Türk finans dünyasının en fırtınalı dönemlerine damga vuran Abidin Cevher Özden, namıdiğer Banker Kastelli, 1933 yılında Trabzon’da başlayıp 2 Haziran 2008’de İstanbul’da trajik bir biçimde sonlanan ömrüyle ülke tarihine geçti. Ülke kamuoyunun hafızasına kazınan bu isim, Türkiye'yi yepyeni bir finansal sektörle tanıştırırken, 1980'li yılların en büyük bankacılık skandalına da imza attı. Kastelli, yönettiği devasa fonlar, ünlü yıldızların oynadığı reklam filmleri ve siyasi sarsıntılara yol açan yükseliş ile çöküş serüveniyle hatırlanmaktadır.
Karadeniz'den İstanbul'a Uzanan Yolculuk
Trabzon'un Sürmene ilçesine bağlı Yeniay mahallesinin Baştımar (Kastel) köyünde dünyaya gelen Özden, köklü bir aileye mensuptu. Bölgenin tanınmış eşrafından Memiş Ağa’nın torunu ve Hafız Mehmet’in yeğeni olan genç adam, hayallerinin peşinden gitmek için 1949 senesinde İstanbul’a doğru yola çıktı. Yanında, gelecekte sinemanın önemli figürleri arasına girecek olan aktör Öztürk Serengil ile büyük ressam Cemal Akyıldız vardı. İstanbul'da yetişen ve iş hayatına atılan Özden, finans piyasalarındaki yerini alırken doğduğu köyden esinlenerek edindiği Kastelli lakabını tüm Türkiye'ye ezberletecekti.
Sıcak Para Dönemi ve Reklam İmparatorluğu
Özden, 1970'li yıllardan itibaren borsada hisse senedi, menkul kıymet aracılığı ve döviz işlemleriyle adını duyurdu. 1980 yılında Turgut Özal tarafından finansal düzenin değiştirilmesi, piyasada yoğun bir sıcak para yarışı başlattı. Bu değişimi fırsata çeviren banker, tam on adet bankanın pazarlama ve aracılık faaliyetlerini yürütmeye başladı. Kısa dönemde yaklaşık 550 bin kişinin 2,5 milyar dolar civarındaki birikimini yöneten dev bir finansör haline geldi. Bu tanıtımlar toplumsal belleklerde büyük iz bıraktı. Reklamlarda rol alan yıldızlar şunlardı:
- Cüneyt Arkın
- Eşref Kolçak
- Fikret Hakan
- Ekrem Bora
- İzzet Günay
- Orhan Günşiray
- Selma Güneri
Popülerliğinin zirvesinde olan Cevher Özden, 1982 yılında Fenerbahçe Spor Kulübü başkanlığı için adaylığını açıkladı. Dönemin başkanı Ali Şen’in karşısına çıkan Özden, seçilmesi durumunda kulübe 250 milyon lira bağışlayacağı taahhüdünde bulundu. Ancak kongrede yalnızca 202 oy alabildi ve seçimi 467 oy alan Ali Şen kazandı.
Büyük Çöküş, Kaçış ve Trajik Son
Topladığı kaynakları kendi kredi operasyonlarında kullanmaya başlayan Kastelli, iş birliği yaptığı bankaların baskısı, borçluların yükümlülüklerini yerine getirememesi ve Merkez Bankası'nın 1982 yazında yürürlüğe koyduğu yeni mali kurallar neticesinde sıkıştı. Skandalın patlak vermesiyle orta sınıf mudilerden yığılan paralarla önce Cenevre’ye, ardından da Tunus’a kaçtı. Bu büyük kriz, Temmuz 1982 döneminde dönemin Başbakan Yardımcısı Turgut Özal’ın da kabineden istifa etmesine zemin hazırladı.
Kaçışı esnasında İsviçre bankalarında en az 5 milyon İsviçre frangı bulunduğu öngürüldü. Dönemin Kaçakçılık Dairesi Başkanı Atilla Aytek yönetimindeki özel bir operasyonla Türkiye’ye geri getirildi. Yurda döndükten sonra 8 ay boyunca cezaevinde kalan iş insanı, sonraki yıllarda da kamuoyunun gündeminden düşmedi. Cevher Özden, 2 Haziran 2008'de Kadıköy'deki ofisinde intihar etti. Arkasında cumhuriyet savcısına, avukatına, çevresindekilere ve Yıldırım Demirören’e yönelik altı adet kısa not bıraktı. Silahıyla intihar eden Özden'in cenazesi Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi. Geriye fırtınalı bir yaşam öyküsü kaldı.