Ali Birinci, 25 Ağustos 1947 tarihinde Sakarya'nın Hendek ilçesinde dünyaya gelmiş, Türk tarih yazımına yön veren önemli bir akademisyendir. Eski Türk Tarih Kurumu başkanı olan yazar, yakın çağ tarihi ve basın tarihi alanındaki derinlikli çalışmalarıyla tanınır. Bu üretken tarihçi, matbuat ve biyografi sahasında hazırladığı zengin içerikli eserlerle bilim dünyasında kendine saygın bir yer edinmiştir. Tarih araştırmalarına adadığı ömrü boyunca pek çok özgün çalışmaya imza atmış olan Birinci, akademik birikimiyle hem öğrencilerine hem de meslektaşlarına rehberlik etmiştir.
Eğitim Hayatı ve İlk Görevleri
Ali Birinci, ilk ve orta öğreniminin ardından 1966 yılında Ankara Polis Koleji eğitimini başarıyla tamamladı. 1966 yılında Ankara Polis Kolejini başarıyla bitirdikten sonra Polis Enstitüsüne adım atan Ali Birinci, buradaki eğitimini henüz ilk sınıfta iken yarıda bırakarak Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İktisat ve Maliye Bölümüne geçiş yaptı. Bu köklü okuldan 1973 senesinde mezun oldu. Mezuniyetinin ardından, 1973 ile 1976 yılları arasında Emniyet Genel Müdürlüğü çatısı altında memuriyet görevini yürüttü. Kamudaki bu ilk hizmet sürecinden sonra akademik alana yönelerek yönünü Sivas'a çevirdi. Buradaki akademik kariyerine 1976 yılında Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'nde görev alarak başladı ve 1988 yılına kadar çalıştı. Cumhuriyet Üniversitesinde görev yaptığı bu uzun dönem boyunca tarih araştırmalarına ağırlık veren araştırmacı, eğitimci kimliğiyle de genç zihinlerin yetişmesine katkı sağladı.
Akademik Yükselişi ve Türk Tarih Kurumu Başkanlığı
Cumhuriyet Üniversitesi bünyesindeki çalışmaları sırasında 1986 yılında "Hürriyet ve İtilâf Fırkası" başlıklı doktora tezini tamamlayarak doktor unvanını aldı. Başarılı araştırmaları neticesinde 1993 senesinde doçentlik derecesini elde etti. Takvimler 2000 yılını gösterdiğinde ise Yakın Çağ Tarihi alanında profesör kadrosuna atandı. Akademik birikimini ayrıca uluslararası sahaya taşıyan tarihçi, 2002-2004 yılları arasında Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi'nde dersler verdi. 2008 senesinde Türk Tarih Kurumu başkanlığı gibi son derece prestijli bir göreve atanan Ali Birinci, akademik birikimiyle idare ettiği bu kurumu 13 Eylül 2011 tarihine kadar başarıyla yönetmiştir. Yazar, aynı zamanda bu güzide kurumun Şeref Üyeleri arasında yer almaktadır. Kurumun şeref üyesi olarak tarih yazımındaki seçkin yerini koruyan profesör, ulusal ve uluslararası düzeyde birçok akademik etkinliğe katılarak bildiriler sunmuştur.
Araştırma Alanları ve Arşiv Mirası
Prof. Dr. Ali Birinci, akademik hayatı boyunca bilhassa siyasi tarih, biyografi, matbuat ve kitabiyat alanlarında yoğun araştırmalar gerçekleştirmiştir. Tarihçinin eserlerinde ele aldığı başlıca konu başlıkları şunlardır:
- Siyasi tarih araştırmaları
- Biyografi ve şahsiyet incelemeleri
- Matbuat ve kitabiyat çalışmaları
Kaleme aldığı eserlerin büyük çoğunluğu Dergâh Yayınları vasıtasıyla okuyucuya ulaşmıştır. Siyasi tarihten matbuat dünyasına kadar uzanan geniş bir yelpazede çalışmalar yürüten tarihçinin makaleleri, başta Kebikeç ve Müteferrika olmak üzere Tarih ve Toplum gibi dönemin saygın akademik dergilerinde okurlarla buluşmuştur. Tarihçinin uzun yıllar boyunca titizlikle biriktirdiği arşiv malzemeleri de sonraki nesiller için önemli bir kaynak haline gelmiştir. Bilim dünyasına katkıları bununla da sınırlı kalmamıştır. Bu bağlamda, 31 Aralık 2020 tarihinde kendisine ait çok sayıda biyografik fiş ve efemera dijital ortama aktarılmıştır. Bilim ve Sanat Vakfı tarafından yürütülen bu çalışma sayesinde, kıymetli belgeler DSpace sistemi üzerinden genel erişime açılmıştır. Bu sayede genç araştırmacılar, tarihçinin geniş kişisel arşivinden serbestçe faydalanma imkanına kavuşmuşlardır. Kütüphanecilik ve arşivcilik açısından son derece değerli olan bu belgeler, yakın tarih araştırmalarına ışık tutacak niteliktedir.