Abdurrahman Doğruyol, 1921'de Sivas'ın Suşehri ilçesinde dünyaya gelen ve 21 Haziran 1982'de İstanbul'da hayata gözlerini yuman, Türk siyaset ve iş dünyasının önemli simalarından biridir. Siyasi hayatına dedesi Hacı Celal Doğruyol'un izinden giderek başlayan Doğruyol, hem yerel yönetim kademelerinde hem de Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında aktif görevler üstlenmiştir. Doğruyol, eğitim hayatını ortaokul düzeyinde tamamladıktan sonra vakit kaybetmeden iş dünyasına adım atmıştır. Ticari faaliyetlerinin yanı sıra Suşehri belediye başkanlığı ve Sivas milletvekilliği gibi son derece kritik vazifeleri başarıyla omuzlamıştır. Özellikle yerel siyasetteki güçlü duruşu, girdiği çetin seçim yarışları ve elde ettiği başarılarla bilinen tecrübeli isim, aynı zamanda Türk edebiyatının önde gelen hiciv eserlerinden birine ilham kaynağı olmasıyla da tarih sayfalarında kendine has bir yer edinmiştir.
Sivas'tan Ankara'ya Siyasi Yükseliş
Suşehri'nde Cumhuriyetin ilk yıllarında belediye başkanlığı görevinde bulunan Hacı Celal Doğruyol'un torunu olan Abdurrahman Doğruyol, aileden gelen bir yerel yönetim mirasına sahipti. Siyasi kariyeri erken yaşlarda başladı. Ailesinden devraldığı bu yerel yönetim bayrağını taşımayı amaçlayan Doğruyol, 1950 yerel seçimlerinde Demokrat Parti'den aday gösterildi. Seçimleri kazanarak Suşehri belediye başkanı olan Doğruyol, böylece aktif siyasetteki ilk önemli başarısını elde etmiş oldu. Yerelde gösterdiği bu başarı, onun kısa sürede ulusal düzeyde de dikkat çekmesini sağladı. Bu sayede, 1954 yılında gerçekleştirilen genel seçimlerde Demokrat Parti listesinden aday gösterilerek TBMM'ye girmeyi başardı. Sivas milletvekili olarak X. Dönem parlamento çalışmalarına katılan siyasetçi, milletvekilliği görevini 1957 yılına kadar sürdürdü. Milletvekilliği süresinin tamamlanmasının ardından yerel bağlarını koparmayan tecrübeli isim, 1963 seçimlerinde yeniden belediye başkanlığı için yola çıktı. Bu defa Yeni Türkiye Partisi çatısı altında seçimlere katıldı. Suşehri halkının desteğini alan aday, yüzde 54,1 oy oranıyla yeniden belediye başkanlığı makamına oturdu.
Doğruyol'un Siyasi yaşamı boyunca üstlendiği başlıca görevler şunlardır:
- Demokrat Parti bünyesinde Suşehri Belediye Başkanlığı (1950)
- Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde X. Dönem Sivas Milletvekilliği (1954-1957)
- Yeni Türkiye Partisi çatısı altında iki dönem daha Suşehri Belediye Başkanlığı (1963-1973)
Çetin Seçim Savaşları ve İttifaklar
Doğruyol'un siyasi kariyeri, yerel düzeyde eşine az rastlanır cinsten ittifaklara ve çok çekişmeli mücadelelere sahne olmuştur. Karşısında büyük bir cephe kurulmuştu. 1968 yerel seçimlerinde Yeni Türkiye Partisi'nden yeniden aday olan Doğruyol'un karşısına rakipleri geniş bir ittifakla çıktı. Cumhuriyet Halk Partisi ve Millet Partisi bu seçimde kendi adaylarını göstermedi. Bu iki parti, Adalet Partisi'nin adayı Sabri Mutlu'yu destekleme kararı aldı. Karşı ittifakın tüm çabalarına rağmen Abdurrahman Doğruyol, oyların yüzde 58,6'sını alarak sandıktan zaferle çıktı. Böylece üçüncü kez belediye başkanlığı koltuğuna oturdu. Bu görevini 1973 yılına dek başarıyla sürdürdü. Daha sonra ise Adalet Partisi saflarına katıldı. 1973 yerel seçimlerinde Adalet Partisi'nin adayı olarak yarışa dahil oldu. Ancak bu seçimde bağımsız aday olan Sabri Mutlu karşısında yenilgiye uğradı. Benzer bir durum 1977 yılındaki yerel seçimlerde de yaşandı. Yine Adalet Partisi adına yarışan Doğruyol, bağımsız aday Fikret Turan'a karşı seçimi kaybetti.
Edebiyattaki Yeri, Aile Yaşamı ve Vefatı
Abdurrahman Doğruyol, sadece siyasi kimliğiyle değil, Türk edebiyat tarihinin en bilinen hiciv figürlerinden birine yaptığı iddia edilen esin kaynağıyla da anılmaktadır. Bu iddia edebiyat dünyasında büyük ilgi görmüştür. Ünlü yazar Aziz Nesin'in kaleme aldığı hatıraları ile birlikte incelendiğinde, yazarın unutulmaz eseri Zübük romanındaki başkarakter olan Zübük'ün, Demokrat Parti eski milletvekili Abdurrahman Doğruyol'dan esinlenerek oluşturulduğu düşünülmektedir. Bu yönüyle Türk edebiyatında derin bir iz bırakan Doğruyol, özel yaşamında evli ve altı çocuk babasıydı. Yaşamının son yıllarını İstanbul'da geçiren tecrübeli siyasetçi, 21 Haziran 1982'de hayata gözlerini yumdu. Naaşı Karacaahmet Mezarlığı'nda toprağa verildi. Tecrübeli devlet adamı, gerek yerel gerek genel siyasette bıraktığı izlerle bugün de hatırlanmaktadır.