.jpg?width=640)
İnsanlık tarihinin en ölümcül hastalıklarından biri olan vereme karşı kazanılan büyük zaferin arkasında, sarsılmaz bir kararlılık ve ömür boyu süren bir bilimsel mücadele yatmaktadır. Fransız veteriner hekim, bakteriyolog ve immünolog olan Jean-Marie Camille Guérin, 22 Aralık 1872 tarihinde Fransa'nın Poitiers kentinde dünyaya gelerek tıp tarihinin akışını kökten değiştirecek bir yaşamın ilk adımını attı. Çalışma arkadaşı Albert Calmette ile birlikte geliştirdikleri ve kendi isimlerinin baş harflerini taşıyan BCG (Bacillus Calmette-Guérin) aşısıyla tanınan bu dâhi bilim insanı, çocukluğunda babasını, gençliğinde ise eşini bu amansız hastalığa kurban vermişti. Yaşadığı derin kişisel kayıpları bilimsel bir motivasyona dönüştüren Guérin, 1921 yılında Paris'te başlattığı aşı çalışmalarıyla milyonlarca yeni doğan bebeğin hayata tutunmasını sağlayarak tıp dünyasında silinmez bir iz bıraktı.
Acılarla Harmanlanan Akademik Yıllar ve İlk Çalışmalar
Camille Guérin'in bilim yolculuğu kolay bir patikada ilerlemedi. Küçük Jean-Marie, henüz on yaşındayken, 1882 yılında babasını tüberküloz sebebiyle kaybetti. Bu trajedi onun tıp ve mikroorganizmalara yönelmesindeki en büyük gizli etkenlerden biri oldu. Eğitim hayatını sürdüren Guérin, 1892 ile 1896 yılları arasında Fransa'daki prestijli Alfort Veteriner Okulu'nda öğrenim gördü. Buradan başarıyla mezun olmasının hemen ardından, 1897 senesinde kapısından adım attığı Lille Pasteur Enstitüsü, hayatının dönüm noktası oldu. Burada, tıp dünyasının bir diğer efsane ismi Albert Calmette ile bir araya geldi. Enstitüde sergilediği olağanüstü çalışma disiplini sayesinde 1900 yılında laboratuvar başkanlığı görevine getirildi. Aynı yıl Marie Lavergne ile dünya evine girdi ve bu evlilikten iki evladı dünyaya geldi. Ancak hayat, onun karşısına tüberküloz kâbusunu bir kez daha çıkaracaktı; sevgili eşi Marie de 1918 yılında bu hastalıktan hayata gözlerini yumdu.
Genç araştırmacı, tüberküloz dışındaki bulaşıcı hastalıklarla da yakından ilgileniyordu. 1905 yılında çiçek hastalığı aşılarının etkinliğini ve güvenliğini kontrol etmek amacıyla özgün bir yöntem geliştirmeyi başarıdı. Bu hayati buluş, tıp camiasında büyük yankı uyandırdı ve kendisi Tıp Akademisi Komitesi tarafından prestijli bir altın madalya ile taltif edildi. Bilimsel dehasını her geçen gün kanıtlayan Guérin, 1919 yılında yıllarını verdiği Lille Pasteur Enstitüsü'nün başkanlığına atandı. Bu önemli idari sorumluluğu 1928 senesine kadar büyük bir başarıyla üstlendi.
BCG Aşısının Doğuşu ve Yaşanan Büyük Kriz
Albert Calmette ve Camille Guérin ikilisi, 1906 yılından itibaren Lille bünyesinde tüberküloz mikrobu üzerine yoğunlaştı. İki yıllık kesintisiz araştırmaların ardından, 1908'de çığır açıcı bir gerçeği fark ettiler. Hastalıklı sığırlardan elde edilen tüberküloz basillerini, safra salgısı (öd) ilave edilmiş özel bir besi yerinde yetiştirdiklerinde, mikroorganizmaların hastalık yapma yeteneğini tamamen kaybettiğini gördü bilim insanları. En önemlisi ise bu zayıflatılmış basiller, vücuda girdiğinde antikor üretimini tetikleme özelliğini aynen koruyordu. Uzun yıllar süren titiz laboratuvar denemelerinden sonra, araştırmacıların isimlerini taşıyan BCG (Bacillus Calmette-Guérin) aşısı, ilk olarak 1 Temmuz 1921 tarihinde Paris Belediye Hastanesi'nde insanlarda uygulandı. Anneleri verem hastası olan 600 bebek üzerinde gerçekleştirilen bu ilk deneme tam bir başarıyla sonuçlandı ve hiçbir çocuk hastalanmadı. Bu muhteşem sonuçla beraber, aşı küresel çapta hızla yaygınlaşmaya başladı.
