Türkiye'nin yakın siyasi tarihinin en hareketli dönemlerinden biri olan 1970'li yıllarda, yasa dışı silahli mücadeleye katılan Kürt kökenli Türk militan Ali Haydar Yıldız, TİKKO'nun kurucu kadrolari arasında yer almıştır. 1953 yılında Elazığ'ın Palu ilçesinde dünyaya gözlerini açan Yıldız, 24 Ocak 1973 tarihinde Tunceli'nin Kutuderesi mevkisindeki Vartinik mezrasında gerçekleştirilen askeri baskın sırasında vurularak genç yaşta hayatını kaybetmiştir. İbrahim Kaypakkaya ile birlikte sol hareketlerin Doğu Anadolu kırsalındaki yapılanmasını şekillendiren eylemci, çatışma sonrasında yaşanan trajik olaylarla hafızalara kazınmıştır.
Gençlik Yılları ve Siyasi Arayışlar
Aslen Mazgirtli olan ve Palu'nun Erturan köyünde doğan Ali Haydar Yıldız, eğitim hayatına Elazığ'ın Hüseynik köyünde başladı. İlkokul yıllarını burada tamamlayan Yıldız, ortaokul döneminde kitaba olan düşkünlüğüyle akranlarından ayrılıyordu. Okuduğu eserleri çevresindeki arkadaşlarıyla paylaşarak genç yaşta fikirsel bir etkileşim ağı kurdu. 1968 ile 1970 yılları arasında lise eğitimini tamamladıktan sonra, o dönemin toplumsal dalgalanmalarının merkezi olan İstanbul'a doğru yola çıktı. O yıllarda İstanbul sokakları hareketliydi.
İstanbul'a yerleşmesinin ardından yaşadığı dönüm noktaları şunlardır:
- 68 Kuşağı aktivistleriyle tanışarak onların arasına katılması
- Bir suçlama sonucu 1970 yılında gözaltına alınarak 48 saat işkence görmesi ve bir ay tutuklu kalması
- Cezaevi çıkışında İbrahim Kaypakkaya ile yollarının kesişerek ortak hareket etmeye başlaması
Demir parmaklıklar ardındaki bu ilk deneyim, genç eylemcinin siyasi çizgisini daha da keskinleştirdi. Cezaevinden tahliye olduktan sonra, Türkiye solunun teorisyenlerinden İbrahim Kaypakkaya ile tanıştı. Bu tanışma Yıldız'ın hayatındaki en önemli dönüm noktası olurken, ikili ideolojik hedefleri doğrultusunda ortak bir mücadele yürütmeye karar verdi.
TİKKO'nun Kuruluşu ve Vartinik Baskını
İbrahim Kaypakkaya ile yolları kesişen Ali Haydar Yıldız, 1972 yılında kurulan Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist (TKP/ML) ve Türkiye İşçi Köylü Kurtuluş Ordusu (TİKKO) oluşumlarında kurucu kadrolar arasında aktif biçimde rol üstlendi. Mücadeledeki aktif duruşu sayesinde örgütün Doğu Anadolu Bölge Komitesi'nde komutanlık görevine getirildi. Kđrsal alanda gerilla faaliyeti yürütmeyi hedefleyen grup, Tunceli bölgesini üs olarak seçti.
Soğuk bir kış günü olan 24 Ocak 1973 tarihinde, Tunceli'nin Merkez ilçesindeki Kutuderesi mevkisinde bulunan Vartinik mezrasındaki bir köye sığındılar. Grup üyeleri içeride dinlenirken dışarıda gözcü olarak görevlendirilen arkadaşları uyuyakaldı ve bu dikkatsizlik baskının fark edilmesini engelledi. Askerlerin mezrayı kuşattığını anlayan grup kaçmaya çalıştı. Çatışma bölgesinde adeta can pazarı yaşanıyordu. Kaçış sırasında kolaylık sağlamak amacıyla kendi imalatları olan Çin yapısı el bombasını fırlattılar. Ancak bomba hedefe ulaşamayarak sadece 10-15 metre önlerine düştü.
Kaçış yönünde yoğun ateş altında kalan Ali Haydar Yıldız, vücuduna isabet eden tek bir kurşunla yere yığıldı. Aynı anlarda İbrahim Kaypakkaya da boynuna isabet eden saçmalar nedeniyle yaralanarak düştü. Jandarma ekipleri olay yerine yaklaşırken Yıldız hareketsiz kalarak ölü taklidi yapmayı tercih etti. Bu esnada üstünden Haydar Mecit adına düzenlenmiş sahte bir kimlik belgesi çıktı. Operasyonu yöneten Fehmi Altınbilek, diğer örgüt üyelerini yakalamak için takibe devam etti. Askerlerin uzaklaşmasını fırsat bilen Kaypakkaya yaralı halde kaçmayı başarırken, zayıf düştüğü için Yıldız'ı geride bıraktı.
Çatışmanın sona ermesinin ardından mezraya dönen Fehmi Altınbilek, Ali Haydar Yıldız'ın bir belge ya da bilgi yutup yutmadığını kontrol etmek istedi. Fehmi Altınbilek'in talimatıyla harekete geçen bir er, kasatura yardımıyla Yıldız'ın ağzını açtı ve gırtlağına bakmak amacıyla göğsüne sertçe bastırdı. Yapılan bu arama sonuçsuz kaldı. Çatışma sonrasında genç militanın bedeni bir jipin arkasına bağlanıp karlar üzerinde sürüklenerek karakola kadar götürüldü. Bölgedeki bazı köylüler, Ali Haydar Yıldız'ın vurulduğu sırada henüz ölmediğini iddia etti. Köylülerin tanıklığına göre jipin arkasında sürüklenirken hâlâ yaşayan Yıldız'ın, bu nakil esnasında donarak can verdiği öne sürüldü.
Ölümünün ardından TİKKO, 29 Ocak 1973 Pazartesi günü olayla ilgili bir bildiri yayımladı. Yayımlanan bildiri örgütsel hareketliliği artırdı. Aynı gün, emekli tabip Faruk Giray'ın lise öğrencisi oğlu Engin Giray şüpheli hareketleri nedeniyle gözaltına alındığında üzerinden bu bildirinin bir kopyası çıktı.