Türkiye'nin yakın siyasi tarihinin en çalkantılı dönemlerine tanıklık etmiş önemli bir isim olan Aydın Çubukçu, 1947 yılında Sivas'ta dünyaya gözlerini açtı. Sivas'ın tarihi sokaklarında başlayan bu yaşam öyküsü, ileride onu 1968 kuşağı öğrenci hareketlerinin en ön saflarına taşıyacaktı. Gençlik yıllarından itibaren toplumsal mücadelelerin içinde yer alan Çubukçu; yazar, düşünür ve yayıncı kimliğiyle Türkiye sol hareketinin fikri gelişimine yön veren en önemli aktörlerden biri haline geldi. Bu fırtınalı yolculuk çok erken başladı. Öyle ki, Selçuk İlkokulu sıralarında Deniz Gezmiş ile aynı sınıfta okuyordu.
Fırtınalı Yıllar ve Dev-Genç Dönemi
Üniversite eğitimi için Ankara'ya gelen Aydın Çubukçu, 1968 yılında Ankara Üniversitesi Basın Yayın Yüksek Okulu'nda öğrenciydi. O dönem dünyada gençlik isyanları yayılıyordu. Bu küresel rüzgâr Türkiye'yi de derinden sarsarken anti-emperyalist ve bağımsızlıkçı fikirler üniversite gençliği arasında hızla zemin kazanıyordu. Çubukçu, bu hareketli ortamda Devrimci Gençlik Federasyonu (Dev-Genç) saflarına katılarak aktif bir mücadele yürüttü. Kısa sürede örgütün genel yönetim kurulu üyeliğine seçilen genç siyasetçi, boykotların, işgallerin ve kitlesel protestoların planlanmasında merkezi bir konum üstlendi. Dönemin gençlik hareketleri, sadece akademik taleplerle sınırlı kalmayıp şu temel hedefler doğrultusunda şekilleniyordu:
- NATO karşıtlığı ve anti-emperyalist tam bağımsızlık söylemi,
- Üniversite gençliği ile işçi sınıfı arasında dayanışma köprülerinin kurulması,
- Sosyalist bir toplum yapısının inşa edilmesi.
Çubukçu ve arkadaşları, bu doğrultuda ortak bir mücadele hattı oluşturmaya çalıştılar. Siyasal gerilimin tırmanması ve devletin baskıcı politikaları, hareketin yönünü daha radikal eylemlere ve silahlı mücadele arayışlarına doğru kaydırdı.
12 Mart Darbesi ve Demir Parmakliklar Arkasinda 19 Yil
1971 yılındaki 12 Mart Muhtırası, Türkiye'deki tüm sol örgütlenmeler gibi Çubukçu'nun siyasi faaliyetlerini de sekteye uğrattı. Darbe sonrasındaki büyük operasyonlarda gözaltına alınan Çubukçu, 13 gün boyunca ağır sorgulardan geçirildi. Ardından sevk edildiği İzmir'de tutuklanarak Şirinyer Askeri Cezaevi'ne konuldu. Ziraat Bankası Soygunu davasında yargılandı. Söz konusu yargılamada ilk olarak yirmi dört yıl hapse mahkûm edilmiş olsa da davanın görüldüğü mahkeme kısa süre sonra lağvedildi. Bunun üzerine Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi tarafından hakkında idam kararı verildi. Şirinyer'de geçirdiği üç yılın ardından Mamak Cezaevi'ne gönderildi. 1974 yılında çıkarılan genel af yasası sayesinde idam cezası 36 yıl ağır hapse çevrildi. Parmaklıklar ardındaki yaşamı boyunca Niğde Cezaevi'nde firara teşebbüs ve silahlı isyan suçlamalarıyla iki kez daha mahkûmiyet aldı. Bu ek cezalar sebebiyle 1987 yılındaki infaz düzenlemesinden faydalanamayan Çubukçu, tam 19 yıl boyunca kesintisiz olarak hapis yattı. En nihayetinde 1991 yılında özgürlüğüne kavuştu. Tahliye olduğunda arkasında "en uzun süre cezaevinde kalan siyasi mahkûm" unvanını bırakıyordu.
Özgürlük Sonrası Kültürel ve Düşünsel Mücadele
Demir parmaklıklar arkasından çıkışı, Aydın Çubukçu için mücadelenin bitişi değil, yeni bir mecraya taşınması anlamına geliyordu. Tahliyesinin hemen ardından kalemiyle ve fikirleriyle toplumsal muhalefeti kesintisiz şekilde beslemeye başladı. O artık fikir üreten bir yazar ve yayıncıydı. Uzun yıllar boyunca, sol entelektüel çevrelerin en önemli yayınlarından biri olan ve daha sonra kapatılan Evrensel Kültür Dergisi'nin genel yayın yönetmenliğini yürüttü. 29 Ekim 2016'da Kanun Hükmünde Kararname ile kapatılana dek bu dergi, sanattan felsefeye geniş bir alanda üretkenliğini sürdürdü. Aynı zamanda Türkiye'nin ilk işçi ve kültür odaklı televizyon kanallarından biri olan Hayat Televizyonu'nda da genel yayın yönetmenliği görevini üstlendi. Günümüzde de yazarlık ve yayıncılık alanındaki üretkenliğini kesintisiz sürdüren Çubukçu, 1968 kuşağının devrimci birikimini ve toplumsal mücadele deneyimini yeni nesillere aktaran en önemli canlı hafızalardan biri olma özelliğini korumaktadır.