri olan teröristlerin kimlikleri maalesef hiçbir zaman belirlenemedi.
Cenaze Merasimi ve Diplomatik Terörün Seyri
Diplomatımızın şehadetinin ardından Avusturya makamları ve Türk elçilik görevlilerinin katılımıyla Viyana'da düzenlenen ilk cenaze töreninden sonra, naaşı aynı gün içinde havayolu vasıtasıyla Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti Ankara'ya getirilerek devlet erkanına teslim edildi. Ankara'ya ulaştırılan cenaze için 27 Ekim günü Dışişleri Bakanlığı binası önünde resmi bir tören gerçekleştirildi. Tþrinin ardından merhum büyükelçinin cenazesi, Maltepe Camii'nde kılınan öğle namazını müteakip törenle uğurlandı. Ankara Etimesgut Havaalanı'ndan İstanbul'a nakledilen Tunalıgil'in naaşı, 28 Ekim 1975 tarihinde Karacaahmet Mezarlığı bünyesinde toprağa verildi.
Tunalıgil suikastından yalnızca iki gün sonra, 24 Ekim 1975 tarihinde Fransa'da da benzer bir saldırı gerçekleşti. Bu kez Türkiye'nin Paris Büyükelçisi İsmail Erez ve onun şoförü teröristlerin hedefi oldu. Paris'teki bu menfur saldırıda hem Büyükelçi İsmail Erez hem de şoförü yaşamını yitirdi. Türk diplomatlarını hedef alan saldırılar durmadı. Kanlı suikastlar zinciri 1984 yılına kadar sürdü. Ayrıca, bu süreçte yirmi diplomat ve aile ferdi hayatını kaybetti.