Kutup araştırmalarıyla adını duyuran Türk bilim insanı Burcu Özsoy, Antarktika'daki deniz buzu gözlemleri konusundaki çalışmalarıyla ve Türkiye'nin ilk kutup araştırma merkezini kurarak ülkemizin bilimsel vizyonuna yön vermiştir. 1976 yılında Gaziantep'te dünyaya gözlerini açan Özsoy, uydu teknolojilerini kullanarak kutup bölgelerindeki iklim değişikliklerini analiz eden öncü bir akademisyendir. Peki, bu başarılı serüven nasıl başladı? Özsoy'un akademik yolculuğu, Yıldız Teknik Üniversitesi Jeodezi-Fotogrametri Mühendisliği Bölümünde aldığı lisans ve yüksek lisans eğitimleriyle şekillenmiştir. Buradaki başarısının ardından, 2001 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde araştırma görevlisi olarak akademik hayatına ilk adımını atmıştır.
Akademik Yolculuk ve Amerika Yılları
Bilime duyduğu tutku, onu deniz ötesine taşıdı. Yeni durağı Amerika Birleşik Devletleri oldu. Genç araştırmacı, 2003 yılında San Antonio Teksas Üniversitesi (UTSA) bünyesindeki Uzaktan Algılama ve Jeoinformatik Laboratuvarı, Jeoloji Bilimleri Bölümüne katıldı. Özsoy, çocukluğundan beri ilgi duyduğu istatistiksel matematik ile jeofizik alanlarını uzaktan algılama uzmanlığı potasında eritmeyi başardı. Bu iki disiplini harmanlayarak, kutup araştırmalarının kapılarını araladı. 2005 yılında UTSA'da doktora çalışmalarına başlayan bilim insanı, Amerika'daki araştırmaları sırasında NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi başta olmak üzere dünya çapında saygın bilim insanlarıyla bir araya gelme fırsatı yakaladı. Kutup bölgelerine duyduğu derin merak, onu 2006 yılında ilk kez Antarktika'ya götüren heyecan dolu yolculuğun fitilini ateşledi. Bir buz kırıcı gemiyle Güney Kutbu'na açılmak, genç bilim kadını için hayatının en önemli dönüm noktalarından biri oldu. Orada deniz buzulunu ilk kez kendi gözleriyle görmek, hissetmek ve koklamak onun motivasyonunu katbekat artırdı. Doktora tezini kutup deniz buzlarının uzaktan algılanması üzerine tamamlayan Özsoy, bu alandaki önemli bir bilimsel boşluğu doldurarak adını literatüre yazdı. Akademik başarılarını taçlandırmak adına 2007 yılında UTSA bünyesinde Amerikan Fotogrametri ve Uzaktan Algılama Derneği (ASPRS) öğrenci kolunu kurarak liderlik özelliklerini kanıtladı.
Türkiye'nin Kutup Vizyonu ve İTÜ PolReC
Burcu Özsoy, 2011 yılında edindiği paha biçilmez tecrübelerle Türkiye'ye geri döndü. Ülkesinde bu alanda öncülük etmek istiyordu. Kutup biliminin önemini anlatmak için büyük gayret gösterdi. İlkokul çağındaki çocuklardan üniversitedeki profesörlere ve en üst düzey siyasi karar alıcılara kadar her kesime kutup bölgelerinin dünya iklimi için taşıdığı hayati önemi sabırla anlattı. Bu çalışmaları, Türkiye'de kutup araştırmalarına karşı var olan eski moda algıları kökten değiştirdi. Özsoy, Türkiye'nin ilk resmi kutup araştırma merkezi olan İstanbul Teknik Üniversitesi Kutup Araştırmaları Uyg-Ar Merkezi'nin (İTÜ PolReC) kurucu müdiresidir. Merkez, ülkemizin kutup bölgelerinde yürüttığü tüm bilimsel çalışmaların koordinasyon üssü haline geldi. Başarılı bilim insanı, Cumhurbaşkanlığı himayesinde yürütülen ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile İTÜ PolReC iş birliğiyle gerçekleştirilen ulusal Antarktika bilim seferlerine liderlik etti. Birinci, ikinci ve üçüncü seferlerin koordinatörlüğünü ve sefer liderliğini başarıyla yürüterek Türk bayrağını beyaz kıtada gururla dalgalandırdı. 2016 yılındaki seferde araştırma ekibindeki iki kadından biri olarak yer alması, Türk kadınlarının bilimde sınır tanımayacağını tüm dünyaya gösteren canlı bir örnek oldu. Bilim diplomasisi ve uluslararası iş birliklerindeki rolü sayesinde, Uluslararası Kutup Gözlemevi Bilim Kuruluna (ICO) seçilen seçkin isimler arasında yer almayı başardı. Geliştirdiği projelerle Türkiye'nin küresel iklim değişikliği araştırmalarındaki sesini daha gür çıkarmasını sağladı.
Ödüllerle Dolu Bir Kariyer ve Günümüzdeki Görevi
Burcu Özsoy'un çalışmaları, ulusal ve uluslararası arenada pek çok saygın ödülle takdir edilmiştir. Akademik hayatı boyunca kazandığı bazđ önemli başarılar ve ödüller şunlardır:
- ASPRS Orta-Güney Öğrenci Ödülü Birinciliği: 2009 yılında Bellingshausen Denizi'ndeki mikrodalga uydu gözlemleri ve gemi gözlemlerini karşılaştıran çalışmasıyla birincilik ödülüne layık görüldü.
- TÜBİTAK Ödülü: Kutup bilimleri ve uzaktan algılama alanındaki üstün çalışmaları nedeniyle 2014 yılında Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından ödüllendirildi.
- ASPRS-MAPPS İkincilik Ödülü: 2006 yılındaki konferansta Ross Bölgesi'ndeki deniz buzu kar derinliği üzerine yaptığı başarılı sunumuyla derece elde etti.
- GeoEye Vakfı Ödülü: Antarktika deniz buzları ve Mt. Erebus yanardağı üzerindeki bilimsel çalışmaları dolayısıyla üç IKONOS uydu görüntüsüyle ödüllendirildi.
Özsoy, akademik başarılarının yanı sıra toplumsal çalışmalarıyla da öne çıkmaktadır. San Antonio'da düzenlenen CBS günlerinde yüzlerce okul çocuğuna coğrafi bilgi sistemlerini tanıtan etkinliklere öncülük etmiştir. Günümüzdeki bilimsel çalışmalarına ara vermeden devam eden ünlü araştırmacı, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Başkanı olarak görevini sürdürmektedir. Kutup araştırmalarında attığı kararlı adımlarla gelecek nesil Türk bilim insanlarına ilham vermeye devam etmektedir.