Ayhan Bıçak, Türkiye'nin felsefe birikimine çok yönlü katkılar sunmuş, İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü bünyesinde uzun yıllar öğretim üyeliği ve bölüm başkanlığı yapmış seçkin bir akademisyendir. 1956 yılında Erzincan'da dünyaya gözlerini açan Bıçak; felsefe tarihi, siyaset felsefesi ve tarih felsefesi sahalarında gerçekleştirdiği derinlikli akademik çalışmalarla tanınır. Kendisi, ürettiği özgün yayınlar, düzenlediği bilimsel toplantılar ve yetiştirdiği öğrencilerle Türkiye'deki felsefe disiplininin gelişimine yön vermiştir. Lise yıllarından itibaren felsefi konulara ilgi duyan araştırmacı, yükseköğrenim hayatına adım atmasıyla birlikte ömrünü adayacağı akademik serüvene başlamıştır. Bu uzun soluklu serüven, kendisini ülkenin en eski üniversitesinin felsefe kürsüsünde söz sahibi bir konuma taşımakla kalmamış, aynı zamanda ulusal çapta tanınan bir düşünür haline de getirmiştir. Onun bu yolculuğu ilham vericidir.
Eğitim Hayatı ve Felsefeyle İlk Buluşma
Eğitim basamaklarını adım adım tırmanan Ayhan Bıçak, ortaöğrenimini Boğaziçi Behçet Çağlar Lisesi bünyesinde tamamlamıştır. Bu okuldan mezuniyetinin ardından, yükseköğrenim hedefleri doğrultusunda 1978 yılında İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü'ne adım atmıştır. Lisans eğitimi sürecinde disiplinin temel kuramlarını özümseyen Bıçak, 1982 senesinde mezun olmuştur. Başarılı geçen bu dört yıllık sürecin ardından akademik kariyer yapmaya karar vermiştir. Felsefeye olan tutkusunu akademik bir çatı altında olgunlaştırmak amacıyla yüksek lisans eğitimine başlamıştır. Bu amaçla yürüttüğü lisansüstü çalışmalarını 1985 yılında başarıyla nihayete erdirmiştir. Yüksek lisans derecesini alırken hazırladığı 'Aristoteles'in İnsan Toplum ve Tarih Anlayışı' başlıklı tezi, onun antik felsefe ile insan topluluklarının gelişimi arasındaki ilişkiye duyduğu ilginin somut bir göstergesidir.
Akademik Yükseliş ve Doktora Yılları
Lisansüstü eğitiminin ardından araştırmalarını sürdüren akademisyen, 1991 yılında mezun olduğu kürsüye, yani İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü'ne araştırma görevlisi olarak atanmıştır. Bu adım, onun resmi akademik kariyerinin başlangıcını teşkil etmektedir. Üniversitedeki araştırma faaliyetlerini hızlandıran Bıçak, doktora tez çalışmalarını Türk felsefe camiasının önemli ve saygın isimlerinden biri olan Prof. Dr. Teoman Duralı'nın danışmanlığında büyük bir titizlikle yürütmüştür. Platon'un düşünce dünyasını mercek altına alan araştırmacı, 'Platon'un Tarih Kavrayışı' başlıklı teziyle 1992 senesinde doktor unvanını almaya hak kazanmıştır. Doktora derecesi, felsefe dünyasında kendi özgün fikirlerini inşa etmesi yolunda önemli bir eşik olmuştur. Bu başarının ardından akademik basamaklarda istikrarlı bir ilerleme kaydetmiştir. Akademisyen, 1995 yılında yardımcı doçentlik kadrosuna atanarak çalışmalarını sürdürmüştür. Bir yıl sonra, yani 1996 yılında ise doçentlik unvanını elde etmiştir. Felsefi birikimini ve yayınlarını her geçen yıl zenginleştiren Bıçak, 2007 yılına gelindiğinde ise profesörlük unvanına yükseltilmiştir.
Çalışma Alanları, Felsefi Eserleri ve Emeklilik Dönemi
Prof. Dr. Ayhan Bıçak, felsefe dünyasındaki çalışmalarını ağırlıklı olarak üç temel sütun üzerine kurmuştur. Bu başlıca çalışma alanları şu şekildedir:
- Tarih felsefesi
- Siyaset felsefesi
- Felsefe tarihi
Akademisyen, bu disiplinler kapsamında tarih anlayışı, evren tasavvuru, antik Yunan düşüncesi ve Türk düşüncesi gibi geniş bir yelpazede yayınlar üretmiştir. Ürettiği bu çalışmalarla bilim çevrelerinde takdir toplamıştır. Ayrıca, Türk düşüncesinde tarih ve yaşam felsefesi üzerine felsefi bir bakış açısı sunmak amacıyla çeşitli konferanslar ve seminerler düzenlemiştir. Bu toplantılar vesilesiyle akademik birikimini toplumla ve genç felsefecilerle paylaşmıştır. Kendisi, aynı zamanda İslam öncesi Türk devlet düşüncesini inceleyen araştırmalarıyla da bu alandaki önemli bir boşluğu doldurmuştur. Yazarın kaleme aldığı Türk Düşüncesi adlı eser, Türk tefekkür tarihini felsefe açısından ele alan az sayıdaki kaynaktan biridir. Bu eser, felsefe literatüründe kıymetli bir başvuru kaynağı olmaya devam etmektedir. Akademik hayatının olgunluk döneminde, öğrencisi olarak girdiği ve yıllarca çeşitli kademelerinde emek verdiği İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü'nün başkanlığı görevini de üstlenerek idari alanda önemli sorumluluklar almıştır. Bölüm başkanlığı vazifesini layıkıyla yerine getirdikten sonra emekli olmuştur. Günümüde emeklilik yaşamını sürdürmekle birlikte, felsefeye kazandırdığı eserler halen değerini korumaktadır.