Ahmet Oktay, şiir, eleştiri ve gazetecilik alanlarında yarım asrı aşan üretkenliğiyle modern Türk kültür hayatının en önemli köşe taşlarından biridir. Ankara'da 21 Ocak 1933'te doğan usta edebiyatçının asıl adı Ahmet Aktay Börtecene'dir. O, felsefe ve resme duyduğu derin ilgiyi kendi şiir diline başarıyla yansıttı. Sanatçı, 3 Mart 2016 tarihinde İstanbul'da yaşamını yitirdi. Değişik edebî türlerde eserler veren yazar, özellikle şair yönüyle Türk edebiyatında derin izler bıraktı. Oktay, şiirinin yanı sıra eleştiri, deneme, tiyatro ve anı türlerinde elliye yakın esere imza attı.
Ankara'dan Bursa'ya İlk Gençlik ve Şiirin Keşfi
Soyadını kullanmayan şair, çocukluk yıllarını İzmir ve Malatya'da geçirdikten sonra ailesiyle altı yaşındayken Ankara'ya yerleşti. Edebî serüveni ortaokul sıralarında başladı. Cebeci Üçüncü Ortaokulu'ndaki öğretmeni Beşir Göğüş, genç dimağın şiire merak sarmasında en etkili rehber oldu. Oktay, 1949 yılında Ankara Atatürk Lisesi'ne kaydoldu. Burada Şevki Akşit, Mehmet Kemal Kurşunluoğlu, İlhan Berk, Enver Gökçe ve Ahmet Arif gibi dönemin en üretken şairlerinin etkisi altında kalarak kendi sanatsal çizgisine yön verecek şiirler kaleme almaya devam etti. İlk şiiri, 1948'de Aziz Nesin yönetimindeki Gerçek dergisinde yayımlandı. Daha sonra ise 1954 yılında Beraber dergisinde de şiirleri okurla buluştu. Lise yıllarında Nâzım Hikmet'in kitaplarını okula soktuğu gerekçesiyle hakkında bir soruşturma açıldı. Bursa Erkek Lisesi'ndeki yatılı eğitimini yarım bırakarak 1952 yılında yeniden Ankara'ya döndü. Geçimini sağlamak için Mâlul Gaziler Derneği'nde katiplik, ardından İstatistik Genel Müdürlüğü'nde memurluk yaptı.
Mavi Dergisi ve İkinci Yeni Muhalefeti
Sanatçının edebiyat dünyasındaki ilk büyük çıkışı, 1954 yılında Mavi dergisinde çıkan yazısıyla gerçekleşti. Bu yazısında Attilâ İlhan'ın Sokaktaki Adam romanını toplumsal gerçekçi tavır takınmadığı gerekçesiyle sertçe eleştirdi. Ünlü romancı, sonraki sayıda bu eleştiriye cevap verdi. Mavi dergisinde şiir ve yazılar yayımlamayı sürdüren Oktay, dergide son derece etkin bir rol oynadı. Sanatçı, Garip hareketine ve İkinci Yeni'ye muhalif bir tavır takındı. Mavi'nin kapanmasının ardından Pazar Postası'ndaki yazılarıyla İkinci Yeni'ye karşı toplumcu gerçekçiliğin en güçlü sesi oldu. Oktay, 1957 yılında ailesiyle birlikte İstanbul'a göç etti. İstanbul'da geçirdiği bu dönemde Edip Cansever, Leyla Erbil, Demir Özlü, Ferit Edgü, Özdemir Asaf ve Sevim Burak gibi dönemin öncü isimleriyle bir araya gelerek son derece canlı ve üretken bir bohem yaşamı paylaştı. Sanatçı ayrıca Münir Özkul, Cahit Irgat, Fikret Ürgüp ve Oğuz Haluk Alplaçin ile de yakın dostluklar kurdu. 1958-1960 yılları arasında Sivas'ta vatani görevini tamamladı.
Muhabirlikten Ekran Arkasına Ulaşan Kariyer
Profesyonel gazetecilik kariyerine 1961'de Yeni İstanbul gazetesinde parlamento muhabiri olarak adım attı. Edebî çalışmalarını kuramsal yazılarıyla destekleyen şairin ilk şiir kitabı Gölgeleri Kullanmak 1963 yılında yayımlandı. 1964 yılında ressam Tülay Tura ile hayatını birleştirdi. Çiftin bu evlilikten Deniz isminde bir çocukları dünyaya geldi. Sanatçının kaleme aldığı Kurt Dişi adlı tiyatro oyunu, 1970'li yıllarda Devlet Tiyatroları tarafından başarıyla sahnelendi. 1974 yılında TRT'de Edebiyat Dünyası adlı iz bırakan bir program hazırlayıp sundu. Bu programda Ahmet Muhip Dıranas, Cahit Külebi, Oktay Rifat, Salah Birsel, Necati Cumalı ve Halikarnas Balıkçısı gibi Türk edebiyatının dev isimlerini ekranlarda ağırladı. Usta yazar, programında ayrıca Nezihe Araz, Oktay Akbal ve Metin Eloğlu gibi değerli isimleri de konuk etti. TRT'nin kurucu kadrosunda yer alan ve kurum bünyesinde muhabirlik ile haber müdürlüğü yapan Oktay, 1982 yılında bu kurumdan emekli oldu. Emeklilik sonrasında da Milliyet gazetesindeki görevini bir süre daha sürdüren usta yazar, 1993 yılında bu görevinden tamamen ayrılarak kalan ömrünü sadece edebî eserler üretmeye ve araştırmalar yapmaya adadı.