Cumhuriyet döneminin en hareketli yıllarında mülki amirlik ve güvenlik bürokrasisinin zirvesinde görev yapan Türk bürokrat Cemal Göktan, 1906 yılında Osmanlı İmparatorluğu sınırları içindeki Üsküp'te hayata gözlerini açmıştır. Zorlu göç yollarından geçerek ulaştığı hukuk eğitiminin ardından Anadolu'nun dört bir yanında kaymakamlık, valilik ve nihayetinde Emniyet Genel Müdürlüğü koltuğuna kadar yükselmiştir. Babası Musa Kazım Bey'in idari görevleri sayesinde erken yaşta devlet hizmeti atmosferini teneffüs eden Göktan, Balkan Savaşları'nın getirdiği büyük yıkımla Sivas'a yerleşen ailesiyle birlikte Millî Mücadele'nin yakın tanığı olmuştur. Tecrübeli bürokrat, ömrünün son yıllarında geçirdiği kalp rahatsızlığı sebebiyle 25 Ağustos 1979 tarihinde Ankara'da hayata veda etmiştir.
Balkanlar'dan Cumhuriyet Ankara'sına Uzanan Göç ve Eğitim Yılları
1913 yılında yaşanan Balkan Bozgunu, Cemal Göktan ve ailesinin yaşamında büyük bir dönüm noktası oluşturdu. Üsküp'ten göç etmek zorunda kalan aile, İstanbul üzerinden Sivas'a ulaştı. Genç Cemal'in babası Musa Kazım Bey, Manastır Vilayeti'nde Mahmud Şevket Paşa'nın yardımcılığını yapmış ve Manastır Askerî İdadisi'nde ders vermiş tecrübeli bir devlet görevlisiydi. Sivas'a yerleştikten sonra Musa Kazım Bey, eski öğrencisi Salih Bozok aracılığıyla tarihi Sivas Kongresi'nde kâtiplik vazifesini yerine getirdi. Millî Mücadele yıllarında ailesinden uzakta, Denizli'deki akrabalarının yanında barınan Göktan, savaşın son bulmasıyla babasının Küre Kaymakamlığı görevi vesilesiyle Kastamonu'da tekrar ailesine kavuştu. Kastamonu'daki Ziraat Mektebi'ne kaydolan başarılı genç, bu okulu yüksek bir dereceyle tamamladı. Tarım eğitiminin ardından ağabeyi Kemal Göktan ile birlikte Atatürk Orman Çiftliği bünyesinde memuriyet hayatına ilk adımını attı. Fakat devlet idaresinde daha etkin roller üstlenmeyi hedefleyen Göktan, Ankara Hukuk Fakültesi'ne kaydoldu ve buradaki tahsilini 1930 yılında başarıyla bitirdi.
Kaymakamlıktan Valiliğe Yükselen Bir Mülki Amirlik Kariyeri
Hukuk fakültesinden mezuniyetinin hemen ardından Nüfus İdaresi ve Göç İşleri bünyesinde kısa süreliğine çalışan Göktan, mülki idare basamaklarını hızla tırmanmaya başladı. 1931-1932 yılları arasında Sivas'ın Kangal ilçesinde kaymakam olarak görev yaptı. Kangal'daki vazifesi sırasında, 1933 yılında hayatını Bedia Göktan ile birleştirdi. Bu evlilikten ilk kızları Güler, 1936 senesinde Ankara'da dünyaya geldi. Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde kaymakamlık görevlerini başarıyla icra eden bürokrat, pek çok farklı ilçede mülki amirlik yaptı.
- Kars - Ardahan kaymakamlığı
- Trabzon - Akçaabat kaymakamlığı
- Bursa - Mudanya kaymakamlığı
Mudanya'da görev yaptığı esnada, 1943 yılında ikinci kızı H. Nurdan Yıldırım doğdu. İlçedeki başarılı idareciliğinin ardından Bursa Emniyet Müdürü olarak tayin edilen Göktan'ın en küçük kızı Pınar da 1947'de bu şehirde dünyaya gözlerini açtı. Güvenlik bürokrasisindeki yetkinliğiyle dikkat çekerek İstanbul Emniyet Müdürlüğü görevine getirildi. 1950 genel seçimlerinin ardından siyasi iklimin değişmesiyle önce İzmir Vali Muavinliği kadrosuna atandı. Ardından 1951-1954 yılları arasında Erzurum Valisi olarak görev yaptı. Erzurum'daki valiliği döneminde, bölgenin en önemli eğitim hamlelerinden biri olan Atatürk Üniversitesi'nin temellerini atan ve kuruluşu gerçekleştiren öncü kadronun içinde aktif şekilde yer aldı. Buradaki hizmetlerinin ardından 1954-1955 döneminde Konya Valiliği, 1955-1957 yılları arasında ise başkent Ankara Valiliği koltuğuna oturarak mülki idarede en tepe noktalara ulaştı.
Demokrasi Kesintisi, Cezaevi Yılları ve Emeklilik Dönemi
1957 yılında mülki amirlik kariyerini taçlandırarak Emniyet Genel Müdürü olan Göktan, bu kritik görevini ülkenin en çalkantılı siyasi dönemlerinden biri olan 1960 yılına kadar sürdürdü. 27 Mayıs 1960 sabahı gerçekleştirilen askeri müdahale, tüm üst düzey bürokratlar gibi onun da hayatını kökten değiştirdi. Darbe sabahı tutuklanarak diğer siyasi ve idari figürlerle beraber yargılanmak üzere Yassıada'ya sevk edildi. Yassıada yargılamaları neticesinde hapis cezasına çarptırılan eski genel müdür, zorlu cezaevi yıllarını farklı kentlerde geçirdi. Sırasıyla 1961'de Ankara'nın Keskin cezaevinde, 1962'de Adana'da ve 1963'te Kayseri cezaevinde tutsak kaldı. Kayseri'deki cezaevi günlerinde Türkiye Cumhuriyeti'nin üçüncü cumhurbaşkanı Celâl Bayar ile aynı koğuşu paylaştı. 1964 yılında çıkarılan genel af yasasından yararlanarak tahliye edilen Göktan, siyasi fırtınaların ardından sessiz bir emeklilik hayatına geçiş yaptı. 1969 yılına kadar Ankara'da ikamet ettikten sonra 1969-1971 yılları arasında sakinliğiyle bilinen Antalya'ya yerleşti. 1972 yılında ise ömrünün son yıllarını geçirmek üzere eşiyle birlikte İstanbul'un Kadıköy semtine taşındı.