Zoğrafyon Rum Lisesi (resmî adıyla Zoğrafyon Ortaokulu ve Lisesi), İstanbul'un merkezinde Beyoğlu'nda Taksim Meydanı'na çok yakın bir konumda yer alan tarihi bir Rum eğitim kurumudur. Günümüzde karma sistemde Türkçe ve Yunanca eğitim veren bu özel okul, zengin tarihi ve göz alıcı mimarisi ile İstanbul'un kültürel çeşitliliğinin en kıymetli sembollerinden biri olarak varlığını sürdürmektedir.
Okulun Köklü Tarihçesi ve Eisodion Dönemi
Okulun kökenleri, 17. yüzyılda Avrupalı diplomatların Beyoğlu sırtlarına elçilik binaları inşa ederek yerleşmeye başlamasına dayanmaktadır. Bu yerleşimin ardından Galatalı zengin Rum bankerler, tüccarlar ve Fenerli köklü aileler de Beyoğlu'na göç etmiş ve çocukları için eğitim kurumlarına ihtiyaç duymuşlardır. Bu doğrultuda 1808 yılında Fermeneciler Locası tarafından kurulan okul, 1845'te günümüzde Turnacıbaşı Sokağı adını taşıyan Suterazisi sokağındaki iki ahşap binaya taşınmış ve Eisodion Cemaat Okulu adıyla eğitime devam etmiştir.
Zoğrafyon İsminin Doğuşu ve Mimari Tasarımı
19. yüzyılın sonunda 800'ü aşkın öğrencisi bulunan bu okulu modern bir liseye dönüştürmek isteyen Rum cemaatinin ileri gelenleri, yeni bir bina inşası için bağış kampanyası başlatmıştır. Paris'te yaşayan ve dönemin 10.000 altın lirasını bağışlayan Rum banker Hristaki Zoğrafos, bu projenin hayata geçmesindeki en büyük destekçi olmuş ve onun anısına okula Zoğrafyon adı verilmiştir. Açılan mimari proje yarışması sonucunda mimar Periklis Fotiyadis'in projesi seçilmiş, Mayıs 1892'de başlayan inşaat süreci 19 Eylül 1893'te Patrik VIII. Neofitos huzurunda düzenlenen törenle tamamlanmıştır. Okul, ilk mezunlarını ise 1899 yılında vermiştir.
Tarihsel Değişimler ve Ünlü Mezunları
Bir Fen Lisesi olarak eğitim hayatına başlayan kurumda, 1948-1949 öğretim yılında ticaret bölümü, 1960-1961 yıllarında ise Edebiyat şubesi açılmıştır. Öğrenci sayısının hızla artması üzerine 1962 yılında binaya bir kat ve bir asma kat ilave edilmiştir. 1964 yılında Yunan kökenlilerin sınır dışı edilmesi ve 1974 Kıbrıs Harekâtı sonrasındaki yasal düzenlemeler nedeniyle öğrenci sayısı zamanla azalmıştır. Okulun ilkokul bölümü 1973-1974 öğretim yılı sonunda kapanmış, 1998-1999 döneminden itibaren ise okula kız öğrenciler de kabul edilmeye başlanmıştır. Zoğrafyon Rum Lisesi, yetiştirdiği I. Bartholomeos, Fedon ve Kosta Kortidis gibi ünlü mezunlarıyla da Türkiye'nin eğitim tarihinde son derece seçkin ve saygın bir yere sahiptir.