Edebiyat dünyasında kendine özgü üslubuyla yer edinen Kürt asıllı Türk şair ve yazar Bejan Matur, 1968 yılında Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesine bağlı Maksutuşağı köyünde dünyaya gözlerini açtı. İlk ve ortaöğrenimini Gaziantep'te tamamlayan şair, yükseköğrenimini ise Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi bünyesinde başarıyla bitirdi. Eğitim hayatının ardından hukuk yerine edebiyata yönelen yazar, eserlerinde toplumsal meseleleri, kültürel kökenleri ve felsefi arayışları şiirsel bir dille işleyerek Türk edebiyatında derin bir iz bıraktı.
İlk Eserleri ve Şiir Serüveni
Sanatçının yazın hayatındaki ilk kıvılcımlar; Defter, Adam Sanat, Ekin, Belleten ve Yazıt gibi dönemin prestijli edebiyat dergilerinde okurla buluşan şiirleriyle başladı. Bu erken dönem çalışmalarının ardından kaleme aldığı ilk şiir kitabı olan Rüzgâr Dolu Konaklar, 1997 yılında hem Orhon Murat Arıburnu hem de Halil Kocagöz şiir ödüllerine layık görülerek Matur'un adını geniş kitlelere duyurdu. Edebi üretimini hız kesmeden sürdüren şair, 1999 senesinde Tanrı Görmesin Harflerimi isimli eserini yayımladı. Bu yapıt, edebiyat çevrelerinde yazarın gelecekteki uzun soluklu ve derinlikli şiir serüveninin güçlü bir müjdecisi olarak kabul gördü. Matur, üretkenliğini 2002 yılında aynı anda raflardaki yerini alan Ayın Büyüttüğü Oğullar ve Onun Çölünde kitaplarıyla taçlandırarak okurlarını mistik bir yolculuğa çıkardı. 2008 yılına gelindiğinde ise eleştirmenlerin "Hanif şiir" olarak tanımladığı ve şairin felsefi derinliğini yansıtan İbrahim’in Beni Terketmesi adlı eseri edebiyat dünyasında geniş yankı uyandırdı. Bu çalışmayı takip eden dönemde, 2009 yılında yayımlanan Kader Denizi adlı şiir kitabı yazarın edebi külliyatına önemli bir halka olarak eklendi.
Kültürel Bellek ve Toplumsal Meseleler
Matur, yalnızca bireysel hisleri değil, coğrafyanın kültürel ve siyasi dinamiklerini de eserlerine taşıdı. Bu doğrultuda hazırlanan ve 2009 yılında okurla buluşan Doğunun Kapısı Diyarbakır adlı kitap, kentin tarihi, mimari ve kültürel zenginliğini estetik fotoğraflar ile şiirsel metinler eşliğinde harmanlayan prestijli bir şehir çalışması oldu. Yazar, 2010 yılında yayımladığı Dağın Ardına Bakmak isimli eseriyle dikkatleri yeniden üzerine çekti. Kürt meselesinin insani boyutuna ve çözüm yollarına odaklanan bu sosyo-politik çalışma, kamuoyunda yoğun tartışmalara yol açarak uzun süre en çok satanlar listesinde zirvedeki yerini korudu.
Matur'un toplumsal duyarlılığı sadece kitaplarıyla sınırlı kalmadı; kendisi aynı zamanda Zaman Gazetesi'nde kaleme aldığı köşe yazılarıyla dil, Alevilik ve Kürt sorunu gibi kritik başlıkları köşesine taşıdı. Toplumsal uzlaşı ve kültürel faaliyetlere aktif katkı sunmak amacıyla 2008 yılında faaliyete geçen Diyarbakır Kültür Sanat Vakfı'nın kurucu başkanlığını üstlendi. Ayrıca toplumsal barış girişimlerine destek vererek Ahmet İnsel ve Ali Bayramoğlu öncülüğünde düzenlenen Ermenilerden özür diliyorum kampanyasına imza atan aydınlar arasında yer aldı.
Sınırları Aşan Şiirler ve Uluslararası Başarılar
Matur'un evrensel temaları işleyen şiirleri, kısa sürede ulusal sınırları aşarak dünya edebiyatının dikkatini çekti. Eserleri bugüne kadar İngilizceden Çinceye uzanan geniş bir yelpazede tam 24 farklı dile tercüme edildi. Sanatçının çalışmaları, Amerika Birleşik Devletleri merkezli saygın edebiyat yayını Grand Street Magazine ve antoloji niteliğindeki Language For a New Century gibi uluslararası seçkilerde kendine yer buldu. Şairin dünya genelindeki yayın yolculuğu şu şekildedir:
- İngiltere'de ARC yayınları tarafından 2004 yılında basılan In The Temple of a Patient God adlı derleme kitap, yazarın uluslararası alandaki ilk toplu eseri oldu.
- 2012 yılında yine İngiltere'de yayımlanan How Abraham Abandoned Me isimli çalışma, Matur'un İngilizce dilindeki ikinci kitabı olarak kayıtlara geçti.
- Lüksemburg'da faaliyet gösteren PHI yayınevi, şairin eserlerini Winddurchwehte Herrenhauser başlığıyla Almanca konuşulan coğrafyadaki okurlara sundu.
- İspanya'nın Barselona kentinde 2012 yılında yayımlanan özel bir derleme ile Matur'un şiirleri Katalanca olarak okurla buluştu.
Uluslararası alandaki en prestijli iş birliklerinden biri ise 2011 yılında gerçekleşti. Bloomsbury Vakfı ile Katar Vakfı ortaklığıyla hazırlanan ve Eric Hobsbawm, Slavoj Zizek, Jamal Mahjoub ile Shirin Neshat gibi dünyaca ünlü düşünürlerin katkı sunduğu Reflection on Islamic Art adlı kitapta Matur da yer aldı. Yazar, bu özel yayın için 10. yüzyılda geliştirilen usturlab aletinden ilham alarak yirmi beş bölümden oluşan Sonsuzluk Bekçisi isimli uzun bir şiir kaleme aldı.