Ancak zafer sevinci, Almanya'dan gelen korkunç bir haberle gölgelendi. Lübeck kentinde aşılanan 249 çocuktan 73'ü tüberküloz nedeniyle feci şekilde can vermişti. Bu olay tüm dünyada büyük bir şok dalgası yarattı ve iki bilim insanı derin bir hüzünle laboratuvarlarına geri döndü. Tüm kayıtlar, deney aşamaları ve ampuller büyük bir sabırla mercek altına alındı. Yapılan kapsamlı incelemeler sonucunda gerçek gün yüzüne çıktı: Lübeck'teki çocuk hastanesine sevk edilen BCG aşısı suşunun içerisine, oradaki dikkatsizlik yüzünden vahşi tüberküloz basili karşmıştı. Calmette ve Guérin'in bu feci olayda en ufak bir kusuru yoktu. Yine de ağız yoluyla verilen bu aşının 1930'da yol açtığı ölümler, Calmette'i yeni arayışlara itti. Çalışma arkadaşı Calmette, kendi ismiyle anılacak olan özel bir deri tepkimesi testi (Calmette tepkimesi) geliştirerek aşılamadaki riskleri ortadan kaldırdı. Deriyi çizerek yapılan bu tanı yöntemi sayesinde, vücudun bağışıklık yanıtı önceden ölçülebiliyor ve yalnızca bu testte olumsuz sonuç veren çocuklara şırıngayla aşı yapılıyordu. Bu yeni stratejiyle birlikte, dünya genelinde veremin yayılması kesin olarak engellenmiş oldu.
Bilimsel Zafer ve Hak Edilen Saygın Unvanlar
Yaşanan sarsıcı krizin atlatılmasının ardından Camille Guérin, ulusal ve uluslararası arenada hak ettiği büyük saygınlığa kavuştu. Kariyerinin sonraki dönemlerinde birçok prestijli kurumun liderliğini üstlenen Guérin'in üstlendiği görevlerden bazıları şunlardır:
- 1939 yılında Tüberküloz Karşıtı Milli Savunma Komitesi Başkan Yardımcılığı,
- 1948 yılında düzenlenen 1. Ulusal BCG Kongresi Başkanlığı,
- 1949 yılında Fransa Veteriner Akademisi Başkanlığı,
- 1951 yılında ise tıp dünyasının en saygın kurumlarından olan Tıp Akademisi Başkanlığı.
Bu eşsiz aşının başarısı okyanus ötesine de ulaştı. 1950 yılında Illinois Üniversitesi ve Araştırma Vakfı, BCG aşısını Amerika Birleşik Devletleri sınırları içerisinde üretmek, dağıtmak ve satmak üzere resmi lisans hakkı elde etti. Hayatının son döneminde, ömrünü adadığı Pasteur Enstitüsü'nün fahri direktörü unvanını taşıyan bu büyük dehayı insanlık, 9 Haziran 1961 tarihinde kaybetti. Fransa'nın başkenti Paris'te, 89 yaşında hayata gözlerini yuman Camille Guérin, arkasında insanlığı korkunç bir salgından koruyan devasa bir miras bıraktı. Bugün dünya genelinde milyonlarca insan, çocukluğunda koluna yapılan o küçük aşı iziyle, bu fedakar veteriner hekimin ve ortağının insanlığa armağan ettiği sağlıklı nefesi taşımaya devam etmektedir.