Türk edebiyatının yenilikçi kalemlerinden yazar ve çevirmen Cumhur Orancı, 28 Ekim 1960 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelmiş ve 21 Kasım 2025'te vefat etmiştir. 1980 öncesinde Türkiye'den ayrılarak uzun yıllar denizcilik yapan Orancı, dünyayı gezerek edindiği deneyimleri büyülü gerçekçi ve fantastik türlerdeki eserlerine yansıtmıştır.
Denizlerden Edebiyata Uzanan Bir Yaşam
İstanbul'un tarihi dokusunda doğan Cumhur Orancı, gençlik yıllarında ülkesinden ayrılma kararı almıştır. Gençlik yıllarında, 1980 askeri müdahalesi öncesi dönemde Türkiye'den ayrılarak yabancı topraklara adım atan yazar, hayatının çok büyük ve anlamlı bir bölümünü denizlerde çalışarak geçirmiş ve bu süreçte gemilerle tüm dünyayı dolaşmıştır. Denizler ona ilham verdi. Denizcilik yıllarından biriktirdiği anılar, onun edebi dünyasının en temel yapı taşlarını oluşturmuştur. Yazmaya denizden sonra başladı.
Türk Edebiyatında İlklere İmza Atan Eserleri
Denizlerde geçen yılların ardından yazar, 1991 yılında ilk romanı Butterfly'ın İntihar Seferi ile edebiyat dünyasına merhaba demiştir. Düşsel gerçekçi unsurlarla harmanlanarak kaleme alınan ve yazarın denizcilik hatıralarını temel alan bu ilk kitap, edebiyat çevrelerinde büyük ilgi uyandırırken, ardından gelen ve 1995 yılında yayımlanan Domingo Garcia'dan Geriye Kalan Öykü ile Orancı'nın yazınsal çizgisi daha da pekişmiştir.
Cumhur Orancı, 1996 senesinde Türk edebiyat tarihine geçecek önemli bir adıma imza atmıştır. Yazarın kaleme aldığı Saydam, edebiyatımızın ilk 'urban-fantezi' romanı olarak kabul edilmektedir. Bu yenilikçi eser, şehir hayatı ile fantastik unsurları harmanlayarak yerli edebiyatta yeni bir çığır açmıştır.
Yazarlık kariyerine uzun bir ara veren Orancı, 2012 yılının Temmuz ayında Ayrıntı Yayınları'nın Yeraltı Serisi kapsamında Acı Düşler Bulvarı romanını yayımlamıştır. Bu kitap, yazarın yıllar sonra sessizliğini bozduğu ve karanlık sokakların ritmini hissettirdiği olgunluk dönemi eseri olmuştur.
Kültür Köprüleri Kuran Çevirileri
Cumhur Orancı, telif eserlerinin yanı sıra dünya edebiyatı ve kültürünü Türkçeye kazandıran verimli bir çevirmen olarak da tanınmaktadır. Çeviri alanında da çok aktifti. Farklı yayınevleri bünyesinde dünya standartlarında pek çok eseri dilimize çevirmiştir. Orancı'nın geniş bir yelpazeye yayılan çeviri bibliyografyasında şu önemli çalışmalar öne çıkmaktadır:
- Anneler ve Öteki Canavarlar (Maureen F. McHugh, İstiklal Kitabevi, 2007)
- Ölüm Vuruşu (Elmore Leonard, Doğan Kitapçılık, 2007)
- Şeytanın Müridi (Glenn Meade, Doğan Kitapçılık, 2007)
- Diyabet Yemekleri For Dummies Meraklısına (Alan L. Rubin, Alison G. Acerra, Denise Sharf, Doğan Kitapçılık, 2008)
- Turkish Cuisine (Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 2008)
- Turkish Shadow Play Karagöz (Ünver Oral, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 2009)
- İnsan Hakları'nı Selamlayan Öyküler ve Şiirler Özgürlük (David Almond, Bejan Matur, Theresa Breslin, Sarah Mussi, Meja Mwangi, Hayykitap, 2010)
Edebi mirası yaşamaya devam ediyor.