Türk edebiyatının ve tıp dünyasının unutulmaz isimlerinden Ceyhun Atuf Kansu, 7 Aralık 1919 tarihinde İstanbul Kadıköy'e bağlı Bostancı'da dünyaya gelmiştir. Cumhuriyet ideallerini ve Anadolu insanının çilesini hem hekimlik mesleğiyle hem de coşkulu şiirleriyle sarıp sarmalayan yazar, ömrünü çocukların sağlığına ve halkın aydınlanmasına adamıştır. Çok küçük yaşta annesini yitirmesiyle çocukluk yıllarından itibaren derin bir hassasiyet kazanan sanatçı, tıp eğitiminin ardından gittiği Anadolu'da gözlemlediği yoksulluğu, hastalıkları ve çaresizliği samimi bir dille kağıda dökmüştür. Kalp krizi nedeniyle 17 Mart 1978'de Ankara'da yaşama veda eden Kansu, bağımsızlık tutkusunu ve halk sevgisini eserlerinde yaşatan öncü bir aydındır.
Ankara Yılları ve Tıp Fakültesi Sıraları
Kansu'nun babası Nafi Atuf Kansu, uzun dönem Erzurum milletvekilliği yapmış tanınan bir eğitimci ve siyasetçidir. Müfdale Hanım, o çok küçükken hayata veda etmiştir. Kansu, 1921 senesinde babasıyla Ankara'ya yerleşmiştir. Necatibey İlkokulu'nu 1932 yılında başarıyla bitirmiştir. Ortaöğrenimini ise Ankara Gazi Lisesi bünyesinde sürdürmüştür. Liseden 1938 yılında mezun olan şairin ilk eseri, aynı sene okul dergisi Filiz'de basılmıştür. Yükseköğrenim amacıyla İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne kaydolmuştur. Tıp eğitimi aldığı bu verimli dönemde "Bir Çocuk Bahçesinde" ve "Bağbozumu Sofrası" isimli ilk şiir kitaplarını çıkararak edebiyat dünyasına güçlü adımlarla giriş yapmıştır.
Anadolu'da Çocuk Hekimliği ve Toplumsal Gerçekçilik
Üniversiteden 1944 yılında mezun olan Ceyhun Atuf Kansu, ihtisasını Ankara Numune Hastanesi'nde çocuk hastalıkları alanında tamamlamıştır. Hekimlik görevine Turhal Şeker Fabrikası bünyesinde başlamıştır. Bunu Ankara ve Etimesgut Şeker Fabrikaları takip etmiştir. Turhal, Ankara ve Etimesgut Şeker Fabrikalarında görev yaptığı bu uzun süre boyunca, hekim kimliği ile halkın iç içe geçmiş yaşantısını bizzat tecrübe etmiştir. Halkın dertlerine eğilen doktor, bu topraklarda yaşayan insanlar için çok sayıda şiir kaleme almıştır. 1959 yılında Ankara'ya dönerek hem doktorluğa hem de yazı çalışmalarına hız kesmeden devam etmiştir. Özellikle 1960'lı yıllarla birlikte kaleme aldığı yazılarında ve şiirlerinde toplumsal sorunlar ile birlikte Atatürk'ün aydınlanmacı öğretisini ve süreklilik arz eden devrim düşüncesini titizlikle ve derinlemesine incelemiştir.
Edebi Kimliği, Yalın Dile Bağlılığı ve Mirası
Ceyhun Atuf Kansu'nun edebiyatındaki en temel unsurlar; sonsuz bir hoşgörü, doğa aşkı, Kuvay-i Milliye ruhu ve insana duyulan sarsılmaz sevgidir. Sanatçı, eserlerinde abartılı ve yapay anlatımlardan özenle kaçınarak samimi, duru ve son derece akıcı bir Türkçe kullanmıştür. Yazılarında nasıl bir halk adamı olduysa, doktorluk mesleğini yaparken de aynı şekilde toplumun çıkarlarını gözetmiştir. Çocuk hekimliğinin getirdiği hassasiyetle minikler için masallar kurgulamış, onların dünyasını aydınlatacak öğretici eserler üretmiştir. Bütün çalışmalarında insan sevgisini temel alan usta kalem, her dizesinde toplumsal bilinci canlandırmayı hedeflemiştir. Çocuk dergilerinde kaleme aldığı eğitici masallarla minik kalplere ulaşan yazar, Vakit ve Ulus gazetelerinde, ayrıca Varlık ile Seçilmiş Hikayeler dergilerinde de çok sayıda öykü ve deneme yayımlamıştır. Mesleğini aşkla sürdüren hekim, son olarak Etimesgut Şeker Fabrikası'nda görevini ifa ederken 17 Mart 1978 tarihinde ani bir kalp krizi geçirerek 59 yaşında aramızdan ayrılmıştır. Cumhuriyetin ve aydınlanmanın bu önemli takipçisinin anısını yaşatmak adına, ölümünün ardından 1986 yılından itibaren her sene Ceyhun Atuf Kansu Şiir Ödülü düzenlenmektedir.
Kazandığı Seçkin Ödüller
Edebiyat dünyasında kazandığı saygın ödüller, onun sanat gücünün ve toplumsal etkisinin en somut nişaneleridir. Bu kıymetli ödüller, şairin Türk edebiyatındaki sarsılmaz yerini ve değerini bir kez daha ortaya koymaktadın:
- 1965 Türk Dil Kurumu Deneme Ödülü: "Köy Öğretmenine Mektuplar" adlı eseriyle kazanmıştır.
- 1966 Yeditepe Şiir Armağanı: Şairin edebi yeteneğini taçlandıran önemli bir ödüldür.
- 1970 Behçet Kemal Çağlar Ödülü: "Sakarya Meydan Savaşı" isimli destansı eseriyle layık görülmüştür.
Başlıca Yapıtları
Farklı türlerde çok sayıda eser veren yazarın öne çıkan kitapları şunlardır:
Şiir Kitapları
- Bir Çocuk Bahçesinde (1941)
- Bağbozumu Sofrası (1944)
- Çocuklar Gemisi (1946)
- Yanık Hava (1951)
- Haziran Defteri (1955)
- Yurdumdan (1960)
- Bağımsızlık Gülü (1965)
- Sakarya Meydan Savaşı (1970)
- Buğday, Kadın, Gül ve Gökyüzü (1970)
- Tüm Şiirleri (1978 - Vefatından sonra iki cilt halinde basılmıştır)
Deneme Kitapları
- Devrimcinin Takvimi (1962)
- Ya Bağımsızlık Ya Ölüm (1964)
- Köy Öğretmenine Mektuplar (1964)
- Tonguç'un Kitapları (1965)
- Atatürkçü Olmak (1966)
- Atatürk ve Kurtuluş Savaşı (1969)
- Balım Kız Dalım Oğul (1971)
- Halk Önderi Atatürk (1972)
- Sevgi Elması (1972)
- Cumhuriyet Ağacı (1973)
- Cumhuriyet Bayrağı Altında (1973)
Hekimlikle İlgili Kitapları
- Turhal Dolaylarında Çocuk Bakımı (1954)
- Anneler Soruyorlar (1959)
- Kasabalar ve Köylerde Çocuk Bakımı (1961)
Çocuk Kitapları
- İyi İnsan Mehmet Ali
- Üvey Ana